Israël en EU op ramkoers door Kallas

EU-buitenlandchef Kaja Kallas wordt door Israël in de ban gedaan. Dat schreef minister Gideon Sa’ar (Likud) woensdag op X.com. De regering heeft genoeg van de handelswijze en manier van communiceren van het Europese Commissielid uit Estland. Kallas zelf wil de deur niet dichtgooien en riep Israël donderdag op om de dialoog gaande te houden, ondanks meningsverschillen. Zij is niet onbesproken.

De Israëlische minister schreef op zijn X-account dat Kallas ‘al enige tijd handelt met een obsessieve en diep oneerlijke vijandigheid tegenover de Staat Israël’. Sa’ar: ‘Ik heb geen andere keuze dan alle banden met mevrouw Kallas te verbreken totdat zij de bloedsmaad die zij tegen de enige Joodse staat heeft geuit, intrekt’. Eerder deed Israël dit al met VN-baas Antonio Gutteres: met hem is geen contact meer.

Apartheid

De directe aanleiding voor het besluit van Sa’ar is een bericht van Euractiv, waarin staat dat Kallas tijdens een bezoek aan Mexico Israël zou hebben vergeleken met het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime van weleer. Haar uitspraken lekten uit een besloten bijeenkomst. Kallas heeft die woorden voor zover publiek bekend niet expliciet bevestigd, maar ook niet rechtstreeks ontkend.

Samenwerking

De EU-buitenlandchef stelde het belang van dialoog met Israël voorop te stellen. Een harde tegentweet kwam er niet, maar wel schreef ze op X waarde te hechten aan samenwerking met Israël. Ze benadrukt dat de EU open blijft staan voor een ‘respectvolle en constructieve’ relatie. En ze voegt eraan toe dat dialoog juist belangrijk is bij meningsverschillen. Ook werd het EU-standpunt over de tweestatenoplossing herhaald.

Geen contact

De vraag is of de woorden van Kallas afdoende zijn. Het is niet voor het eerst dat het contact met Europese topfunctionarissen of bekende VN-figuren wordt verbroken. Zo sprak Israël op een gegeven moment niet meer met Kallas’ voorganger Joseph Borrel, die uiterst Israël-kritisch was, en is het contact met VN-baas Guterres en VN-rapporteur Francesca Albanese inmiddels verbroken.

Confronterend

Of het zover komt met Kallas is de vraag. Feit is wel dat haar handelen een diplomatieke rel heeft veroorzaakt die ze probeert op te lossen. De in 2024 aangetreden Estse wordt in Brussel vaak te fel en confronterend bevonden. EU-landen willen wel een buitenlandcoördinator, maar dan liever minder uitgesproken persoon. Veel lidstaten geven de voorkeur aan het eigen buitenlandbeleid, al dan niet in samenwerking met anderen.

Merz

De diplomatieke rel heeft al gevolgen. Zo heeft de Duitse bondskanselier Friedrich Merz gezegd zich niet te kunnen vinden in de woorden van Kallas. Het zijn woorden die hij niet steunt. “Dat is een thema waarover we binnen de Europese Raad nog uitgebreid gaan spreken,” zei Merz voorafgaand aan de Europese Raad. Mogelijk wordt over Kallas’ positie gesproken in de Raad.

Verleden

In Estland is Kallas niet onbesproken. Van 2021 tot 2024 was ze premier. Tijdens haar regering was er geregeld spanning tussen coalitiepartijen, wat haar vertrek naar Europa mogelijk heeft bespoedigd. Ook waren er haar echtgenoot en zijn transportbedrijf dat zaken bleef doen met Rusland na de grootschalige invasie in Oekraïne (2022) terwijl Kallas zelf een van de hardste anti-Rusland-standpunten in Europa innam.