Veldkamp en NSC-bewindslieden weg om ‘Israël’

Demissionair minister Caspar Veldkamp (NSC) van Buitenlandse Zaken en alle andere bewindspersonen van NSC-huize zijn opgestapt. Ze dienen hun ontslag omdat hun buitenlandminister naar eigen zeggen teveel werd tegengewerkt door VVD en BBB in het demissionaire kabinet inzake Israël. Die laatste twee partijen gaan nu samen verder totdat er een nieuw kabinet is.

Het ontslag van Veldkamp en zijn partijgenoten kwam vrijdagavond als donderslag bij heldere hemel. Dat er spanningen in de coalitie waren over Israël en Gaza was bekend, maar dat Veldkamp en de andere NSC’ers met zijn allen zouden weglopen, was onverwacht. Ze wilden extra maatregelen tegen Israël en VVD en BBB waren daar tegen.

Omtzigt

Volgens Veldkamp kan hij zo niet werken en daarom stapt hij op. Vicepremier en minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Eddy van Hijum (NSC) was eveneens bozig en kondigde het terugtrekken van de partij uit het demissionaire kabinet aan. Hij is lijstrekker bij de komende verkiezingen. In de peilingen staat de partij van de inmiddels vertrokken oprichter Pieter Omtzigt op nul tot een zetel.

Schoof

Demissionair minister-president Dick Schoof legde op vrijdagavond een verklaring af in de Tweede Kamer, waar op dat moment een debat over Gaza aan de gang was. “We zien allemaal het enorme leed in Gaza en willen allemaal dat de humanitaire situatie verbetert. Die constatering heeft echter niet geleid tot een gezamenlijke conclusie tussen de drie partijen,” aldus Schoof tegen de Kamerleden.

Nieuwe mensen

Schoof gaat zich samen met de bewindspersonen van de twee overgebleven partijen beraden op wat er nu moet gebeuren. Volgens het staatsrecht moeten de partijen die nu nog in het kabinet zitten nieuwe mensen aantrekken om de lege posten van de ex-NSC-bewindslieden op te vullen. Deze mensen kunnen lid zijn van de VVD en BBB, maar dat hoeft niet. Ze kunnen ook bij een andere partij horen of partijloos zijn.

Autopiloot

Het kabinet-Schoof viel op 3 juni toen PVV-leider Geert Wilders het opblies. In plaats van de kiezen voor een tussentijds formatie koos de Kamer voor nieuwe verkiezingen. Die zijn op 29 oktober, waarna er een formatie van een nieuw kabinet op gang komt. Gezien de gang van zaken in politiek Den Haag kan het een half jaar duren voordat er dan een nieuw kabinet is. Intussen blijft het land op de automatische piloot vliegen.

Splijtzwam

Het dossier Israël en Gaza is een splijtzwam gebleken voor het kabinet. In de loop van het voorjaar stelde met name Veldkamp zich steeds harder op tegen Israël. Zijn partijgenoten in Trêveszaal gingen daar in mee, maar hij kreeg de pro-Israëlische PVV, BBB en VVD tegen zich. Toch zette hij door, ook nadat de PVV het kabinet had laten vallen. In de demissionaire status zetten Veldkamp opnieuw door, waarna hij de deksel op de neus kreeg van VVD en BBB.

Ongemakkelijk

Mogelijk wordt de ministerspost van Buitenlandse Zaken door een VVD’er of BBB’er opgevolgd. Hij of zij krijgt de taak om inzake Israël meer te luisteren naar de wensen van de Kamer, want samen hebben de overgebleven partijen slechts 31 van de 150 Kamerzetels. De kans is aanwezig dat een meerderheid straks hardere maatregelen tegen Israël wil. De linkse en progressieve partijen krijgen daarin immers steun van NSC en FvD. Het kan dan erg ongemakkelijk en ingewikkeld worden.