Nederland repatrieert niemand uit Midden-Oosten

Het kabinet heeft besloten dat er in de komende tijd geen enkele Nederlander uit het Midden-Oosten zal worden gerepatrieerd, ook al lijkt de situatie in de regio te escaleren. Volgens minister Tom Berendsen (CDA) van Buitenlandse Zaken is het te onveilig om Nederlanders uit het gebied naar huis te halen. Andere landen repatriëren wel of gaan nog tot het terughalen van burgers over. Nederland slaat een andere weg in.

“Het luchtruim is gesloten. Als je mensen naar huis wil brengen, wil je dat wel veilig doen. Op dit moment zijn die opties er niet,” aldus Berendsen in Den Haag. Volgens het ministerie is het altijd al ingewikkeld om mensen terug te brengen. Daarnaast is de overheid niet verplicht zijn burgers weg te halen uit crisis of oorlogsgebieden. Hoeveel het repatriëren kost en of er ook een kostenafweging is gemaakt, is vooralsnog onduidelijk.

Geen zicht

Het eveneens niet duidelijk hoeveel Nederlanders er momenteel in de regio zijn. Ook zijn ze niet verplicht om zich te registreren of te melden bij de ambassades. Het gaat volgens minister Berendsen in ieder geval om ‘veel Nederlanders’, onder meer doordat er veel mensen in het gebied op vakantie gaan. Hij doelt daarmee op de Golfstaten en Egypte. Over Israël werd eveneens niets gemeld.

Liveblog

Het crisiscentrum van Buitenlandse Zaken heeft ruim duizend meldingen van Nederlanders binnengekregen, zo meldt het ministerie. Dan gaat het om burgers die willen weten in hoeverre hun dierbaren in het gebied weg kunnen en of er zal worden gerepatrieerd. Het departement houdt een liveblog bij, waar mensen bijvoorbeeld de laatste informatie op het gebied van veiligheid kunnen krijgen.

Begrip voor Israël

Berendsen zegt: “Dit kabinet kan begrip hebben voor de aanvallen op Iran.” Hij doelt op het moorddadige regime dat burgers ombrengt en ook samenwerkt met Rusland in Oekraïne. “In dat kader snappen we de enorme dreiging die van het Iraanse regime afgaat.” Gevraagd naar het internationaal recht, verwees Berendsen naar Israël en de VS. Bovendien kun je deze situatie ook in een ander kader beoordelen.

Andere landen wel

Met het besluit om geen Nederlanders te repatriëren staat het minderheidskabinet internationaal gezien alleen. Momenteel plannen Frankrijk, Tsjechië, Slowakije al evacuatie-vluchten voor gestrande burgers in de regio. Het Verenigd Koninkrijk is ook al bezig met vluchten te regelen en doet tevens moeite om burgers over land terug naar huis halen. Roemenië heeft al 121 burgers opgehaald en Ierland gaat 20.000 burgers ophalen per charter.

Australië

Buiten Europa zijn landen ook al bezig met het weghalen van burgers uit het Midden-Oosten. Momenteel brengt Australië in kaart om hoeveel mensen het gaat en waar zij zich bevinden, om ze vervolgens veilig naar huis te brengen. Thailand bereidt eveneens militaire en chartervluchten voor. Israël zal gestrande burgers weghalen uit andere landen in de regio zodra dit mogelijk is.

Analyse

Nederland staat er niet om bekend zijn burgers snel op te halen uit crisis- of oorlogsgebieden. Vaak wordt door Den Haag een kosten-batenanalyse gemaakt: is het de moeite waard om hier extra belastinggeld aan uit te geven als het misschien weinig zin heeft? Mogelijk speelde deze afweging maandag een rol. Wel heeft Nederland voldoende in huis om burgers te repatriëren, zo bleek bij vorige crisissen.

Na 7 oktober 2023 kwam het repatriëren van burgers door westerse landen snel op gang. Nederland was toen geen voorloper, maar onder leiding van toenmalig demissionair minister Hanke Bruins Slot (CDA) van Buitenlandse Zaken werden vliegtuigen van Defensie en charters ingezet. Ook op andere momenten is dit gebeurd. Mogelijk verschilt het dit keer, omdat er in het hele Midden-Oosten nogal wat Nederlanders zijn.

Andere landen, zoals Australië, brengen hun burgers in het gebied momenteel in kaart, om vervolgens te besluiten hoe, waar en wanneer ze weg te halen. De Britten doen hetzelfde en bekijken alternatieve vervoersmogelijkheden, bijvoorbeeld over land. Nederland zou dit ook kunnen doen, maar laat dit na. Pragmatisme en een vleugje zuinigheid spelen hierin mogelijk een rol.