Barend deelt goed en terecht uit – boekrecensie

Met zijn boek ‘Mijn voeten staan verkeerd’ geeft journalist Frits Barend weer hoe hij de periode na 7 oktober 2023 heeft beleefd. Het relaas bestaat uit korte verslagen van gebeurtenissen, waarin vaak rake, ware conclusies worden getrokken. Voor toekomstige historici is dit boek een document van onschatbare waarde.

Frits Barend, wie kent hem niet. De journalist is decennialang actief en verdiende zijn sporen in met name de sportjournalistiek, maar hij kan ook zeer verdienstelijk schrijven over andere zaken en is communicatief erg sterk. Hiernaast steekt hij zijn Joodse achtergrond en levensverhaal nooit onder stoelen of banken, wat onder meer getuigt van rake columns in het NIW en – voorheen – op Jonet.nl.

Met die stijl heeft Barend zijn relaas ‘Mijn voeten staan verkeerd’, een bijna tweehonderd pagina’s tellend boekje, geschreven. Daarin staan verschillende persoonlijke belevenissen, indrukken en dieptepunten van na 7 oktober 2023 – de dag waarop Hamas het zuiden van Israël binnenviel, ruim 1.200 mensen vermoordde en de oorlog in Gaza begon. Barend heeft die periode als zwaar ervaren, onder meer vanwege de oprukkende Jodenhaat in Nederland.

Musical

De titel van het boek slaat op het oordeel van de makers van een musical over de bange jaren ’40-’45, waarvoor Barend werd gevraagd. Tegen het advies van zijn vrouw en gezin in besloot hij ‘ja’ te zeggen tegen het muziektoneelstuk, maar gaandeweg de repetities – waarbij hij hulp kreeg van acteur Huub Stapel – liep hij tegen een spreekwoordelijke muur op. Hij bleek geen talent te hebben en zijn ‘voeten stonden verkeerd’. Stoppen was de uitkomst.

De teksten in Barends boek over het musicalproject zijn een beetje ironisch en ook wel vermakelijk om te lezen. Ook vraag je jezelf als lezer af: gaat Frits het redden? Maar nee, dus. Op zich goed, want wie weet hoe het eruit zou hebben gezien als hij uiteindelijk wel op de bühne had gestaan terwijl het eigenlijk helemaal geen match bleek te zijn.

Ontgoocheling

Waar de passages over de musical nog enig gegniffel opleveren, is dat in de rest van het boek veel minder het geval. Dit werk is een relaas van een prominente Joodse Nederlander die van de ene naar de andere ontgoocheling trekt in een tijd van kortzichtigheid, nihilisme en vage principes, zeker waar het gaat over het wel of niet steunen van de Joodse minderheid.  

Het aantal voorbeelden dat Barend aanhaalt is legio: van een tv-project van presentator Nadia Moussaid over Gaza tot aan het in de ban doen van Joden en Israëli’s in de cultuurwereld, en van de wijze waarop progressieve mensen tegen Joden tekeer gaan tot aan de hypocrisie van goede doelen als Safe the Children, Oxfam-Novib en Artsen Zonder Grenzen – terecht stipt Barend de torenhoge salarissen van de directeuren aan: 120.000 tot 180.000 euro per jaar.

IDFA

Ongeveer halverwege het boek verhaalt Barend over zijn betrokkenheid bij het incident bij de openingsvoorstelling op IDFA, waarbij een pro-Palestijnse demonstrant – naar later zou blijken met toestemming vooraf van de festivaldirectie – de avond verstoorde door flyers door de zaal te gooien en anti-Israël-leuzen te scanderen. Dat Barend, die toevallig naast hem zat, er verbaal tegenin ging, was zeker niet onlogisch.

Wel onlogisch was de klap die de bejaarde journalist volgens de activist aan hem zou hebben gegeven. Barend weigerde slechts voor hem op te staan, waarna de man over hem struikelde, maar van een klap uitdelen was geen sprake. De activist klaagde echter bij de IDFA-leiding, dat een onderzoek instelde. Barend weigerde mee te werken, maar mocht – als leidend voorwerp – ook de uitkomst niet inzien. Een gotspe. Maanden en vele vraagtekens verder meldde een anonieme IDFA-medewerker aan Barend dat de activist ruim baan kreeg van de directie: de actie bleek vooraf afgestemd.

Zeitgeist

Die uitkomst en vele andere feiten uit dit persoonlijke relaas van Frits Barend weerspiegelen de Zeitgeist van dit moment, waarin de zogenoemde linkse intelligentsia Joden in de ban doen of het – al dan niet onbedoeld – veel te moeilijk maken op grond van het eigen gelijk. Maar de realiteit is anders, aldus Barend. In zijn boek toont hij goed aan hoe de situatie er in en rond Israël werkelijk uitziet, en hoe destructief de anti-Joodse weg van veel Nederlanders eruit ziet.

De vraag is echter of deze mensen uit hun bubbel kunnen komen en of zij dit boek überhaupt ter handen willen nemen, laat staat willen lezen. Gezien de huidige omstandigheden is die kans klein, zeker als je mag aannemen dan velen van hen de auteur ook al in de ban hebben gedaan.

Maar er is hoop, want voor toekomstige historici en onderzoekers is dit boek goud waard. Het geeft namelijk een goed beeld van hoe Joden in het Nederland van de jaren twintig van de 21ste eeuw moeten leven en wat zij allemaal moeten ondergaan. Het is een prima omschrijving van de huidige toestand en kan daarom de tand des tijds doorstaan.  

Foutjes

Nog een laatste noot: helaas staan er nogal wat tik- en spelfouten – en soms zelfs inhoudelijke onjuistheden – in de tekst. Een goed boek als dit verdient ook een goede eindredacteur. Een beetje jammer dat dat de uitgeverij niet is gelukt.

Titel: ‘Mijn voeten staan verkeerd’
Auteur: Frits Barend
Uitgeverij: Ezo Wolf
ISBN: 9789083560014
Prijs: 20 euro