Halsema verdedigt handelen rond demonstraties opening NHM

Burgemeester Femke Halsema (GroenLinks) van Amsterdam vind dat ze goed heeft gehandeld bij het toestaan van twee demonstraties tijdens de opening van het Nationaal Holocaustmuseum (NHM), afgelopen zondag. Antisemitische en anti-Israëldemonstranten konden dichtbij de ceremonie komen, maar dat was volgens Halsema en haar mensen geen probleem. Ze biedt geen excuses aan. Duidelijk is dat de politica weinig goed meer kan doen bij de Joodse gemeenschap.

De burgemeester geeft in een brief aan de Amsterdamse gemeenteraad tekst en uitleg over de gang van zaken. Zondag werden Joodse deelnemers en bezoekers van de opening uitgejouwd en antisemitisch afgekafferd door demonstranten. De demonstratie, dichtbij de ingang van het NHM en op de hoek van de Plantage Kerklaan en Plantage Middenlaan, is spontaan ontstaan, zo schrijft Halsema. Volgens haar was er geen reden om op basis van de Wet Openbare Manifestaties in te grijpen.

Groot Wassink

‘Er was geen sprake van een onveilige situatie en de afstand tot de hoogwaardigheidsbekleders en het museum was voldoende’, schrijft Halsema, die zegt ter plekke ‘contact te hebben opgenomen de driehoek [loco-burgemeester en partijgenoot Rutger Groot Wassink, de politie en juistitie, red.] in het commandocentrum om te vragen of er iets aan de nabijheid gedaan moest of kon worden. Ik kon me echter vinden in hun opvatting’. Volgens Halsema kon zij deze ‘spontane’ demonstratie niet verbieden.

Terwijl Joodse deelnemers van de opening langs de meute liepen, werden zij beschimpt, uitgescholden en antisemitisch bejegend. Onder meer een Joods kind van vijf jaar oud moest het ontgelden. Daar hoopt Halsema nog op actie van justitie. ‘Aangezien het hier om antisemitische, zeer ernstige en kwetsende strafbare uitingen gaat is het voor het OM van groot belang hier gevolg aan te kunnen geven. Ook als iemand nog aangifte doet, zal het OM die aangifte vanzelfsprekend met voorrang beoordelen’.

‘Geraakt’

Halsema roept aan iedereen die zich slachtoffer voelt van het antisemitisme van afgelopen zondag op om aangifte te doen bij de politie. Hierover is volgens haar ook nauw contact met het Joods Cultureel Kwartier, waar het NHM bij hoort. Ze zegt geraakt te zijn. ‘Het stemt mij verdrietig dat de demonstranten dit belangrijke symbolische moment niet hebben gerespecteerd en geen onderscheid hebben gemaakt tussen de herinnering aan de oorlog in Nederland en hun boosheid over de aanwezigheid van president Herzog van Israël’.

Achteraf blijkt ook dat Sjoa-overlevende Rudie Cortissos na de ceremonie onbegeleid moest vertrekken terwijl de activisten er nog stonden. Samen met zijn vijfjarige achterkleindochter liep hij langs de spreekwoordelijk schuimbekkende demonstranten, die hem uitscholden en antisemitisch bejegenden. Volgens Halsema was het beter geweest als ze niet onbegeleid zouden zijn vertrokken. Zij biedt geen excuses aan voor haar handelen.

Verder vindt Halsema dat de demonstraties aantonen dat we een veerkrachtige democratie hebben omdat we ‘tegengestelde uitingen kunnen verdragen’. Ze vindt het geen goed idee als door Den Haag gekeken wordt naar het demonstratierecht. Partijen in de Tweede Kamer zeiden na zondag dat recht onder de loep te willen nemen om herhalingen in de toekomst te voorkomen. Mogelijk wordt het demonstratierecht dat een beetje aangepast.

Analyse

Terecht merkte de Liberaal-Joodse Gemeente (LJG) Amsterdam deze week in een brandbrief aan Halsema op te vrezen voor de dodenherdenkingen van 4 mei aanstaande. Met hun optreden hebben Halsema en haar mensen een precedent geschapen voor antisemitische en anti-Israël-demonstranten. Zij kunnen nu spontane demonstraties houden bij openingen en herdenkingen, plechtigheden waarop stilte, respect en waardigheid de boventoon voeren. In die zin zijn leden van de Joodse gemeenschap en anderen met herdenkingen in Amsterdam vogelvrij verklaard.

Daarnaast is er sinds zondag een breed wantrouwen vanuit Joods Nederland ontstaan in Halsema. Zij werd al minder omarmd door de vorige burgemeester Eberhard van der Laan (PvdA), die met nesjomme de Joodse gemeenschap tegemoet trad, maar lijkt nu geen goed meer te kunnen doen. De woede en het ongeloof zijn daarvoor binnen Joodse gelederen te groot. Halsema staat in de gemeenschap bekend om haar afstandelijke en krampachtige stijl. De antisemitische en anti-Israël-uitingen vanuit haar partij GroenLinks helpen haar eveneens niet om het vertrouwen te herstellen. Excuses van Halsema in haar brief zouden daarom op zijn minst op zijn plaats zijn geweest, al is het maar voor de vorm.