De brief van Dchar, een juridische val? – analyse

Presentator en acteur Nasrdin Dchar, bekend van de Sjoa-film Süskind, heeft een provocerende brief geschreven aan koning Willem-Alexander. Daarin zegt hij dat de monarch medeplichtig is aan ‘genocide’ in Gaza. De brief bevat echter feitelijke onjuistheden, zo blijkt uit een reactie van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD). Onderaan staat een disclaimer: dat het schrijven ‘satire’ is. Dit is een juridische term die hem de uitweg geeft in een rechtszaak. Welke Joodse organisatie trapt in deze juridische val?

Dchar begint over ‘het verzet tegen koloniale onderdrukking’, die onze regering volgens hem niet op waarde schat. ‘Ik hoef u vast niet uit te leggen hoe strontvermoeiend het is voor moslims om elke keer weer te moeten luisteren naar Holocaustframes. Als ijkpunt van lijden. Als breuk met de beschaving. Als ondenkbaar onrecht. Wij moslims zouden willen dat wij zo’n genocide hadden gehad, met zes miljoen martelaren. Zoveel morele status! Zoveel rouwkapitaal! Zoveel bescherming!’

‘Wij hebben niks’

Vervolgens zet Dchar de moslims verder af tegenover de Joden. ‘Inmiddels is de Holocaust alomtegenwoordig. Overal waar een Jood verschijnt, verschijnen ook herdenkingsstenen, Netflix-documentaires en een lespakket. En wij? Wij hebben niets. Geen monumenten. Geen excuses. Geen gedenkdagen’. De moslims zijn slachtoffer, aldus de acteur, die zelf ooit in een van de meest succesvolle Holocaustfilms van Nederlandse bodem speelde.

Gaskamers svp

‘Hoeveel heilige oorlogen we ook beginnen om ons punt te verhelderen, hoeveel bloedige aanslagen wij ook plegen uit naam van Allah, hoe vaak onze dappere vrijheidsstrijders ook hun werk doen – het lukt ons maar niet. We blijven steken in de vergetelheid. In de zijlijn van de geschiedenis. Het is zó discriminerend. Waarom bouwde Hitler toch geen gaskamers voor ons?’ aldus Dchar.

De nieuwe Joden

De acteur, die met zijn ‘wij’ zegt namens alle moslims in Nederland te spreken, zegt dat de hele groep het ‘spuugzat’ is om ‘ieder jaar op 4 mei naar hetzelfde verhaal te moeten luisteren. Zat om weer zielige foto’s uit Auschwitz te zien, terwijl de kinderen in Gaza véél magerder zijn – zoals nu weer blijkt uit recente foto’s. Het wordt tijd dat wij het ultieme slachtofferstempel krijgen. Wij zijn immers de nieuwe Joden.’

Medeplichtig

Volgens de Marokkaans-Nederlandse acteur is koning Willem-Alexander medeplichtig aan ‘genocide’, omdat hij onderdeel uitmaakt van de regering. ‘Maar beste Majesteit, welke lessen hebt ú daaruit getrokken, als u wel stilstaat bij de gruweldaden van toen, maar al bijna twee jaar zwijgt over de genocide van nu, waaraan u – dankzij onze regering – ook medeplichtig bent?’

Verzet

Dchar spreekt van ‘morele concurrentievervalsing’ door zes miljoen vermoorde Joden in de Tweede Wereldoorlog. ‘Dit onrecht moet stoppen. Verklaar de Holocaust gewoon verjaard, punt.’ De aanslag van Hamas op 7 oktober 2023, waarbij 1.200 onschuldige Israëli’s en anderen omkwamen, noemt Dchar een daad van verzet. ‘Verzet dat géén naam mag krijgen die onze vijand bepaalt’.

Geen antisemitisme meer

Het woord ‘antisemitisme’ moet worden geschrapt uit het publieke domein, aldus de acteur in zijn schrijven aan het staatshoofd. ‘Het is een ideologisch geladen term. Een wapen om ons te cancelen. Wie vandaag nog steeds bang is voor Jodenhaat, heeft niet meegekregen hoe wij in het Westen te lijden hebben onder systematische islamofobie’.

Disclaimer

En de Joden uit Israël, die moeten als het aan Dchar ligt worden herplaatst uit dat land, terug naar de diaspora. ‘Zoals het bedoeld was: verspreid, nederig, landloos, weerloos. Alleen zó kan het Midden-Oosten herademen. Alleen zó kan de balans worden hersteld. Lebensraum voor de Oemma. Allahu akbar! U bent koning van een land dat heilig gelooft in inclusiviteit. Toon dat dan ook. Op naar divers slachtofferschap en intersectionele rechtvaardigheid’. Eindigend met ‘disclaimer: satire’.

Reactie RVD

In een reactie op de brief van de Marokkaans-Nederlandse acteur en presentator laat de RVD weten dat hij het bij het verkeerde eind heeft wat 4 mei betreft. ‘De Koning is jaarlijks op 4 mei aanwezig bij de Nationale Herdenking en heeft daar alleen in 2020 een toespraak gehouden. De Koning heeft daarnaast in zijn Kersttoespraken van 2023 en 2024 gesproken over de schokgolven die ook Nederland sinds 7 oktober 2023 bereiken en de gevoelens van angst, onmacht en wanhoop’.

Griekenland

De RVD vervolgt: ‘Daarnaast sprak hij tijdens de toespraak bij de Nieuwjaarsontvangst van het Corps Diplomatique 2024 over het delen van een diep gevoel van solidariteit met slachtoffers van geweld in Gaza. ‘It’s vital we find a way to break the cycle of violence’.’ Op andere redeneringen en verwijten van Dchar gaat de RVD niet in. De koning zelf is momenteel op vakantie in Griekenland, waar hij in zijn vakantievilla verblijft.

Analyse

Nasrdin Dchar gold lang als een acteur en presentator zonder uitgesproken politieke mening. Hij speelde onder meer in Holocaustfilm Süskind en won in 2011 een Gouden Kalf. Nadat hij het beeldje had gekregen zei hij: “Ik ben Nederlander, ik ben trots op mijn Marokkaanse bloed, ik ben een moslim, en ik heb een ‘fokking’ Gouden Kalf in mijn hand.” Hij speelde nog in andere rollen en werd in 2017 lid van van de Akademie van Kunsten. Kortom: hij heeft zijn sporen verdiend.

Een paar jaar voor 7 oktober 2023 bekende Dchar ineens kleur in het debat over Israël. Ook nadien: in 2024 riep hij zanger Joost Klein op om niet naar het Eurovisie Songfestival te gaan in Zweden omdat Israël er ook meedeed. Tevergeefs. Nu is er deze ‘satirische brief’ van Dchar aan de koning, waarin veel Joden beledigingen en antisemitisme zullen zien. Wat de vorst ervan vind, doet niet ter zake. Wel hebben de twee elkaar vast eens ontmoet.

Mogelijk wil Dchar de Joodse gemeenschap uitdagen en hoopt hij dat het CJO of het CIDI naar de rechter stapt. In dat geval zal er veel meer publiciteit voor zijn pleidooi komen. Door vanaf het begin duidelijk aan te geven dat er sprake is van ‘satire’ kan de acteur juridisch niet in de problemen komen, vanwege de vrijheid van meningsuiting. Dit is een juridische val waar Joodse klagers bij de rechter in kunnen trappen.

Verder is er de zaak Brusselmans in België. Vorig jaar – toevallig ook in de zomer – schreef de auteur een column waarin hij zei dat hij iedere Jood op straat vanwege Gaza een mes door de keel wil rammen. Joodse organisaties waren beledigd en gingen naar de rechter, maar haalden geen gelijk vanwege de vrijheid van meningsuiting. Brusselmans werd vrijgesproken. Later werd de rechter in een andere zaak gewraakt.

Nederlandse Joodse organisaties zoals het CJO en het CIDI – maar ook anderen – moeten zich daarom goed bedenken. Heeft het zin om deze acteur nog meer publiciteit te geven met een rechtsgang? Of is het beter een statement af te geven en hem verder dood te zwijgen? De keuze zou eenvoudig moeten zijn, maar de ervaring leert dat emoties soms de overhand kunnen nemen. De vraag is wie in deze val trapt.