Kamer positief over antisemitisme-pakket kabinet

De meeste partijen in de Tweede Kamer steunen de Strategie Bestrijding Antisemitisme van het kabinet. Dat blijkt uit een debat van dinsdag over het plan uit 2024. Het gaat om een uitgebreid pakket met maatregelen op het gebied van onderwijs, veiligheid en andere punten. De nieuwbakken demissionaire ministers van Justitie en Onderwijs waren echter voorzichtig in hun beantwoording van vragen van Kamerleden, die daarna moties indienden om meer zaken tegen antisemitisme voor elkaar te krijgen.

In het debat ging JA21-lijsttrekker Joost Eerdmans als eerste voor: “Dit pakket is noodzakelijk.” Zijn partij zou nog wel wat meer willen zien, bijvoorbeeld het stoppen van subsidies aan culturele centra die antisemitisme gedogen. “Bob Vylan bestond het in Paradiso om een aantal schokkende en zeer haatzaaiende uitlatingen te doen op het podium. Daarnaar loopt een onderzoek van het OM. De vraag is: behoren zulke opruiende uitspraken tot de artistieke vrijheid? Dat vraag ik aan het kabinet.”

Eerdmans vervolgde: “Wat is er artistiek aan roepen: fuck de zionisten, vindt ze en pak ze op straat. Waar houdt de artistieke vrijheid op? Poppodia krijgen allemaal subsidie, onder de voorwaarde dat ze heel inclusief en divers zijn. Schendt Paradiso met zo’n optreden dan niet de eigen subsidievoorwaarden?” Hij vroeg ook hoe het staat met het verbod op clubs als Samidoun, zoals JA21 per aangenomen motie heeft afgedwongen. Verder wil Eerdmans antisemitisme op de universiteiten aanpakken.

“Wij zouden graag zien dat het kabinet een grens trekt bij demonstraties. Laten we dat niet meer toestaan in de buurt van een herdenking op 4 mei. Kan de minister toezeggen dat agenten die weigeren om Joodse organisaties, evenementen of objecten te beschermen, een probleem hebben met deze regering?” Ook wil hij weten wat het demissionaire kabinet vind van het voornemen van AVROTROS om niet mee te doen aan het Eurovisie Songfestival omdat Israël volgend jaar meedoet.

Catshuissessies

Andere partijen hadden ook vragen. Zo wilde de ChristenUnie weten wat de regering van de situatie rond antisemitisme van de afgelopen jaren. “Wat leert de regering van de Catshuissessies, als spanningen in de samenleving toenemen? Hoe voorkomen we dat de oorlog daar leidt tot onveiligheid hier?” zei voorvrouw Mirjam Bikker, die de Catshuissessies afdwong vanuit de Kamer. Zij wil dat gemeenten ook een rol nemen in de bestrijding van antisemitisme.

‘Jodenjagers’

Het debat werd stekelig tijdens de bijdrage van PVV-Kamerlid Maikel Boon. Hij hekelde de voorgenomen dialoog van na de Maccabi-rellen van vorig jaar. “Woorden houden geen enkele Joodse Nederlander veilig op straat. Het verschil met de werkelijkheid is pijnlijk. Joodse gezinnen moeten hun identiteit verbergen, kinderen kunnen niet veilig naar school, en families vragen zich af of ze nog een toekomst hebben in ons land.” Hij verbaasde zich over het geringe aantal veroordeelde ‘Jodenjagers’ – negen van de honderd.

Boon suggereerde dat het OM aanwijzingen van hoger hand zou krijgen om niet tot grootschalige vervolging over te gaan, daarmee Bram Moszkowicz aanhalend. Kort daarna kwamen er vragen van Ines Kostić (PvdD), die wilde weten of de PVV’er ook de extreemrechtse demonstranten en relschoppers van zaterdag die anti-Joodse leuzen riepen, inziet. Boon: “Ik werd er fysiek ziek van. Ik vond ze echt walgelijk. Ik hoef er geen doekjes om te winden. Ik hoef het niet in politiek-correcte taal te doen. Walgelijk.”

De DENK-fractie confronteerde Boon ermee dat hij eerder moslims de schuld zou hebben gegeven van antisemitisme. De PVV’er stelde dat er niet alleen islamitisch, maar ook rechts, links en academisch antisemitisme is. “Ik noem ook dat extreemrechtse waar u de hele tijd naar verwijst. Die mensen moeten ook keihard worden gestraft en worden aangepakt. Organisaties moeten desnoods worden verboden. Pak ze hard aan. Links of rechts, het maakt mij niet uit.”

Joodse familie

De andere partijen waren ook positief over het plan van het demissionaire kabinet. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Laura Bromet benadrukte een Joodse achtergrond te hebben. Ze deed haar familiegeschiedenis uit de doeken. Ze vertelde over de vele Stolpersteine-onthullingen voor haar voorouders die ze heeft bijgewoond. Ze heeft ook Israëlische familie die in Gaza vecht. “Wij vinden het afschuwelijk dat ook hier in Nederland vriendschappen verscheurd worden en families uiteenvallen door vermeend antisemitisme.”

GroenLinks-PvdA verwerpt elke vorm van antisemitisme en discriminatie, aldus Bromet, die het onderwerp koppelde aan de situatie in Gaza. “Wij willen Israël met ferme maatregelen dwingen tot diplomatie. Voor wie het in twijfel trekt: wij zijn voor het bestaansrecht van Israël. Wij staan voor een tweestatenoplossing. Wij walgen van wat er gebeurt met de Palestijnen. Voor ons is een Palestijns leven evenveel waard als dat van een Israëliër. Dat heeft niets, maar dan ook helemaal niets met antisemitisme te maken.”

Geen toezeggingen

In zijn beantwoording wilde de nieuwe demissionaire minister Foort van Oosten (VVD) van Justitie en Veiligheid niet ingaan op ‘individuele casussen’, daarmee doelend op het per motie afgedwongen verbod van Samidoun. Verder kan de uitwerking van het aan te nemen antisemitismepakket alleen op lange termijn worden beoordeeld, aldus Van Oosten. Voor het tegengaan van demonstraties op 4 en 5 mei verwees de VVD’er naar ‘het lokale gezag’.

De nieuwe demissionaire minister Gouke Moes (BBB) van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen kon niet toezeggen dat subsidies voor culturele instellingen op inhoudelijke gronden worden ingetrokken. “We hebben vrijheid van culturele instellingen en vrijheid van artistieke expressie. Die vrijheden zijn heel belangrijk. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat culturele instellingen of personen die subsidies genieten zich schuldig kunnen maken aan strafbare feiten. Dat spreekt voor zich.”

Verbazing

De Kamerleden van JA21, BBB en de VVD waren verbaasd over de antwoorden van de cultuurminister. BBB-Kamerlid Claudia van Zanten: “Het afgelopen anderhalf jaar, bijna twee jaar, zien we op zo veel plekken Joodse artiesten, Joodse cabaretiers, Joodse musici en Joodse sporters gecanceld worden. Of het nou Boom Chicago of Het Concertgebouw is; ik kan een hele lijst opnoemen, maar dat zal ik niet doen. Er zijn parallellen met de jaren dertig uit de vorige eeuw.”

Van Zanten vroeg Moes of het op een gegeven moment gewoon niet genoeg is en dat we moeten ingrijpen. “Vindt hij niet dat we een verplichting hebben aan onze Joodse gemeenschap om ze koste wat het kost te beschermen?” De minister zei het ‘zeer serieus’ te nemen en in gesprek te gaan met de Joodse gemeenschap. Over de Catshuissessies van 2024 zei Moes dat hij net nieuw is en nog niet de diepgang heeft op dit dossier die hij zou willen hebben. Hij beloofde er nog naar te kijken.

Voor wat de vraag van JA21-lijsttrekker Eerdmans over het Eurovisie Songfestival betrof, was Moes kort: wij gaan niet over de inhoudelijke afweging van AVROTROS. Hij noemde persvrijheid ‘een ontzettend groot goed’ waar hij niet aan wil tornen. Het is aan de omroep zelf om een besluit te nemen over deelname aan het liedjesfestijn.

Motieregen

Omdat de antwoorden van het demissionaire kabinet in de ogen van bepaalde Kamerleden onvoldoende waren, regende het moties. Een greep daaruit: JA21-leider Eerdmans riep in een motie op om subsidies voor culturele instellingen die antisemitisme gedogen te stoppen, wil ChristenUnie-voorvrouw dat per motie wordt geregeld dat het Nationaal Plan Holocausteducatie verder wordt uitgerwerkt en financieel wordt zekergesteld. De PVV stelde voor dat alle honderd verdachten van de Maccabi-rellen worden berecht.