Zilversmit en Wallet in podcast over Jiddisj in Amsterdam

Jonet-columniste Judith Zilversmit en UvA-historicus Bart Wallet waren deze week te gast in een podcast van Het Parool over het gebruik van Jiddisj in Amsterdam. In de opname spreken beiden met journaliste Lorianne van Gelder over deze taal, die gaandeweg in de twintigste eeuw zo goed als verdween uit Europa. Van Gelder heeft samen met Zilversmit een college Jiddisj gevolgd aan de UvA, waar studenten sinds kort kunnen afstuderen in deze taal.

Germaanse taal

Wallet heeft de taal geleerd om onderzoek te kunnen doen. “Een heel belangrijk deel van het materiaal in de archieven in Amsterdam is in het Jiddisj,” aldus de geschiedkundige. Jiddisj is een Germaanse taal waarin Hebreeuws is verwerkt in combinatie met lokale woorden. De taal is rond het jaar duizend in het Rijnland ontstaan, waarna het zich verspreidde over de rest van Midden-, Oost- en West-Europa. “Voor Duitse taalkunde is het interessant. In het Jiddisj zijn bepaalde woorden in gebruik en bewaard gebleven die in het Duits al zijn verdwenen.”

Kapsones

In de podcast spreekt Wallet een mondje Jiddisj. Hij en Zilversmit benadrukken dat veel Amsterdamse woorden uit het Jiddisj voort komen of Jiddisch zijn. Neem bijvoorbeeld kapsones, penoze, gabber, mazzel, sores, en Mokum. In de podcast ‘Amsterdam wereldstad’ vraagt het drietal zich af: Hoe komt het dat er geen stad zo verbonden is met het Jiddisch als Amsterdam? En is de taal weer bezig aan een opmars? Beluister de uitzending hier:

Lees ook:
Erfenis – column Judith Zilversmit
‘In Het Parool stond een reportage over de populariteit van het vak Jiddisj op de UvA. Jiddisch, de taal van de Joden, over de grenzen en staten heen. Tot 2015 werd het onderwezen aan de Universiteit van Amsterdam, maar helaas verdween het vak. Maar nu is het opeens terug. En hoe. De universiteit rekende op maximaal twaalf aanmeldingen. Dat bleek te bescheiden ingeschat..’