Interreligieus kinderboek met katholieke blik – recensie

Het kinderboek Leer elkaars feesten kennen (Jouw kleur- en leesboek over rituelen en religie) is met veel liefde en aandacht geschreven, maar slaat vaak de plank is omdat de Vlaamse auteurs moeilijk weg komen van hun katholieke blik. Door moeilijk af te stappen van die invalshoek komen auteur Anke Sengier teknaar Pieter van Eenoge slecht los van hun eigen achtergrond.

‘Nieuwsgierigheid is de mooiste weg naar elkaar.’ Met deze zin op de achterflap nodigt dit kleur- en leesboek kinderen uit om met een open blik naar religieuze diversiteit te kijken. Auteur Anke Sengier en illustrator Pieter van Eenoge hebben hiermee een leuk, interreligieus boek gelanceerd dat uitermate geschikt is voor kinderen rond de twaalf jaar—en misschien nog wel meer voor (groot)ouders die hun (klein)kinderen een zinvolle wereldbeschouwing willen meegeven.

Dialoog, ontdekken

Wat direct opvalt en lof verdient, is de opzet van het boek. De twintig hoofdstukken sluiten prachtig aan bij de natuurlijke drang van de jeugd om te ontdekken. Vooral de vragen aan het eind van elk hoofdstuk zijn knap geformuleerd en nodigen echt uit tot gesprek en dialoog.

Visueel is het boek een feestje; de gezichtsuitdrukkingen in de tekeningen (die kinderen zelf kunnen inkleuren) zijn heel sprekend. Het gewenste gevoel van verbinding en de ruimte voor dialoog komen daardoor absoluut over. Het is dan ook merkwaardig dat de naam van de auteur, Anke Sengier, ontbreekt op de vooromslag, waar alleen de illustrator is vermeld.

Eenzijdig

Inhoudelijk kiest het boek voor een brede blik. Het hindoeïsme krijgt de meeste aandacht, gevolgd door het christendom, Jodendom en de islam, met uitstapjes naar het boeddhisme, Chinees nieuwjaar en het sikhisme. Hoewel het boek claimt te draaien om diversiteit, is de uitwerking helaas niet altijd even inclusief en is er merkbaar sprake van een specifiek Vlaams-katholiek perspectief.

‘Joodse priester’

Dat begint al bij de volgorde—het boek trapt af met Driekoningen—maar het wordt pas echt pijnlijk bij de terminologie. Een rabbijn een ‘Joodse priester’ noemen, is feitelijk onjuist en getuigt van een wel heel eenzijdige christelijke bril. Daarnaast lijkt het boek seculiere gezinnen over het hoofd te zien.

Bij de bespreking van het hindoeïstische gebruik van de haarscheiding, wordt de link gelegd met de moderne babyshower: ‘Vandaag vieren ook andersgelovigen vaak dat er een kindje op komst is’. Als lezer denk je dan onwillekeurig: bestaan niet-gelovigen simpelweg niet in dit universum?

Gemiste parallellen

Vanuit Joods perspectief valt bovendien een aantal opmerkelijke hiaten op. Zo eindigt het boek met de sjabbat, maar schitteren grote feesten als Pesach (en het aansluitende Mimouna) en het corresponderende Pasen door afwezigheid. Ook laat het boek kansen liggen om échte interreligieuze bruggen te bouwen door parallellen te trekken.

Bij het hindoeïstische Aqiqa-feest [zeven dagen na de geboorte, DH] wordt alleen de geboorte van een jongen belicht. Er wordt geen enkele link gelegd met de Joodse besnijdenis (briet mila) na acht dagen, of—in het kader van die beloofde diversiteit—de zewed habat [het Joodse geboortefeest voor dochters, DH].

Niet genoemd

De besnijdenis zelf wordt in het gelijknamige hoofdstuk bovendien sec vanuit Joods perspectief belicht, waardoor wordt gemist dat dit in de islam ook wel op de babyleeftijd plaatsvindt, maar niet altijd. Of in de basisschool periode waarmee dat feestelijk ritueel weer raakvlakken heeft met het christelijke vormsel.

Wanneer het boek specifiek inzoomt op de Bar Mitswa, blijft de beschrijving helaas wat droog. Juist de tradities die zo herkenbaar en aantrekkelijk zijn voor kinderen — zoals het laainen (zingend lezen) uit de Thora of het vrolijke snoepjes gooien na afloop — worden niet genoemd.

Conclusie

Leer elkaars feesten kennen is in de basis een warm, verbindend en prachtig geïllustreerd boek dat een waardevolle leidraad kan bieden voor interreligieuze dialoog thuis of in de klas. Het is alleen jammer dat de makers hun eigen katholieke bril niet helemaal hebben kunnen afzetten, waardoor de diepgang en de kans op écht inclusieve vergelijkingen soms tekortschieten.

Titel: ‘Leer elkaars feesten kennen (Jouw kleur- en leesboek over rituelen en religie)’
Auteurs: Anke Sengier & Pieter van Eenoge (ill.)
Uitgeverij: Otheo
ISBN: 9789085288992
Prijs: 14,99 euro