Netanyahu: Israël moet meer autarkisch worden

De economie van Israël is sterk, innovatief en kan veel uitdagingen aan, maar zal de komende jaren meer op zichzelf aangewezen kunnen zijn. Dat was de boodschap van premier Benjamin Netanyahu twee persconferenties, op maandag en dinsdag. Hij riep investeerders op om nu ‘aan boord te stappen’, omdat het land een innovatieve, technologische reis maakt. Tegelijkertijd moet Israël een soort ‘super-Sparta’ worden en rekening houden met economische sancties.

Netanyahu sprak maandag een uur lang met de pers over de staat van de Israëlische economie. Hij gaf toe dat Israël steeds meer geïsoleerd raakt op het wereldtoneel en in de komende jaren meer zelfvoorzienend zal moeten worden. “Israël verkeert in een soort isolement,” aldus de premier. Geconfronteerd met een scenario van ‘Athene en Sparta’ zou Israël volgens hem een ‘Athene en super-Sparta’ zijn [verwijzend naar de Griekse stadsstaten Sparta – dat zelfvoorzienend was – en Athene – dat democratisch was – red.].

Twee bedreigingen

“Er is geen keus: in ieder geval de komende jaren zullen we te maken krijgen met pogingen om ons te isoleren,” zei Netanyahu. Israël wordt sinds 7 oktober 2023 geconfronteerd met twee nieuwe bedreigingen, legde Netanyahu uit: demografische veranderingen in Europa door immigratie uit islamitische landen en de invloed van anti-Israëlische actoren op digitale platforms, geholpen door nieuwe technologieën.

‘Grenzeloze migratie’

De premier zei dat deze uitdagingen ‘al langer in de maak waren’, maar dat ze ‘pas echt aan het licht kwamen tijdens de oorlog die ontstond na de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 in Zuid-Israël’. Volgens hem heeft de ‘grenzeloze migratie’ in Europa ertoe heeft geleid dat moslims er ‘een aanzienlijke minderheid, zeer luidruchtig, zeer, zeer strijdlustig’ zijn geworden.

Tegen zionisme

De moslimburgers van Europese landen zetten Europese regeringen onder druk om anti-Israëlbeleid te voeren, beweerde Netanyahu. “Hun focus ligt niet op Gaza, maar op het verzet tegen het zionisme in het algemeen en soms ook tegen een islamistische agenda die die staten uitdaagt,” voegde de premier toe. “Dit creëert beperkingen en allerlei sancties tegen Israël: het gebeurt.”

“Het is een proces dat al dertig jaar aan de gang is, en vooral in het afgelopen decennium, en dat de internationale situatie van Israël verandert. Het is zonneklaar.” De situatie zou volgens Netanyahu kunnen leiden tot wapenembargo’s en – hoewel dit voorlopig slechts dreigementen zijn – ‘het begin van economische sancties’, zo waarschuwde de premier.

TikTok

De tweede uitdaging, stelde Netanyahu, zijn de investeringen van Israëls ‘rivalen, zowel ngo’s als staten, zoals Qatar en China, om westerse media met een anti-Israëlische agenda te beïnvloeden, met behulp van bots, kunstmatige intelligentie en advertenties’. Hij noemde TikTok als een direct voorbeeld. “Dit plaatst ons in een soort isolement,” zei hij.

Isolement

Israël kan de demonisering en ophitsing bestrijden als het land ‘zeer grote bedragen’ investeert in pogingen om dat narratief tegen te gaan. Maar voorlopig, zei Netanyahu, moet Israël snel de capaciteit opbouwen om alles wat het militair nodig heeft zelf te produceren, zonder afhankelijk te zijn van buitenlandse handel. “Israël verkeert in een soort isolement,” aldus de premier.

In de afgrond

Netanyahu’s opmerkingen, die hij uitte terwijl Europese landen opriepen tot wapenembargo’s en sancties tegen Israël, werden opgepikt door politieke tegenstanders, brancheorganisaties en groepen in de Israëlische hightechindustrie. Zij geven hem de schuld van de problematische status van Israël op het wereldtoneel. Volgens oppositieleider Yaïr Lapid heeft Netanyahu Israël in de afgrond gestort.

Afrekenen

“Isolatie is geen noodlot,” zei Lapid. Het is het product van verkeerd en mislukt beleid van Netanyahu en zijn regering, die Israël tot een derdewereldland hebben gemaakt en niet eens proberen om de situatie te veranderen.” Andere oppositieleiders stellen hetzelfde en roepen de kiezer op om volgend jaar bij de Knessetverkiezingen af te rekenen met Netanyahu.

Tweede persco

Na de storm van maandag kwam Netanyahu met een tweede persverklaring. Daarin stonden economische groei en de lage staatsschuld centraal. De premier ging er prat op dat hij twintig jaar geleden minister van Economische Zaken was en het proces toen in gang zetten om de economie van Israël te hervormen. Die is veranderd van semi-socialistische economie naar een vrije markteconomie.

Boycots

De wapenindustrie is van groot belang voor Israël, aldus Netanyahu. Momenteel hangen er allerlei boycots tegen het land in de lucht. “We willen daarom deze industrie vergroten en dusdanig innoveren dat we de beste wapens ter wereld verkopen. Het wordt een onafhankelijke wapenindustrie, die erg sterk is en onze veiligheid en welvaart zal garanderen. De toekomst behoort tot diegenen die innoveren.”

Analyse

Met zijn uitspraken van maandag opende premier Netanyahu een doos van Pandora, die hij mogelijk niet zo heftig had voorzien. Niet alleen de oppositie, maar ook het bedrijfsleven keerde zich tegen hem. De tweede persconferentie was volgens kenners bedoeld om aan ‘damage control’ te doen, onder meer om kiezers gerust te stellen maar ook om buitenlandse investeerders gunstig te stemme. De vraag is of dit op termijn nog werkt. Over een jaar zijn er verkiezingen in Israël. Dat kan de ontknoping van de huidige situatie zijn.