CJO: verbod rituele slacht is opnieuw tegenwerking

In Nederland is Joods en islamitisch ritueel slachten sinds zondag definitief op de helling komen te staan. VVD-staatssecretaris Silvio Erkens wil het in de ban doen, onder meer ‘omdat het taboe eraf is’. Daarmee sluit de VVD indirect een pact met de Dierenpartij (PvdD), die een wet voorbereidt om onverdoofd ritueel slachten te verbieden. Het Centraal Joods Overleg (CJO) is verbolgen over de gang van zaken en is als vanzelfsprekend tegen. “Dieren zijn in Nederland blijkbaar belangrijker dan Joden.”

Jonet.nl sprak met CJO-vicevoorzitter Hans Weijel. “Dit is opnieuw een tik tegen de Joden. Het net sluit zich meer en meer,” zegt hij. “We zien steeds meer vormen van tegenwerking en beknotting van ons als minderheid. Nu ook weer op dit dossier, de sjechieta. Dieren zijn in Nederland blijkbaar belangrijker dan Joden. Ik hoop niet dat straks ook het besnijden van jongetjes verboden wordt.” In België is al een verbod op de rituele Joodse besnijdenis van jongens, de briet mila.

Samen optrekken

De koepel van georganiseerd Joods Nederland vertegenwoordigt ook de grootste Joodse kerkgenootschappen. Naar verwachting zullen de Joden contact zoeken met de moslims en samen optrekken. De grootste Joodse kerkgenootschappen – het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK), het Nederlands Verbond Progressief Jodendom (NVPJ) en de Portugees-Israëlietische Gemeente (PIG) – hebben nog niet gereageerd op de nieuwste ontwikkeling rond de sjechieta.

‘Niet thuis’

Op zondagochtend kondigde VVD-staatssecretaris Erkens van Landbouw aan dat hij van het onverdoofd ritueel slachten af wil. Hij deed dat op 4 oktober, Dierendag. Hij zegt voor de rechten van beesten te willen opkomen. Deze vorm van slachten hoort niet langer thuis in Nederland, aldus Erkens, die wijst op ‘het verbod in België’ [in deelstaten Vlaanderen en Wallonië is er een verbod, niet in Brussel, red.]. Ook in vier Scandinavische landen, Zwitserland, Slovenië en Liechtenstein is het ritueel slachten van dieren verboden.

Wrang

Ook zocht Erkens RTL Nieuws op, waar hij een exclusief interview aan gaf. “Wij proberen het dierenwelzijn in Nederland te verbeteren, onnodige pijn te voorkomen voor dieren. Daar vind ik persoonlijk onverdoofd ritueel slachten dan wel moeilijk bij passen. Ik snap dat het gevoelig ligt, het raakt ook aan de vrijheid van religie. Maar als je ziet dat wij proberen het dierenwelzijn in Nederland te verbeteren, dan is het onverdoofd slachten toestaan wel heel wrang.”

Dierenpartij

Erkens wacht de initiatiefwet af die de Dierenpartij voorbereidt. Tweede Kamerlid Esther Ouwehand wil onverdoofd ritueel slachten verbieden. De Raad van State was er niet kritisch over. Het wetsvoorstel gaat nu naar de Tweede Kamer. Als die er daar door komt, gaat hij door naar de Eerste Kamer. In 2011 lukte het Marianne Thieme al eens om zo’n eigen wet te brengen tot in de senaat, waar die strandde op onwerkbaarheid en juridische onhoudbaarheid. Ook wisten Joden en moslims toen samen een goede tegencampagne op te zetten.

Convenant

Na het mislukken van Thieme’s wet ging toenmalig staatssecretaris Henk Bleeker (CDA) van Landbouw in overleg met Joden, moslims en de vleessector om een convenant uit te werken, dat onder zijn opvolger Martijn van Dam (PvdA, thans Pro) werd afgemaakt. In het convenant van 2017 is afgesproken dat dieren in Nederland volgens de koosjere en halal-slacht kunnen worden gedood als ze binnen veertig seconden bewusteloos zijn. Uit een evaluatie bleek later dat de regel in de praktijk goed werkt en het dierenwelzijn heeft verbeterd.

Europees hof

Erkens legt bij RTL Nieuws de nadruk op het Europees Hof van de Rechten van de Mens in Straatsburg, dat twee jaar geleden Vlaanderen en Wallonië gelijk gaf. De Belgische Joden en moslims hadden een rechtsgang tegen beide deelstaten aangespannen om het verbod van tafel te krijgen. Vergeefs procedeerden ze door tot in Straatsburg, waar ze ongelijk kregen. Wat Erkens betreft is dat leidend en kan het kabinet daarom de initiatiefwet van Ouwehand gaan steunen.

Analyse

De zet van Erkens is opmerkelijk te noemen. Zijn partij, de VVD, staat namelijk niet bekend als een club die dierenrechten in een hoog vaandel heeft staan. Bovendien beweert partijleider en vicepremier Diland Yesilgöz een vriendin van de Joden te zijn. Ze wordt altijd erg fel als het om antisemitisme gaat en zegt voor de gemeenschap op te komen, onder meer omdat haar man van Joodse komaf is. Uitgerekend de VVD gaat nu vanuit het kabinet voor in het steunen van Ouwehand en haar initiatief voor een verbod.

Van Erkens zelf was vooralsnog vrij weinig bekend. De staatssecretaris heet een back bencher te zijn in het minderheidskabinet-Jetten: hij haalde sinds zijn aantreden vrijwel nooit het nieuws – een doodzonde in dit tijdperk, waarin scoren in de media je politieke lot mede bepaalt. Mogelijk heeft Erkens zijn vurige pleidooi tegen ritueel slachten met zijn spindoctors voorbereid. Zo is de timing – op Dierendag – bewust uitgekiend. Tegelijkertijd kan de ontstane discussie de aandacht afleiden van het zwalkende beeld dat het kabinet laat zien.

Om te redden wat er te redden valt, moeten Joden én moslims samen optrekken. In het kabinet lijkt de VVD verloren, tenzij het de Joden lukt om VVD-leider Yesilgöz om te praten. D66 heeft sowieso weinig op met religie, wat echter niet geldt voor het CDA, de derde coalitiepartner. Moslims en Joden zouden zich daarom ook moeten wenden tot CDA-leider Henri Bontenbal. Het is de vraag of hij zal inzien dat een verbod, ondanks de uitspraak van het Europees Hof, de vrijheid van religie raakt.

En omdat er sprake is van een minderheidskabinet, moet altijd gekeken worden naar de oppositie. Daar zijn vooralsnog alleen DENK, de SGP en ChristenUnie mordicus tegen een verbod op de rituele slacht. Naar verwachting zullen Mona Keijzer en de groep Markuszower ook tegen zijn. Maar zij zijn met te weinig om te voorkomen dat Ouwehand’s initiatiefwet door de Kamer komt. Qua stemverhoudingen geven Pro en de PVV de doorslag. Beide partijen zijn niet tegen een verbod.

Met name de houding van Geert Wilders is opvallend. Hij staat te boek als vriend van het Joodse volk en Israël, maar is fel waar het om ritueel slachten gaat. Wilders is principieel tegen de halal-slacht, omdat hij de islam ziet als een gevaarlijke ideologie. Uit eigen ideologische gronden neemt hij daarom op de koop toe dat de Joodse slacht dan ook verboden zal worden: immers, de initiatiefwet van Ouwehand maakt geen onderscheid tussen godsdiensten.