Yehuda Bauer ‘bij’ tachtig jaar bevrijding in Staten-Generaal

De Eerste en Tweede Kamer hebben in een bijzondere verenigde vergadering herdacht dat het parlement tachtig jaar geleden weer een Prinsjesdag organiseerde. Na vijf bange bezettingsjaren gaf koningin Wilhelmina weer een troonrede, waarmee de democratie officieel terug was. In de Haagse Grote Kerk waren donderdag redes te horen, onder andere van generaal buiten dienst Peter van Uhm, die op velen indruk maakte.

In zijn toespraak haalde Van Uhm de Tsjechisch-Israëlische schrijver en onderzoeker Yehuda Bauer aan, die na het bestuderen van de Sjoa, de tien geboden met een elfde gebod uitbreidde: ‘Gij zult geen dader, geen slachtoffer, maar ook geen toeschouwer zijn’. Van Uhm zei respect te hebben voor mensen die de politiek ingaan, die volgens hem willen ‘bijdragen en dienen’. Hij wees op Oekraïne en het klimaatprobleem.

Samenwerken nodig

Van Uhm deed een beroep op de parlementariërs en senatoren om samen te werken voor het algemeen belang: “Juist in deze tijd, waar de enige zekerheid is dat de onzekerheden alleen maar toenemen, moet een betrouwbare overheid zo veel mogelijk zekerheid geven. U moet die betrouwbare overheid vorm geven. Daar hoort onlosmakelijk bij: zelf het goede voorbeeld geven.”

Wilhelmina

Op 20 november 1945 kwam het parlement voor het eerst sinds 1939 weer samen voor een troonrede. Er was op deze Prinsjesdag geen gouden koets en veel soberheid. Op een deze toen grijze novemberdag kwam koningin Wilhelmina kwam per auto aan bij de Ridderzaal, waarna zij sprak over de offers die de Nederlanders in de bezettingsjaren moesten maken. Over de Jodenvervolging repte zij toen niet.

Gelderblom

Precies tachtig jaar later ware haar opvolger achterkleinzoon, koning Willem-Alexander, en achter-achterkleinkind, kroonprinses Amalia, bij de bijzondere verenigde vergadering van de Staten-Generaal aanwezig. Het staatshoofd als symbool in het midden van de senatoren, Kamerleden en anderen, onder wie oud-senator Hanneke Gelderblom, sportjournaliste Barbara Barend en rabbijn Yanki Jacobs.

Rechtsorde

Demissionair premier Dick Schoof stond in zijn rede stil bij de Neurenberger processen, waarbij nazi’s werden berecht die verantwoordelijk waren voor de moord op zes miljoen Joden. “De Amerikaanse hoofdaanklager, Robert Jackson, hield er een openingstoespraak. Daarin kwalificeerde hij de keuze van de geallieerde overwinnaars voor recht in plaats van vergelding, als een historische knieval van macht voor rede. En nog altijd geldt dit tribunaal als een van de fundamenten waarop de bestaande internationale rechtsorde is gebouwd.”

Speldje

In een video zat Tweede Kamerlid Ulysse Ellian (VVD), die met een geel speldje voor de Israëlische gegijzelden op sprak. Hij had het over de vlucht van zijn vader, Afshin Ellian, vanuit het Iran van de ayatollahs. Ook zou hij zijn gezin erdoor zijn kwijtgeraakt. Aan het eind van de bijeenkomst namen de koning en prinses het boekje ‘Onze grondrechten in het Koninkrijk der Nederlanden’ in ontvangst.