Koning en Steinmeier bezoeken Holocaustmuseum

Leden van de Joodse gemeenschap hebben op dinsdag een kringgesprek gehad met koning Willem-Alexander en de Duitse bondspresident Frank-Walter Steinmeier. De Joodse deelnemers vertelden over de situatie waarin Joods Nederland zich momenteel bevindt en wat zij eraan proberen te doen om die te verbeteren. Vooraf kregen de staatshoofden en hun partners een rondleiding door het Nationaal Holocaustmuseum (NHM).

De koning en president waren in Amsterdam vanwege het staatsbezoek dat Duitsland aan Nederland brengt. Na de plichtplegingen op de Dam – Steinmeier legde een krans bij het nationaal monument – en een persverklaring in het Koninklijk Paleis, vertrokken de hoge gasten naar naar het NHM, waar het personeel op scherp stond om hen te ontvangen.

Rondleiding

Directeur Emile Schrijver van het Joods Cultureel Kwartier, waar het NHM onder valt, en hoofdconservator Annemiek Gringold van het museum leidden de paren rond. “Deze plek is gecombineerd met de Hollandsche Schouwburg, aan de overkant van de straat,” zei Schrijver, die doelde op de combinatie die de twee gebouwen in de bange jaren ’40-’45 vormden: Joodse volwassenen en kinderen werden erdoor gescheiden.

Mensenlevens

Schrijver liet zien hoe en waar het verzet honderden Joodse kinderen redde van de dood. Ze werden eruit gesmokkeld om elders te kunnen onderduiken. Op die manier zijn vele mensenlevens gespaard. “We hebben nu het geluk dat we hier vanuit dit museum dat verhaal ter plekke kunnen vertellen,” aldus de directeur. Gringold vulde hem aan over hoe de vaste expositie is ingesteld op de gebeurtenissen die hier hebben plaatsgevonden.

Hertzberger

Nadat de paren naar boven waren gegaan om te worden rondgeleid, kwamen ze in de zaal uit waar ze met leden van de Joodse gemeenschap spraken. Voorzitter Chanan Hertzberger van het Centraal Joods Overleg (CJO) nam als eerste het woord en vertelde over zijn Duits-Joodse voorouders. Zijn familie is hier al honderden jaren en kwam vermoedelijk uit Midden-Duitsland.

Kringgesprek

Hertzberger was een van de circa twintig deelnemers aan een kringgesprek met Steinmeier, Willem-Alexander en hun echtgenotes. Het gesprek werd geleid door minister Mirjam Sterk (CDA) van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport. Er waren veel sprekers, waaronder JMW-medewerker Chaja Oost, Deel de Duif-oprichter en Jonet-columniste Noa Duizend, Maccabi Woman circle-voorvrouw Daniella Coronel en LJG-rabbijn Joram Rookmaker.

7 oktober

Iedereen vertelde wat hij deed om Joods leven in stand te houden en te vechten tegen antisemitisme en uitsluiting. Sinds 7 oktober 2023, de dag waarop terreurorganisatie Hamas meer dan 1.200 Israëli’s en buitenlanders in Zuid-Israël vermoordde, is de haat tegen Joden alleen maar toegenomen. Joods Nederland staat onder druk, zo hoorden president Steinmeier en koning Willem-Alexander aan.

Steinmeier vraagt

De koning stelde geen vragen en gaf de sprekers de ruimte om hun zegje te doen. Steinmeier vroeg aan Duizend of zij kritiek krijgt van Joden op Deel de Duif en haar vriendschappelijke omgang met moslims. “Ja, maar ook van niet-Joden,” antwoordde ze. Verder vertelde ze over het logo salaam-shalom-vrede dat Deel de Duif heeft ontwikkeld en de Four Freedoms jongeren-award die het onlangs ontving.

Yanki Jacobs

Er werd erg veel informatie aan de koning en zijn gasten gegeven. Van het Joodse gevoel van onveiligheid en het cancellen van Joden in de cultuurwereld tot aan de dialoog tussen Joden en niet-Joden, en de kansen die er nog liggen voor de jeugd. Studentenrabbijn Yanki Jacobs benadrukte dat hij opkijkt tegen de wijze waarop Duitsland met zijn Joodse leven en gemeenschap omgaat.

Leren van Duitsland

“Wij moeten kijken wat we als Nederland kunnen leren van Duitsland. Misschien kunnen we ideeën en projecten hier introduceren,” aldus Jacobs, die stelde dat middelen en plannen nodig zijn om Joods leven te kunnen stimuleren. In tegenstelling tot Nederland heeft Duitsland veel meer steun beschikbaar door Joods leven en het in stand houden van gemeenschappen.

Groepsfoto

Het kringgesprek was na ongeveer vijftig minuten voorbij, waarna er nog informeel werd gesproken tussen de gasten en hun Joodse gesprekspartners. Uiteraard volgde er een groepsfoto. Vervolgens moesten het koningspaar, het Duitse echtpaar en hun entourages door naar Amsterdam-Oost voor een volgend programma-onderdeel. De rust keerde vervolgens snel terug.

Volwassener

Na hun vertrek zei directeur Schrijver tegen Jonet.nl tevreden te zijn met dit ‘waardige, mooie bezoek’ waarin ze aan het voetlicht konden brengen wat ze wilden brengen. “Daar ben ik trots op.” Volgens hem gaat Duitsland volwassen om met de beladen rol in de Tweede Wereldoorlog. “Volwassener nog soms dan Nederland, wat pas later excuses heeft aangeboden op nationaal en lokaal niveau. Duitsland liep daarin voorop.”

Ontmanteling

De Duitse regering doneerde vier miljoen euro om het Holocaustmuseum mogelijk te maken. Gaf dat de doorslag voor de president om het nu te bezoeken. “Nee,” zegt Schrijver. “Steinmeier kon niet bij de opening zijn en wilde het museum daarom graag alsnog bezoeken. En Nederland en Duitsland vinden elkaar nu in het overeind houden van de rechtsstaat. In dit museum laten wij de ontmanteling ervan zien tijdens de oorlog. Het tegenovergestelde.”

Blij mee

Duitsland heeft een andere geschiedenis dan Nederland wat Joden betreft, aldus Schrijver. “Ik was eens in bij de voorzitter van de Landdag in Hessen die vijf Israëlische vlaggen aan het gebouw had hangen die werden vernield. Zij heeft heeft er toen tien nieuwe gekocht. Zoiets zie je niet zo snel in Nederland.” Maar, het is niet zo dat Joods Nederland geen gesprekspartner heeft. “De koning, koningin en minister zijn hier en daar zijn wij erg blij mee.”