Ongemak bij Theater na de Dam door anti-Israël-verklaring

Makers van toneelstukken van Theater na de Dam hebben na afloop van opvoeringen een verklaring geuit waarin ze de Tweede Wereldoorlog verknopen met het huidige conflict tussen Israël en de Palestijnen. Hun anti-Israël-statement leverde ongemak op. Het is niet voor het eerst dat er een dergelijk incident plaatsvindt bij Theater na de Dam, een cultureel evenement dat gelinkt is aan het thema Tweede Wereldoorlog.

Het gebeurde na afloop van het Stuk Stoppelman, waarin de Joodse arts Marie Stoppelman centraal staat. In Auschwitz werd zij door kamparts Josef Mengele gedwongen hem te helpen bij gruwelijke experimenten op Joden, Sinti en Roma. Na afloop van de voorstelling in Amsterdam kwamen de actrice, regisseur en muzikant naar voren om te zeggen dat ze de Sjoa niet kunnen herdenken zonder stil te staan bij Gaza.

Verontwaardiging

Bij Joden, maar ook anderen in het publiek leverde dit verontwaardiging op, onder meer omdat de Sjoa en de Tweede Wereldoorlog onvergelijkbaar zijn als gebeurtenis. Volgens het drietal is de term ‘dit nooit meer’ een van ‘de bestaansgronden van de staat Israël’, waar Joden gevrijwaard zouden zijn van ‘discriminatie, vervolging en zelfs vernietiging door met name Europese christenen’, zo meldt De Telegraaf.

Woest

“Wij vinden het dan ook uiterst pijnlijk, dat uitgerekend de staat Israël vandaag de dag optreedt tegen niet-Joodse burgers in Israël, Palestina en Libanon,” aldus muzikaal begeleider Floris van der Vlugt, die de verklaring aflegde namens hemzelf, hoofdrolspeelster Gonny Gaakeer en regisseur Gerardjan Rijnders. Er volgde applaus, maar een van de aanwezigen was woest. Hij werd niet gehoord en verliet de ruimte.

Herhaling

De uitvoering van Stuk Stoppelman vond plaats in het Oranjehotel in Scheveningen, de plek waar Joden en verzetsmensen in de Tweede Wereldoorlog werden opgesloten, mishandeld en soms ook vermoord. Het stuk is op vervolgens verschillende plaatsen opgevoerd, waaronder in Herinneringscentrum Kamp Westerbork, waar volgens de verklaring volgens het NIW ook werd uitgesproken.

Afgeraden

De organisatie van Theater na de Dam besloot onder leiding van artistiek directeur Jaïr Stranders dat de verklaring niet elders nog zou worden gedaan. Hij zegt tegen De Telegraaf dat het statement ‘onnodig, kwetsend en dom’ is geweest. “In deze context was het zeer onverstandig. Ik wist vooraf ook dat ze het zouden doen en daar was ik erg ongelukkig mee. Ik heb het ze afgeraden, maar ze hebben het toch gedaan.”

Eerder al gebeurd

Niet alleen Stranders, maar ook het drietal is naar eigen zeggen geschrokken van de reacties, want het leverde meerdere heftige emoties op. Hij zegt er in de krant blij mee te zijn dat de drie geschrokken zijn van wat ze hebben gedaan en teweeggebracht. Niettemin is het gebeurd. In 2023 was er een vergelijkbaar incident in Carré, waar toenmalig Jonet-columniste Femmetje de Wind kond van deed.

Ongepast

“Blijkbaar is alles wat Joods is, na 7 oktober vies geworden,” zegt CIDI-directeur Naomi Mestrum tegen de krant. “Ongedwongen bezig zijn met de Joodse geschiedenis kan kennelijk niet zonder een statement te maken over Israël. De slachtoffers van toen en de nabestaanden van nu in Nederland enige verantwoordelijkheid geven voor het geweld in het Midden-Oosten, is zeer ongepast.”