Scherpere regels stemming Songfestival om ‘Israël’

De European Broadcasting Union (EBU) gaat er alles aan doen dat er geen beïnvloeding kan zijn bij de stemming op het Eurovisie Songfestival. Bepaalde landen beschuldigen Israël ervan dit bij de laatste editie te hebben gedaan. Zo zou het publiek zijn ‘gemanipuleerd’ met de televoting en zou de Israëlische regering er zich zelfs mee hebben ingegeven. In mei werd Israël tweede door veel publieksstemmen.

Na het Songfestival van dit jaar in Bazel hebben verschillende omroepen bij de EBU geklaagd over Israël, onder wie AVROTROS. De Nederlandse omroep beweert dat is ‘bewezen dat de Israëlische regering zich inmengde’ en dat het liedjesfestijn zo is gepolitiseerd. ‘Dat druist in tegen het apolitieke karakter van het Songfestival’, meent de publieke omroep.

Aanpassingen

De EBU heeft de klachten serieus genomen en komt nu tot maatregelen. Zo zal de koepel zogenoemde ‘oneerlijke promotiecampagnes ontmoedigen’. Ook gaat het aantal stemmen per kijker van maximaal twintig naar tien om te voorkomen dat het festival een politiek evenement wordt. Israël wordt niet bij naam genoemd, wat er opnieuw op wijst dat de EBU het land binnen boord wil houden.

Vakjury’s

In het nieuwe systeem zullen ook de vakjury’s terugkeren in de halve finales in plaats van alleen in de finale. De helft van de stemmen tijdens de halve finales komt dus ook van professionele jury’s, net als in de finale het geval is. Tot 2022 was deze situatie ook al zo. De EBU zal tevens werken aan het verbeteren van de ‘technische waarborgen’ om stemfraude bij de televoting te voorkomen.

Promotiecampagnes

Directeur Martin Green zegt te hopen dat het nieuwe systeem ‘ervoor zorgt dat het festival de soms moeilijke wereld waarin we leven erkent, maar weerstand biedt aan pogingen om ons podium te veranderen in een plek van geopolitieke verdeeldheid’. De EBU zal ‘disproportionele promotiecampagnes ontmoedigen, met name wanneer ze worden uitgevoerd of ondersteund door derden, waaronder overheden of overheidsinstanties’.

Aanloop

In de maanden voorafgaand aan iedere editie van het Songfestival zijn sinds een jaar of tien, vijftien allerlei promoties ontstaan van de deelnemers en hun songs. De clips gaan online rond en ook wordt er door fans veel over geschreven. Sommige landen doen extra moeite om bij het publiek onder de aandacht te komen, wat te maken heeft met de televoting, die voor winst kan zorgen.

Kwestie Israël

Verschillende omroepen, waaronder AVROTROS, hebben aangekondigd sowieso niet mee te doen aan het Songfestival van 2026 in Wenen als Israël meedoet. Er zou een speciale vergadering over de kwestie worden belegd, maar nadat de wapens in Gaza zwegen, werd die uitgesteld. Het ziet er naar uit dat Israël in Wenen gewoon mee mag doen, onder meer omdat de EBU en gastland Oostenrijk dat willen.

Wel of niet?

Binnen Europa tekende zich verdeeldheid af over de deelname van Israël. Zo wil de Oostenrijkse omroep ÖRF het niet organiseren als het land er niet bij mag zijn en haakt dan ook Duitsland af. Anderzijds doet Nederland dus niet mee als Israël er volgend jaar bij is, zo heeft de directie van AVROTROS stellig verkondigd. Ook Spanje en Ierland zijn er dan niet bij.

Veel stemmen

Op de algemene vergadering van de EBU, volgende maand, moet duidelijkheid komen over de kwestie Israël, die in 2023 ontstond. Er was kritiek op het land en de oorlog in Gaza, waarna een publiekscampagne op gang kwam om het land juist te steunen. Dat leverde veel stemmen op van het publiek tijdens de televoting: Israël werd vierde in 2024 en tweede in mei. Of de Israëlische regering hier achter zit, is niet hard bewezen.

Trouwe deelnemer

Israël doet sinds 1973 mee aan het liedjesfestijn en heeft zich in de afgelopen 52 jaar slechts drie keer teruggetrokken – in 1980, 1984 en 1997 – toen het festival viel op Jom Hazikaron. Israël heeft de wedstrijd vier keer gewonnen – in 1978, 1979, 1998 en 2018 – en heeft festival drie keer georganiseerd. In twee gevallen was dat in Jeruzalem en in een geval was dat in Tel Aviv. Daar won Duncan Laurence namens Nederland.