EU-associatieverdrag met Israël overeind

Er komt geen opschorting van de EU-associatieovereenkomst met Israël, zoals Spanje. België en Ierland per brief hadden voorgesteld. De meeste lidstaten, onder wie Nederland, stemde tegen. Om het samenwerkingsverdrag op te schorten was unanimiteit nodig. Vooraf had een meerderheid van de Tweede Kamer minister Tom Berendsen (CDA) van Buitenlandse Zaken verzocht om voor te stemmen.

De Spaanse premier Pedro Sánchez riep de Europese Raad eerder op om de associatieovereenkomst met Israël te beëindigen en schreef er samen met Ierland en Slovenië een brief over aan de Europese Raad. Die werd woensdag met de ministers van Buitenlandse Zaken in Luxemburg besproken. Uiteindelijk stemden alleen Spanje, Ierland, Slovenië en België voor het opschorten van het verdrag.

Nederland

De Belgische minister Maxime Prévot (Les Engagés) van Buitenlandse Zaken was teleurgesteld en zei na afloop: “Het was duidelijk dat we onze stem moesten laten horen over sancties.” Nederland stemde tegen. Hoewel de Kamer hem vorige week had verzocht voor te stemmen, stelde minister Berendsen dat alleen te doen als er een kans van slagen zou zijn. Dat bleek niet het geval.

Ongepast

Duitsland noemde het voorstel om de associatieovereenkomst met Israël op te schorten ongepast. Minister Johann Wadephul (CDU) van Buitenlandse Zaken zei: “We moeten met Israël over de cruciale kwesties blijven praten. Dat moet gebeuren in een kritische, constructieve dialoog met Israël.” Ook Italië en anderen zoals Hongarije waren fel tegen het voorstel.

Tarieven

Tegelijkertijd voerden Frankrijk en Zweden de druk op de Europese Commissie op om ‘met spoed te overwegen’ om tarieven te heffen op producten uit nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en de Golan Hoogvlakte. Ook willen ze exportbeperkingen naar deze gebieden in voeren. EU-buitenlandcoördinator Kaja Kallas zei het in te brengen in het handelsgedeelte van de Commissie.

Meerderheden

De associatieovereenkomst kan alleen worden opgeschort of ingetrokken met unanieme goedkeuring van alle 27 EU-landen. Voor een gedeeltelijke opschorting is slechts een gewogen meerderheid van vijftien lidstaten nodig, die samen 65 procent van de EU-bevolking vertegenwoordigen. Die mogelijkheid ligt nog op tafel en komt in het najaar waarschijnlijk ter stemming. In dat geval moeten Duitsland en Italië wel bewegen.

Akkoord

Het EU-associatieverdrag met Israël, ook wel het EU–Israel Association Agreement, is een overeenkomst die politieke en economische samenwerking regelt tussen de EU en Israël. Het werd ondertekend in 1995 en trad in het jaar 2000 in werking. Sindsdien is er de facto een vrijhandelszone tussen beiden. Veel goederen kunnen zonder of met lage invoerrechten worden verhandeld.

Mensenrechten

Ook is er samenwerking op het gebied van energie, industrie, landbouw en technologie, onderzoek en innovatie, onderwijs en cultuur, en transport en milieu. Verder regelt het verdrag een structurele politieke dialoog tussen de EU en Israël, onder meer over veiligheid, buitenlandse beleid en regionale ontwikkelingen. Tevens bevat het verdrag een mensenrechtenclausule.

Handelsoverschot

Mede dankzij het associatieverdrag is de EU de grootste handelspartner van Israël: zeker dertig procent van de handel vindt plaats met de 27 EU-lidstaten. Jaarlijks exporteert de EU voor circa 26,7 miljard euro aan goederen naar Israël. Andersom importeert de EU jaarlijks voor gemiddeld 15,9 miljard euro aan producten uit Israël. De dienstenhandel bedraagt circa 25 miljard euro per jaar. De EU heeft een handelsoverschot met Israël.