Weerstand tegen Songfestival-deelname Israël groeit

Op verschillende plekken in Europa wordt de weerstand tegen deelname van Israël aan het Eurovisie Songfestival steeds groter. De roep om Nederland en drie andere boycottende landen te volgen neemt toe in onder meer België, Portugal en Italië. Tegelijkertijd is bekend geworden dat de Israëlische overheid er alles aan heeft gedaan om het land op het Songfestival te behouden: het was een zaak van nationaal belang.

Nadat vorige week bekend werd dat Israël gewoon meedoet aan het Songfestival van volgend jaar, was in bepaalde kringen de ontgoocheling groot. Nederland, Spanje, Ierland en Slovenië hadden vooraf al aangekondigd om niet deel te nemen aan de 70ste editie van het liedjesfestijn, volgend jaar mei in Wenen, maar, omroepen van andere landen volgden hen niet.

Gemor

Dat laatste heeft kwaad bloed gezet, met name onder het personeel van die omroepen. In België is volgend jaar de Franstalige openbare omroep RTBF aan de beurt [deze en de VRT wisselen elkaar jaarlijks af in het leveren en organiseren van de Belgische bijdrage, red.]. Onder de medewerkers wordt gemord dat er geen boycot komt en ook is er een online petitie opgezet.

Open brief

De pro-Palestijnse actiegroep SOS Gaza eist dat de RTBF zich terugtrekt omwille van de Israëlische deelname. In een petitie wordt opgeroepen tot een Belgische boycot. Inmiddels is deze open brief door al meer dan 1.400 mensen ondertekend, onder wie bekende Belgen en linkse politici. ‘Onze openbare omroepen mogen geen deel uitmaken van een show die het lijden van een bevolking negeert’, zo staat te lezen in de brief.

Oproep

In Portugal zijn de personeelsleden van de openbare omroep PRT eveneens niet blij met het besluit van de directie om volgend jaar mee te doen aan het Eurovisie Songfestival. Een groep heeft daarom opgeroepen om op dat besluit terug te komen. Zij volgen daarmee het voorbeeld van de RAI in Italië, waar medewerkers ook al aan een dergelijke actie zijn begonnen.

Sobral

Zanger en oud-winnaar Salvador Sobral – Portugal won één keer het Songfestival, in 2017 – mengt zich in het debat. Op zijn Instagram-account noemde hij de houding van de omroep ‘hypocriet en politiek laf’. ‘De uitdrukking “het iedereen naar de zin maken” was nog nooit zo treffend. De nationale zender heeft onlangs een benefietconcert voor Gaza uitgezonden en is tegelijkertijd bang om nu het juiste te doen’, schrijft Sobral.

RAI

Zoals gezegd rommelt het ook in Italië. Daar hebben RAI-medewerkers een verklaring opgesteld. Terugtrekking uit het Songfestival zou volgens hen ‘een duidelijk teken van verzet zijn’. Ze eisen aansluiting van Italië bij ‘de groeiende groep landen die zich publiekelijk distantiëren van de acties van de Israëlische regering’. Een Italiaanse boycot zou de ‘menselijke waardigheid, gelijkheid en rechtvaardigheid’ laten zien.

Herzog

Intussen maakten Israëlische media bekend dat er van overheidswege van alles aan is gedaan om Israël op het Songfestival te behouden. Er is een speciale taskforce opgezet door president Yitzhak Herzog, die achter de schermen bij de European Broadcasting Union (EBU) en verschillende Europese landen heeft gewerkt om dit doel te bereiken. Parapluorganisatie EBU is eindverantwoordelijk voor het festival.

Chefsache

Dat de Israëlische deelname aan het Eurovisie Songfestival door de Israëlische autoriteiten tot Chefsache werd verklaard, is niet vreemd, aldus Israëlische media. Volgens president Herzog zou het in de ban doen van Israël op het festival zorgen voor een precedent op andere gebieden in de sport- en cultuurwereld. Immers, voor een klein land als Israël is het Songfestival – en het winnen ervan – altijd een belangrijke zaak geweest.

Strenger

In de komende tijd moet duidelijk worden of de directies van de openbare omroepen in kwestie zullen zwichten voor de druk van personeelsleden en groepen van buitenaf. Zoals het er nu naar uitziet, zal dat niet het geval zijn, omdat veel omroepen al volop in het selectieproces van artiesten en liedjes zitten. Bovendien zijn de regels rond de stemming als zodanig strenger gemaakt door de EBU, om zo critici van Israël tegemoet te komen.

Miljoenenpot

Door het afvallen van grote landen zoals Spanje en – wie weet – Italië kan het evenement als geheel wel onder druk komen te staan. Zij behoren met Duitsland, Frankrijk en het VK tot de ‘grote nettobetalers’, landen die veel geld inleggen om het liedjesfestijn mogelijk te maken. Dit systeem gaat uit van solidariteit: als een arm land het festival wint, kan dat het door deze gezamenlijke miljoenenpot toch een editie organiseren.

Publiciteit

Tegelijkertijd is het winnen van het Eurovisie Songfestival voor zowel vermogende als armlastige EBU-landen nog steeds erg aantrekkelijk. Na winst komt komt het evenement in het jaar erop naar het land toe, wat veel publiciteit oplevert en het land op de kaart zet. Dat kan onder andere helpen met het bevorderen van toerisme en het aantrekken van buitenlandse investeerders.

Jubileum

Volgend jaar bestaat het Eurovisie Songfestival zeventig jaar. De jubileumeditie vindt in Wenen plaats, waar de openbare omroep ÖRF er alles aan doet om eenheid uit te stralen. Het is de bedoeling dat zoveel mogelijk landen meedoen, aldus de Oostenrijkers. Die ambitie blijft vooralsnog overeind, want onder andere Roemenië en andere landen hebben hun terugkeer naar het Songfestival aangekondigd.

Trouwe deelnemer

Israël doet sinds 1973 mee aan het liedjesfestijn en heeft zich in de afgelopen 52 jaar slechts drie keer teruggetrokken – in 1980, 1984 en 1997 – toen het festival viel op Jom Hazikaron. Israël heeft de wedstrijd vier keer gewonnen – in 1978, 1979, 1998 en 2018 – en heeft festival drie keer georganiseerd. In twee gevallen was dat in Jeruzalem en in een geval was dat in Tel Aviv. Daar won Duncan Laurence namens Nederland.