Ouwehand stopt, Teunissen komt. Maar wie is zij?

In de Partij voor de Dieren (PvdD) vindt een machtswissel plaats: leider Esther Ouwehand stopt en wordt opgevolgd door Tweede Kamerlid Christine Teunissen. Onder leiding van haar voorganger verliet de dierenpartij het oude pad en ging het vaker over de Palestijnse zaak. Gekscherend noemden critici de PvdD de ‘Partij voor de Palestijnen’. Blijft die koers onder Teunissen hetzelfde? En wat gebeurt er met de sjechita?

De getuigenispartij werd op donderdagochtend verrast door het uitgelekt persbericht in het AD dat Ouwehand zou terugtreden. “De afgelopen jaren heb ik alles gegeven wat ik in me had om de Partij voor de Dieren naar deze fase te tillen. Nu die fase is aangebroken, is het goed om een stapje terug te doen,” aldus de politica, die niet aangeeft waarom ze weggaat. Later op de dag werd het besluit officieel bekendgemaakt.

Thieme

Ouwehand kwam in 2006 de Tweede Kamer in, samen met Marianne Thieme, die toen de partijleider was. De twee konden niet altijd goed door één deur en vier jaar later zou Ouwehand niet terugkeren op de kieslijst, maar na lobby beslisten de leden anders en ging ze toch door als nummer twee. In de jaren erna waren beide vrouwen relatief vaak en ook afwisselend met lang ziekteverlof.

Weerstand

In 2019 nam Oudewhand de leiding over. Gaandeweg stuitte ze vaak op weerstand in de eigen gelederen om de door haar gewenste ‘professionalisering’ van de partij. In september 2023 besloot het bestuur haar niet meer voor te dragen als lijsttrekker vanwege meldingen over mogelijke integriteitsschendingen. Geruchten over dictatoriaal gedrag, een onveilige werksfeer en woedeaanvallen gingen rond.

Bestuur weg

Veel lokale afdelingen, provinciale vertegenwoordigers en actieve leden kozen juist de kant van Ouwehand. Daardoor kwam het bestuur steeds meer geïsoleerd te staan. Uiteindelijk trad het bestuur af en werd ze alsnog weer voorgedragen als lijsttrekker. Volgens een partijonderzoek bleek vervolgens dat Ouwehand geen integriteitsschendingen zou hebben begaan.

7 oktober

Waar de koers van de dierenpartij onder Thieme vooral gericht was op dierenwelzijn, klimaat en milieu, wilde Ouwehand die verbreden met andere thema’s. Haar grootste kans daartoe kwam na 7 oktober 2023, de dag waarop Hamas-terroristen meer dan 1.200 Israëliërs en buitenlanders vermoorden. Onder het mom van intersectionaliteit werd Israël-kritiek een van de stokpaardjes van Ouwehand.

Doorschieten

Gaandeweg kwam de PvdD steeds vaker in het nieuws als het ging over Israël en de Palestijnen, waar Ouwehand er geen doekjes om wond. Voor haar was het optreden van het Israëlische leger in Gaza sowieso een ‘genocide’ en ook deed ze mee allerhande pro-Palestijnse acties. Ouwehand ontkende het bestaan van de staat Israël niet maar schoot volgens critici soms door in haar uitingen.

‘Flag dressing’

Ouwehand baarde opzien door in de kleuren van de Palestijnse vlag of met een watermeloenenjurk in de Kamer te verschijnen. Ze deed dat al in 2021, toen er een debat over Gaza was. Door rechtse Kamerleden werd dit gezien als een politiek statement. Het leidde er mede toe dat het toenmalig bestuur haar in 2023 wegzette. Later had ze de meloenenjurk aan en werd ze uit de Kamer verwijderd, op een ander moment weer niet.

Tegen Israël

Door critici werd de Partij voor de Dieren de laatste twee jaar gekscherend de Partij voor de Palestijnen genoemd, omdat het dierenbelang steeds verder wegzakte in het geluid van Ouwehand. De boodschap was vooral tegen Israël gericht en onder haar leiding werd de dierenpartij een van de felste tegenstanders van Israël. Mogelijk zijn meningsverschillen over haar leidingstijl en koers de redenen waarom ze nu aftreedt.

Millennial

Ouwehand (1976), die wel in de Kamer zal blijven, geeft het stokje over aan Christine Teunissen (1985). Deze millennial zit al vijf jaar in de Tweede Kamer en heeft de nodige ervaring opgebouwd. Teunissen is opgegroeid in Den Haag, waar ze ook in de gemeenteraad zat. Ze studeerde bestuurskunde en internationale betrekkingen. Ze woont nog in de hofstad en houdt haar privéleven voor zichzelf.

Technocraat

Binnen de PvdD wordt Teunissen vaak gezien als iemand die sterk inzet op dierenwelzijn, klimaatbeleid, duurzaamheid en systeemverandering in de economie. Politiek staat ze dicht bij de progressieve en ecologische koers van de partij. Ze is volgens watchers ook technocratischer dan Ouwehand, die activistischer is en scherper uit de hoek komt in debatten, zowel in de Kamer als in de media.

IHRA-definitie

Maar dat betekent niet dat beiden sterk van elkaar verschillen waar het om Israël en de Palestijnen gaat. Onlangs nog was het Teunissen die voorop ging in een debat over de IHRA-definitie. Dat is de internationale antisemitisme-definitie die de Nederlandse overheid officieel hanteert. Teunissen wil daar van af en vindt de Jeruzalem-verklaring, waarin bijvoorbeeld Israël met nazi-Duitsland mag worden vergeleken, veel beter.

Steun van FvD

Een motie van Teunissen om de IHRA-definitie in de ban te doen, haalde geen Kamermeerderheid. Wel kreeg die steun van alle linkse en progressieve partijen, en het extreemrechtse Forum voor Democratie (FvD). Ze pleit ook voor sancties tegen Israël, zoals het stoppen met militaire samenwerking en een boycot van de Israëlische wapenindustrie. Eerder diende ze over dat laatste vergeefs een motie in.

Tegen antisemitisme

Misschien nog nadrukkelijker dan Ouwehand stelt Teunissen dat het haar er nooit om te doen is om Joden weg te zetten als groep. Ze komt in debatten op tegen antisemitisme, maar maakt dat minder expliciet dan de rechtse en christelijke partijen doen. Net als andere linkse politici dan doen, is er bij haar gelijkschakeling van Jodenhaat met bijvoorbeeld moslimhaat of andere vormen van discriminatie.

Uitgesproken

Kortweg: Christine Teunissen behoort net als Ouwehand tot de meest uitgesproken Kamerleden in Nederland als het gaat om kritiek op het Israëlische beleid, vooral waar het gaat om mensenrechten, internationaal recht en de situatie in Gaza. Verder is zij net als haar partijgenoten voorstander van een verbod op onverdoofd ritueel slachten, zoals de Joodse en islamitische slacht.

Sjechieta

In oktober 2025 gaf de Raad van State een positief advies over de initiatiefwet van Ouwehand om onverdoofd ritueel slachten te verbieden. De Raad stelt dat dierenwelzijn zwaarder mag wegen dan de uitzondering voor religieuze vrijheid, mits dat zorgvuldig wordt toegepast. In de Tweede Kamer tekent zich vooralsnog een meerderheid voor het wetsvoorstel af, dat onder leiding van Teunissen niet van tafel zal gaan.

Opnieuw

Of de sjechieta uiteindelijk in de ban zal worden gedaan is nog de vraag, want na de Tweede Kamer zal ook de Eerste Kamer erover moeten debatteren om er mee in te stemmen. Mocht de wet niet worden aangenomen, dan is de verwachting dat de PvdD het vroeg of laat opnieuw zal proberen om ritueel slachten in de ban te doen, zoals Marianne Thieme in 2011 tevergeefs met haar initiatiefwet probeerde.

Gaza, dieren of Keti Koti?

Christine Teunissen kijkt net als Ouwehand intersectioneel: vorig jaar moest ze van zichzelf perse naar de herdenking van Keto Koti in Amsterdam, waardoor ze niet bij een stemming in de Tweede Kamer kon zijn over de asielwetten van voormalig migratieminister Marjolein Faber (PVV). Ze baalde er achteraf van. Mogelijk heeft Teunissen ervan geleerd.