Hypocrisie om Iran – column Max Moszkowicz

Columnist Max Moszkowicz heeft kritiek op de wijze van verslag doen van de traditionele of mainstream media inzake de volksopstand in Iran. Ze doen dat ‘met de rem erop’. Hij vraagt zich af: ‘Waarom deze terughoudendheid in de traditionele media?’ Als traditionele media werkelijk journalistiek zouden bedrijven, dan volgen ze de feiten van binnenuit en kijken ze niet weg, aldus Moszkowicz.

De straten van Iran branden. Sinds eind december protesteren miljoenen Iraniërs in alle 31 provincies tegen de islamitische onderdrukkende dictatuur. Wat ten grondslag ligt aan de woede is een instortende rial en torenhoge inflatie. Maar! Waarom deze protesten razendsnel uitgroeiden tot een massale revolutie, is de existentiële roep om regimeverandering. Betogers scanderen “Dood aan Khamenei!”, “Vrouw, Leven, Vrijheid!” en massaal “Lang leve de shah!” en “Pahlavi keert terug!”

Reza Pahlavi, de verbannen kroonprins, riep op tot straatacties en vlagvertoon met de pre-revolutionaire leeuw-en-zon, en vele Iraniërs geven daar gehoor aan. Dit is geen protest over broodprijzen: het is een volksopstand tegen decennia van theocratische onderdrukking, executies, verplichte hoofddoeken en grootschalige corruptie.

Eenzijdig

Toch bleven de traditionele westerse media, tegenwoordig vaak de mainstream media genoemd – zoals zenders of omroepen als de NOS, VRT en BBC, maar ook kranten als NRC, De Morgen en The Guardian – oorverdovend stil. Sinds vorige week berichten ze er meer over, maar toch blijven ze eenzijdige informatie brengen die door het regime aan hen is gevoed.

Andere media zoals Tousi TV (Maher Toussi, een YouTuber van Iraanse komaf uit Londen) wijzen terecht op een patroon: de economische crisis wordt door het regime als bliksemafleider gebruikt en veel westerse media happen toe. Teheran geeft westerse sancties de schuld van de massale onrust, en mainstream media echoën dat narratief: ‘Protesten door armoede, veroorzaakt door westerse druk’.

Vrijheid

Maar wie de video’s van binnenuit bekijkt – via burgers die alles op straat filmen – ziet iets anders. De leuzen gaan over vrijheid, niet over subsidies. “Geen Gaza, geen Libanon, mijn leven voor Iran!” klinkt het overal. Het Iraanse volk wil af van de islamitische dictatuur die miljarden pompt in proxies als Hezbollah en Hamas, terwijl de gewone Iraniërs creperen.

Klakkeloos

Waarom deze terughoudendheid in de traditionele media? Het standaardexcuus: ‘Er worden geen journalisten toegelaten in Iran’. Het regime blokkeert inderdaad toegang en ook internet is lamgelegd, maar die reden is hypocriet. Neem de oorlog tussen Israël en Hamas van na 7 oktober. In Gaza liet Israël ook geen journalisten toe, maar de NOS, BBC en anderen rapporteerden massaal door beelden en claims van Hamas klakkeloos over te nemen.

Vaak gebeurde dat zonder verificatie, terwijl Israëlische bronnen die het weerspraken of die iets anders lieten zien, werden genegeerd of betwijfeld. Burgerjournalistiek uit Gaza werd gretig overgenomen: video’s van burgers, anonieme bronnen, alles. Ook werden er ‘journalisten’ uit Gaza zelf als bron gebruikt, maar uit later onderzoek bleek dat ze bijna altijd onderdeel waren van terreurclub Hamas. Hoezo onafhankelijke bronnen?

Starlink

Waarom kan dat in Gaza wel, maar niet in Iran? Daar documenteren mensen alles van binnenuit via Starlink, VPN’s en gesmokkelde beelden. En bronnen als Tousi TV, Iran International en kanalen van ballingen brengen ook nog eens accurate, geverifieerde informatie. Toegegeven, deze alternatieve media zijn tegen het ayatollah-regime, maar ze geven wel een goed beeld van de situatie ter plaatse.

Vertraging

Toch kiezen mainstream media ervoor om regimepropaganda te recyclen in plaats van die bronnen te benutten. Ook de vertraging is opvallend. Pas na dagen, soms een week, verschenen enigszins substantiële stukken, waarin leuzen voor de shah en tegen de moellahs werden gemarginaliseerd als ‘nostalgisch’ of ‘niet representatief’. Maar videobeelden tonen massale steun: overal roepen mensen openlijk om Pahlavi’s terugkeer.

Cultuurrelativisme

Volgens sommigen aarzelen progressieve journalisten en media om islamitische regimes te bekritiseren uit angst voor ‘islamofobie’ of cultuurrelativisme. Iran wordt gezien als tegenpool van Israël, en anti-Israël framing moet altijd prevaleren. Door de opstand als ‘economisch’ te framen, hoeven ze niet solidair te zijn met mensen die seculier en vrij willen leven. Sancties zijn een reactie op de terreurexport en levensgevaarlijke nucleaire ambities van het regime.

Steun aan Israël

Wat deze media ook als de pest vermijden, is de gigantische steun van het Iraanse volk aan Israël. Ze roepen Israël op om te helpen het regime omver te werpen, ze zwaaien met Israëlische vlaggen. Dat gebeurt in Iran, maar ook daarbuiten. Het is een doorn in het oog van westerse media die geconditioneerd zijn om alles wat met Israël te maken heeft zo negatief mogelijk en partijdig te framen.

Kijk niet weg

Terwijl betogers sterven – tienduizenden doden, duizenden arrestaties – en ziekenhuizen overlopen, verdienen zij eerlijke verslaggeving. Niet regime-echo’s, maar de stem van een volk dat schreeuwt om vrijheid. Als traditionele media werkelijk journalistiek zouden bedrijven, dan volgen ze de feiten van binnenuit. De Iraniërs vechten voor hun toekomst en het minste wat we kunnen doen, is niet wegkijken.