Vervroegde verkiezingen in Israël op komst

De kans is groot dat Israël eind augustus of begin september naar de stembus gaat om een nieuw parlement, de Knesset, te kiezen. Dat blijkt nu parlementariërs werken aan wetten om verkiezingen vroeger te houden. Als deze wetten snel worden aangenomen, wordt de Knesset ontbonden en moeten er binnen drie maanden nieuwe verkiezingen zijn. In de peilingen gaan premier Benjamin Netanyahu en zijn uitdagers nek-aan-nek.

Volgens de Israëlische kieswet moeten er dit jaar uiterlijk vier dagen voor 1 november verkiezingen gehouden worden. De wet schrijft voor dat nieuwe verkiezingen maximaal vier jaar na de vorige moeten worden gehouden – die waren op 1 november 2022. Maar de wet geeft ook aan dat het parlement vroeger kan worden ontbonden middels aan te nemen extra wetten. Dat proces is deze week in gang gezet.

Ontbinding

Dertien afzonderlijke wetsvoorstellen tot ontbinding van de Knesset, ingediend door zowel oppositie- als coalitiepartijen, staan ​​woensdag op de agenda van de plenaire vergadering. De belangrijkste, een door de regering gesteund wetsvoorstel tot ontbinding, vermeldt geen verkiezingsdatum. Na aanname zal die nog worden vastgesteld door de commissie van het Huis van Afgevaardigden van de Knesset.

Begroting

Mogelijk worden de dertien wetten in de komende dagen samengevoegd. In maart was de begroting voor het komende jaar al goedgekeurd, waardoor het parlement bleef zitten. Als de begroting niet voor 31 maart – drie maanden na het ingaan van het nieuwe fiscale jaar – door de Knesset komt, dan valt een regering en komen er vaak ook nieuwe verkiezingen.

1 september

Als de wetten voor de vervroegde verkiezingen deze week zijn aangenomen, moet er een verkiezingsdatum worden gekozen. Vermoedelijk wordt het 1 september. Dat betekent dat de campagne al voor de zomervakantie losbarst, want in juli en een groot deel van augustus zijn veel mensen met vakantie. Eind augustus, als iedereen terug is, zou dan een felle, korte eindsprint in de campagne volgen.

Kiezen

Verkiezingen op dinsdag 1 september vallen ook voor de Hoge feestdagen en de herdenking van 7 oktober, een periode waarin de samenleving niet echt met een campagne bezig zal zijn. Israëli’s in het buitenland mogen al vanaf twaalf dagen voor de verkiezingsdag hun stem uitbrengen en soldaten beginnen 72 uur van te voren met stemmen. De dag zelf is een nationale feestdag: dan heeft iedereen vrij.

Peilingen

In aanloop naar de verkiezingen gaat de Likud-partij van zittend premier Benjamin Netanyahu aan kop met circa dertig procent in de peilingen, maar hij is er alles behalve zeker van de grootste te worden. Oud-premiers Naftali Bennett en Yair Lapid hebben in april aangekondigd de handen ineen te slaan: met hun partijen vormen ze de combinatie B’yachad of ‘Samen’ om zo van Netanyahu te kunnen winnen.

Oude bekenden

Bennett en Lapid kennen elkaar uit het verleden: na de verkiezingen van 2021 vormden ze met andere kleine partijen een brede regering zonder de Likud. Daarin wisselden ze het premierschap af. De coalitie bleek echter instabiel en viel binnen een jaar, waarna er op 1 november 2022 nieuwe verkiezingen werden gehouden. Die won Netanyahu opnieuw, waarna hij met religieuze en ultra-rechtse partijen het huidige kabinet vormde.

Rechts

Het is de bedoeling dat Bennett de lijsttrekker van B’yachad wordt. Hij lanceerde eerder al zijn nieuwe partij Bennett 2026, wat hem een boost gaf in de media en de peilingen. Mogelijk wordt er daarom voor gekozen om hem bovenaan de lijst te zetten, gevolgd door Lapid op plek twee die namens zijn partij Yesh Atid in het verbond komt. Beide politici en partijen zijn rechts georiënteerd.

Centrumpartij

In de peilingen scoort B’yachad tussen de 21 en de 24 van de 120 Knessetzetels. Netanyahu en zijn Likud peilen samen 25 zetels. Een duidelijke ‘uitloper’ is er dus nog niet. Daarnaast is er nog een derde partij: Yashar!, wat zoiets betekent als ‘duidelijk’, ‘oprecht’ en ‘eerlijk’. Deze centristische partij, geleid door Gadi Eisenkot, wil net als B’yachad van Netanyahu en zijn coalitie af.

Herstel

Eisenkot is een onafhankelijk Knessetlid. In het verleden was hij betrokken bij de partijcombinatie Nationale Eenheid van onder meer voormalig generaal Benny Gantz. In juni 2025 kondigde Eisenkot zijn eigen politieke project aan. Yashar! wil volgens hem ‘herstel, genezing en hoop’ brengen en ‘veiligheid en nationale belangen boven alles’ stellen.

Bont gezelschap

Eisenkot staat ook open voor samenwerking met andere partijen ‘om Israël te behouden als een Joodse, democratische en sterke staat’. Bij de partij zijn verschillende figuren betrokken, onder wie de voormalige Gaza-gegijzelde Keith Siegel, en Knessetleden van Nationale Eenheid en de Arbeidspartij die zijn overgestapt. Andere gezichten zijn CEO Nir Zohar van Wix, ex-generaal Yishai Beer en filmproducent Yariv Mozer.

Initiatief

Yashar! behaalt veertien tot zestien Knessetzetels in de peilingen. Andere partijen halen tussen de vier en de tien zetels per peiling. Om tot een regering te kunnen komen zijn zestig zetels plus één nodig. Bij elkaar opgeteld halen Yashar! en B’yachad circa veertig zetels. Bij verkiezingen zal het er dus om spannen wie de grootste wordt en dus het initiatief in de formatie krijgt.

Kleine partijen

Likud komt vooralsnog als grootste partij in de peilingen uit de bus, maar wordt op de hielen gevolgd door de combinatie van Bennett en Lapid. Zij zijn bekend bij het brede publiek en kunnen het in de campagne goed doen. Ook de centrumpartij van Eisenkot, die momentum heeft gehad, kan nog extra kiezers trekken. Na verkiezingen kunnen kleine partijen, zoals die van Avigdor Lieberman, de beslissende factor vormen.

Ontevreden

Diverse onderzoeken laten zien dat het publiek in Israël ontevreden is over de aanpak van de huidige regering sinds het einde van de Gaza-oorlog. Ook zijn velen sceptisch over de oorlog met Iran, die op 28 februari begon en zich nu in een impasse bevindt. Onder kiezers scoort de regering slecht op het gebied van de economie, bestuurlijke stabiliteit en de aanpak van corruptie.

Netanyahu

Alleen op veiligheid en defensie scoort de huidige regering van Netanyahu goed. De premier zelf blijft populair bij rechtse en nationalistische kiezers. Onder het publiek doet hij het goed waar het het buitenlands beleid betreft, maar waar het gaat om binnenlandse onderwerpen – economie, rechtstaat, seculier vs. religieus – haalt hij geen voldoende. Het gaat wel om een zigzag-trend.

Politiek landschap

In de Israëlische politiek vormen rechtse en religieuze partijen een ruime meerderheid, ongeacht of ze in de regering zitten of niet. Er is nog een groep centristen, die voorheen bij Yash Atid onderdak vond maar nu vooral bij Yashar! lijkt te zitten. De Arbeidspartij en het linkse Meeretz vormen samen slechts tien procent van het electoraat, gevolgd door drie kleine Arabische partijen die ook een kleine tien procent innemen.