Vrees voor chaos – column Ya’akov Almor

De verkiezingen voor een nieuwe Knesset – het Israëlische parlement – komen eraan. Voor Ya’akov Almor, woonachtig in Mitzpe Ramon, breekt een bijzondere tijd aan. Bij eerdere verkiezingen was hij stembussecretaris, maar dit jaar wordt het helemaal anders.

“Nog 65 dagen tot de verkiezingen!” riep presentator Akiva Novik afgelopen zondag bij de opening van een populair praatprogramma op Reshet Beth, de nieuwszender van de Israëlische publieke omroep. Even eerder had een reclamespotje van de Nationale Verkiezingsraad geklonken waarin de burger werd opgeroepen zich aan te melden als ‘Toezichthouder’ bij de stembureaus op 27 oktober, de dag waarop de Knesset-verkiezingen zullen plaatsvinden. Deze officiële, van staatswege aangestelde controleurs moeten er samen met de leden van de 13.000 stembureaus voor zorgen dat er geen fraude wordt gepleegd, noch door henzelf, noch door het publiek.

Maar gaan de verkiezingen ook werkelijk plaatsvinden? En zo ja, zullen ze onverstoord verlopen? was de vraag die de presentatoren aan zichzelf en hun gasten stelden. Wat kan er fout gaan? Welke actoren en elementen kunnen in de aanloop naar de verkiezingen niet alleen de sfeer negatief beïnvloeden maar ook overgaan tot geweldplegingen?

Duidelijk is dat er in Israël grote publieke angst en onzekerheid bestaat over hoe we heelhuids tot de verkiezingsdatum komen. In de afgelopen week heeft zich een aantal incidenten voorgedaan – internationaal en nationaal –  die deze onzekerheid voeden. Wat ze gemeen hadden, is het gebruik van geweld.

Vorige week voerde Israël acht luchtaanvallen uit op een luchtmachtbasis in het noordwesten van Syrië, zo’n zeventig kilometer van de Turkse grens. De voormalige luchtmachtcommandant Dan Halutz meende in een radio-interview dat deze brandhaard bewust door premier Benjamin Netanyahu en defensieminister Yisrael Katz was opgezet. Hij sprak schande van het feit dat de regering bereid is Israël’s nationale belangen en veiligheid op te offeren om haar eigen politieke toekomst te beschermen.

De volgende ‘verkiezingsstunt’ staat op naam van het parlementslid Zvi Sukkoth, die tot de partij van de Religieuze Zionisten behoort. Tijdens een bezoek aan het dorp Madama, in Area B op de West Bank, wisten hij en aanhangers met hamers een monument voor omgekomen Palestijnen aan gruzelementen te slaan. Het is een gedenkteken waarop ook veroordeelde terroristen staan. De begeleidende militairen, onder leiding van een onervaren luitenant, en de meegekomen leden van de Knesssetgarde, de officiële beveiliging van het parlement, stonden erbij en keken ernaar.  

Sukkoth’s actie werd gefilmd en wijd verspreid op social mediakanalen. Het was een reactie op voormalig generaal Ofer Winter, die eerder zijn eigen partij met de naam ‘Israël Jouw Volk’ (Yisrael Amcha) aankondigde. Er bestaat brede consensus onder analisten dat met diens partij in de race, de partij van de Religieuze Zionisten onder de kiesdrempel van vier procent zakt. De actie van Sukkoth werd van links tot gematigd rechts veroordeeld. Zijn partijvoorzitter vroeg zich openlijk af of de partij bezig was in het publiek zelfmoord te plegen.

In de afgelopen weken werd er uitgebreid geadverteerd door de Nationale Verkiezingsraad om voor twee functies kandidaten te krijgen: Stembussecretarissenen en, dit is een letterlijke vertaling van de Hebreeuwse term מפקח טוהר הבחירות, de functie van ‘Toezichthouder verkiezingsintegriteit’.

Deze jobs betalen goed – zo’n drieduizend shekel schoon voor een dag werk. Dat is achthonderd euro. Het is leuk werk en van betekenis, zo weet ik uit ervaring. Door de jaren heen ben ik verschillende keren stembussecretaris geweest. Maar dit jaar kan en mag ik deze functies niet vervullen omdat aktieve, betalende leden van een politieke partij – ik ben lid van De Democraten – van deelname zijn uitgesloten.

Daarentegen zal ik deze keer door mijn politieke partij als onbezoldigd ‘waarnemer’ worden afgevaardigd, met hetzelfde doel als de toezichhouders: om fraude te voorkomen en de integriteit van de verkiezingen te beschermen.

Laten we hopen op een goede afloop, wat er ook gebeurt.