Gestolen doek Goudstikker duikt op in Nederland

Een geroofd kunstwerk uit de Goudstikker-collectie blijkt in een woning in Den Haag te hangen. Het gaat om het doek Portret van een jong meisje van kunstschilder Toon Kelder. Via kunstdetective Arthur Brand is het schilderij boven water gekomen. Sinds de oorlog hing het in de hal van het huis van SS-generaal Hendrik Seyffardt, wiens kleindochter het verborgen hield.

Een ver familielid van Seyffardt benaderde Brand na het zien van de vondst van een Goudstikker-schilderij in Argentinië, vorig jaar. Hij vertelde dat het doek in de woning hing en dat de kleindochter van de generaal, die door het verzet in 1943 voor zijn huis werd doodgeschoten, het jarenlang heeft stilgehouden. De man vindt dat het doek naar de rechtmatige eigenaren, de erven Goudstikker, moet gaan.

Göring

Brand deed vervolgens wat hij vaker doet: speuren. In catalogussen uit de oorlog kon hij achterhalen dat het doek waarschijnlijk door Seyffardt op een veiling is gekocht. Een deel van de Goudstikker-collectie kwam daar terecht nadat de Joodse kunstverzamelaar Jacques Goudstikker uit Nederland was gevlucht. Hij overleefde de vlucht niet en een groot deel van de collectie kwam in handen van nazi-bons Hermann Göring.

Legioen

“De naam Goudstikker is hét symbool geworden voor de roofkunst uit de Tweede Wereldoorlog. En dan een schilderij terugvinden bij de nazaten van zo’n Waffen-SS-generaal, tja, hoe bizar wil je het hebben?” zegt Brand tegen Het Parool. Hij benadrukt hoe wreed en berucht Seffardt was. “Het legioen van Seyffardt vocht zelfs aan het Oostfront aan de kant van de Duitsers.”

Publiciteit

Momenteel zou de familie Seffardt onderling overhoop liggen over het schilderij. Sommigen willen het houden en anderen willen het teruggeven aan de rechtmatige erven. Het familielid dat Brand benaderde wil dit laatste afdwingen middels veel publiciteit. “In tegenstelling tot in Argentinië kun je in Nederland niet zomaar een huis binnenvallen en zo’n roofkunstschilderij terughalen,” legt Brand uit.

Schaamte

De huidige Seffardts kunnen niets doen aan wat hun voorvader deed. “Kijk, je kunt die familie van nu hun geschiedenis niet kwalijk nemen. Maar ze hebben wel al ruim tachtig jaar de tijd gehad om dit schilderij terug te geven. Wellicht uit schaamte hebben ze dat nooit gedaan en ook dat is te snappen, maar ik verwacht wel dat ze nu beseffen dat het tijd is om dat wel te doen.”

Bevestiging

Brand heeft inmiddels contact gehad met de advocaten van de erven Goudstikker, in Amerika. Zij bevestigen dat het schilderij bij de kunstcollectie van de Joodse kunsthandelaar hoorde. Zijn schoondochter, Marei von Saher, zei vorig jaar zomer dat ze tot aan haar dood zal strijden om zo veel mogelijk spoorloze schilderijen van haar omgekomen schoonvader terug te krijgen.

Goudstikker-affaire

Een deel van de gestolen Goudstikker-collectie kwam na de oorlog in handen van de Nederlandse overheid, die in 2006 tot een restitutie kwam nadat de erven Goudstikker een langlopende claim hadden. Zeker 202 schilderijen kregen zij terug. De roof en restitutie zou bekend komen te staan als de Goudstikker-affaire. Later maakten ze bekend dat ze blijven doorknokken om de overige negenhonderd vermiste objecten terug te vinden.