Israël tweede op Eurovisie Songfestival

Bulgarije is de winnaar van de zeventigste editie van het Eurovisie Songfestival. Voor het eerst won het Balkanland het liedjesfestijn. Op de tweede plek eindige Israël, net als vorig jaar. Zanger Noam Bettan kreeg veel punten van het publiek. Van de vakjury’s kreeg Israël veel minder punten. Het Bulgaarse liedje Bangaranga deed het goed bij de televoting én de vakjury’s.

In de Wiener Stadthalle mocht Noam Bettan als derde de bühne op. Tijdens een avond met veel gekrakeel was het liedje ‘Michelle’ volgens critici een aangename afwisseling. Net als in de halve finale, dinsdag, zette de Israëlische zanger een sterk optreden neer. Van Palestijnse vlaggen of anti-Israëlische kreten in het publiek was dit keer geen sprake.

Vakjury’s

Verderop in de show maakten onder meer Bulgarije, Australië, Finland en Italië indruk met sterke liedjes. De rest leek op elkaar of was weinig origineel. Alles kwam neer op de puntentelling, die sinds een aantal jaar verdeeld is in punten van vakjury’s en van het publiek. Die laatste groep kan stemmen middels televoting. Bij de jury’s deed Israël het niet bijzonder sterk. Vrijwel nooit kreeg het land tien of twaalf punten.

Strenger

Vooraf was veel gedoe geweest om de televoting. Vorig jaar, toen Israël eveneens tweede werd vanwege een hoge score bij de publieksstemming, werd na afloop van het Songfestival duidelijk dat de Israëlische overheid actief om stemmen had geworven bij het publiek. Dit jaar kwamen er daarom strengere regels. Bettan en de omroep KAN deden toch oproepen om op Israël te stemmen, waardoor het land alsnog waarschuwingen kreeg.

Middenmoot

Of de tikken op de Israëlische vingers van de European Broadcasting Union (EBU) wel of geen invloed hadden op de televoting, is nog onduidelijk. Nadat de vakjury’s hun punten hadden gegeven stond Bulgarije op de eerste plaats, gevolgd door Australië en Frankrijk. Ergens in de middenmoot was Israël te vinden, in het tweede rijtje van de 25 finale-landen.

Boegeroep

Vervolgens kregen alle landen afzonderlijk een totaalaantal punten van de televoting. Israël ontving er 220 en kwam op 343 punten uit, waardoor Bulgarije minstens 140 punten moest krijgen om daarboven te komen. Terwijl Israëlische team een feestje vierde klonk vanuit de zaal boegeroep en geschreeuw. Het ongeloof en de verontwaardiging bleken plots groot.

TikTok

Uiteindelijk kregen Finland, Frankrijk, Denemarken en Australië te weinig punten om ‘over Israël heen te gaan’. Het kwam aan op Bulgarije, dat van het publiek maar liefst 312 punten kreeg en op 516 punten eindigde. Zangeres Dara had het met Bangaranga goed gedaan op TikTok, zo bleek, evenals andere liedjes van andere Balkanlanden zoals Roemenië en Griekenland. De TikTok-generatie gaf mogelijk de doorslag.

Effect boycots?

Vooraf was er maandenlang gedoe over de deelname van Israël. Of het wegblijven van Nederland, Spanje, Ierland, IJsland en Slovenië wat heeft uitgehaald, blijft in nevelen gehuld. Feit is wel dat de vakjury’s minder geneigd waren om Israël veel punten te geven, terwijl het land bij de wedkantoren en onder kenners goed deed. Niettemin is de tweede plek een prestatie. Israël laat 23 finale-landen en tien halve finale-landen achter zich.

VRT dreigt

Op de avond zelf ging er een persverklaring van de VRT uit, waarin de Vlaamse omroep dreigde volgend jaar geen Belgische bijdrage af te vaardigen indien Israël niet harder aangepakt wordt. In België wisselen Vlaams en Franstalig zich op het Songfestival jaar-om-jaar af. Zodoende was dit jaar de Franstalige RTBF aan de beurt om een artiest af te vaardigen. De Belgen eindigden in Wenen ergens onderin.

Opschuiven

“We verwachten van de EBU een duidelijk statement maakt tegen oorlog en geweld en voor respect voor de mensenrechten,” zei een VRT-zegsvrouw zaterdag. “Daarom vragen we een duidelijk kader voor deelname, een open debat en een directe stemming onder de EBU-leden. Tot nu toe kregen we daar onvoldoende antwoord op.” Als de EBU niet naar de VRT opschuift, vaardigt de omroep in 2027 geen team af naar Bulgarije.

Primeur

Het is voor het eerst in de geschiedenis van het Songfestival dat Bulgarije wint. De armste EU-lidstaat mag het daarom volgend jaar organiseren. Het land doet sinds 2005 afwisselend mee en was sinds 2022 afwezig geweest. Dat kwam omdat de omroep en regering het geld er niet voor hadden. Mochten de Bulgaren het volgend jaar financieel niet kunnen dragen, dan zit past de EBU bij met geld uit de gezamenlijke pot waar ook rijke landen zoals Nederland aan bijdragen.