Geroofde Kandinsky voor 32 miljoen euro geveild

Het schilderi Das bunte Leben van de Russisch-Franse kunstenaar Wassily Kandinsky is in Londen bij Christie’s voor bijna 32 miljoen euro geveild. Het doek werd in 2023 door het Openbaar Ministerie in Duitsland bestempeld als roofkunst en teruggegeven aan de erven van het Joodse echtpaar Lewenstein, van wie het in de Tweede Wereldoorlog was geroofd.

Het werk heeft een connectie met Amsterdam, waar de Lewensteins in de interbellumjaren waren komen wonen. Daar hadden ze een naaimachinefabriek op de Dam. De familie bezat een grote kunstcollectie met werken van onder andere Jan Toorop, Jozef Israëls en Jean Metzinger. Het doek uit 1907 van Kandinsky hoorde daar ook bij. Emanuel en Hedwig Lewenstein kochten het in 1927.

Duitse bank

In de bange jaren ’40-’45 werden Joodse kunstverzamelaars onvrijwillig ontdaan van hun bezittingen, zo ook de Lewensteins. In 1940 werd de Kandinsky geveild en kwam die in handen van de Joodse kunstverzamelaar Sal Slijper. Zijn familie verkocht het werk aan de Bayerische Landesbank, die het in bruikleen overdroeg aan het museum Städtische Galerie im Lenbachhaus in München. Het schilderij was daar decennialang te zien.

Bewijzen

Dat het om roofkunst gaat, is volgens onderzoekers zeker, omdat er veel bewijzen zijn dat de nazi’s het doen in 1940 hebben ingenomen van de Lewensteins. Na de oorlog deden de kinderen van het echtpaar er alles aan om de geroofde collectie van hun ouders op te sporen en terug te krijgen. De Bayrische Landesbank gaf in 2023 het werk van Kandinsky terug aan de erven.

Andere Kandinsky

Het gaat om dezelfde familie als die in 2023 het schilderij Bild mit Haüsern van de gemeente Amsterdam terugkreeg. Ook dat doek was van Kandinsky en was onvrijwillig in handen gekomen van de overheid, zo bleek twee jaar eerder, nadat er een rechtszaak om was gevoerd. Tot februari 2022 hing het in het Stedelijk Museum in Amsterdam. De familie Lewenstein liet het later voor zestig miljoen euro onder de hamer gaan.