CJO verwelkomt onderzoek Sjoa-verleden Rotterdam

Er komt een onderzoek naar de wijze waarop de Rotterdamse autoriteiten de Joden in de Tweede Wereldoorlog hebben behandeld. Dat heeft de gemeenteraad van de Maasstad besloten na inbreng van een D66-motie. Het Stadsarchief Rotterdam gaat het verleden onderzoeken en moet de Joodse gemeenschap daarbij betrekken. Het Centraal Joods Overleg (CJO) juicht de beslissing toe.

De aanleiding voor het besluit tot onderzoek is een boek over de rol van de gemeente bij de isoleren en deporteren van Joodse Rotterdammers. Daarin wordt onder andere beschreven dat Loods 24, waar Joden moesten verzamelen, indertijd een magazijn van de gemeente was. Dat impliceert betrokkenheid bij de Jodenvervolging. Ook deed Ruben Vis een oproep tot onderzoek en excuses van Rotterdam.

Boekwerk

In oktober 2025 nam de Rotterdamse burgemeester Carola Schouten (ChristenUnie) het eerste exemplaar van het boek Joods Rotterdam, vervolging, ontrechting, terugkeer en rechtsherstel in ontvangst. Het boek was echter geen bronnenonderzoek naar de rol van het gemeentebestuur en gemeentelijk apparaat in de bange jaren ’40-’45. Ook bleef onderzoek naar die rol inzake de Joden achterwege.

Vroeger onderzoek

Eerder, in 2018, werd er al wel onderzoek gedaan. Dat richtte zich echter specifiek op de omgang met onroerend goed en niet op andere aspecten, zoals bijvoorbeeld kunstrestitutie. Toch zijn er genoeg aanwijzingen dat de gemeente Rotterdam net als de gemeente Amsterdam heeft meegewerkt aan het uitsluiten en afvoeren van de lokale Joden, waarna de meesten, eenmaal op transport gezet, werden vermoord.

Razzia

‘Onderzoekster Trix van Bennekom memoreerde in haar toespraak op de Loods 24 herdenking op 30 juli 2025 de laatste grote razzia in Rotterdam op vrijdagavond 9 april 1943: “Daarbij haalde de Sicherheitsdienst, met hulp van de Rotterdamse politie, achthonderd Joden uit hun huizen. Voor het vervoer naar Loods 24 waren vooraf bij de RET drie tramstellen en zestien autobussen besteld”,’ aldus Vis.

D66-motie

In de Rotterdamse gemeenteraad gingen stemmen op om alsnog een onderzoek af te dwingen naar de rol van de gemeente in de bezettingsjaren. D66 diende daartoe een motie in die raadsbreed werd ondersteund en aangenomen. Schouten wees erop dat de Joodse gemeenschap betrokken moet worden door het Stadsarchief Rotterdam, dat het onderzoek zal uitvoeren.

Amsterdam

Het CJO verwelkomt het besluit van de Rotterdamse raad en dat de motie uitspreekt dat er na het onderzoek excuses van de gemeente moet komen. Dat gebeurde al in Amsterdam en daarom is het goed dat nu ook de tweede stad van het land volgt. In de hoofdstad maakte de raad een bedrag van 25 miljoen euro vrij voor de Joodse gemeenschap aldaar.

Middelburg

Het CJO verwelkomt ook de excuses die afgelopen vorige week bij de Holocaustherdenking in Middelburg door burgemeester Yvonne van Mastrigt zijn uitgesproken voor de rol van die gemeente ten opzichte van haar Joodse inwoners.