Keffiyehs in Buchenwald – column Carine Cassuto

Het feit dat extreem-linkse demonstranten in Duitsland plannen om actie tegen Israël te voeren bij Buchenwald maakt columniste Carine Cassuto erg boos. Binnenkort wordt de bevrijding van het concentratiekamp van weleer herdacht. Het is niet toevallig dat dit nu allemaal in Duitsland gebeurt, aldus Cassuto.

Wie er nog steeds niet uit is of de anti-zionistische beweging een antisemitische ondertoon heeft, hoeft niet langer te twijfelen. In de aanloop van de 81ste herdenking van de bevrijding van Buchenwald maken verschillende extreem-linkse activisten, verenigd in de actiegroep Kufiyas in Buchenwald, zich op om – u raadt het al – te demonstreren bij het voormalige concentratiekamp. Uiteraard gedrapeerd in een of meerdere keffiyehs.

Rechter

Of dat doorgaat, is vooral een juridische vraag. Vorig jaar stonden de pro-Palestijnse demonstranten ook voor de poorten van Buchenwald, maar hen werd de toegang geweigerd. Een van de geweigerde demonstrantes vocht de beslissing aan voor de rechtbank in Thüringen, maar die stelde het herinneringscentrum in het gelijk.

De rechters stelden dat de beslissing in lijn is met de taak van het huidige Buchenwald om waardigheid en neutraliteit te waarborgen. De rechtbank benadrukte dat gedenkplekken een speciale rol spelen als het gaat om het herdenken van de slachtoffers van de Sjoa.

Inperking

De stichting die Buchenenwald als gedenkplaats beheert, kent overigens geen algeheel verbod op het dragen van de Palestijnensjaal, maar benadrukt inmiddels dat de plaats niet het toneel mag zijn van ‘actuele politieke uitlatingen, agitatie of politieke conflicten’. De stichting baseert die laatste inperking als een logisch gevolg van de gerechtelijke uitspraak.

‘Voortdurende genocide’

Maar dat laatste is precies wat de anti-zionisten willen. De Kufiyas in Buchenwald, die zich presenteren als een groep Joden, queers en antifascisten, menen dat ‘het Buchenwald Memorial, een voormalig concentratiekamp van het Duitse fascisme, steeds meer een plek wordt van historisch revisionisme en genocide-ontkenning. In plaats van de vervolgden te eren en zich resoluut tegen genocide te verzetten, verspreidt het monument Israëlische propaganda en biedt het ideologische ruimte voor de voortdurende genocide in Palestina’.

Tijdsbestek

Buchenwald, in de deelstaat Thüringen, werd in 1937 in gebruik genomen en in 11 april 1945 bevrijd door Amerikaanse troepen. In dat tijdsbestek zaten ongeveer 240.000 mensen gevangenen, vaak – in willekeurige volgorde – verzetsmensen, communisten, Joden, Roma en Sinti. Bijna 57.000 gevangenen kwamen om door honger, kou en uitputting, onder wie 11.000 Joden.

Gelijkschakelen

Als de groep Kufiyas in Buchenwald een ding duidelijk maakt, is het wel het diepgevoelde verlangen om de sjoa en de Palestijnse slachtoffers van de recente Gaza-oorlog gelijk te schakelen. Of dat nou in beeld is – wie kent niet het plaatje van de iconische foto van Anne Frank, maar dan met een keffiyeh om haar nek gedrapeerd, of het beeld van de swastika die over de davidster is geplaatst.  

Onvrede

Dat deze gewenste gelijkschakeling vooral in Duitsland te bemerken is, is misschien wel niet zo gek. Duitsland als daderland kent een uitgebreide zogeheten herinneringscultuur en dat dat leidt al langer tot onvrede. De Duitse politie treedt vaak hard op tijdens de talloze pro-Palestijnse demonstraties en, in tegenstelling tot in Nederland, trekt de Duitse overheid visa en uitnodigingen in van academici die uitspraken doen die in Duitsland als onacceptabel worden beschouwd.

Staatsräson

Ruim tachtig jaar na 1945 zijn de lessen die Duitsland uit de geschiedenis trekt ook geëvolueerd. Gold in de decennia na de oorlog vooral dat het voortbestaan van een Joodse gemeenschap in Duitsland het bewijs zou zijn van het succes van de West-Duitse democratie; meer recentelijk zijn deze lessen tot Duits Staatsräson verheven: de veiligheid van Israël is een officieel onderdeel van het Duitse beleid. En dat stuit steeds meer Duitsers, die het Israëlische optreden maar al te graag als genocidaal bestempelen, tegen de borst.

Rix

Misschien had de uit Wenen naar het Britse Mandaatgebied gevluchte arts Zvi Rix wel gelijk toen hij de gevolgd van deze collectief gevoelde psychologische last als volgt omschreef: “De Duitsers zullen ons (de Joden)  Auschwitz nooit meer vergeven.”