Israëli’s niet blij met macht ultra-orthodoxie

De hernieuwde machtspositie van de ultra-orthodoxe partijen sinds vorig jaar maakt de bevolking van Israël, zacht uitgedrukt, niet blij. Een recent opinie-onderzoek, uitgevoerd door het Smith Polling Institute in opdracht van Ynet en Chiddoesj, de organisatie voor religieuze vrijheid en gelijkheid in Israël, maakt dit duidelijk. Het gaat om de Religie en Staat Index, een onderzoek naar de opvattingen over de relatie tussen religie en staat.

Na een korte periode vanaf 2013 zonder de ultra-orthodoxe partijen, sloten Shas en Verenigd Tora Jodendom zich in 2015 aan bij de regeringscoalitie. Vanaf dat moment hebben zij wetten weten tegen houden die ingingen tegen hun manier van leven, een crisis veroorzaakt over werken op Sjabbat en het creëren van een officiële pluralistische plek bij de Kotel in de praktijk weten te voorkomen.

Het opinie-onderzoek is eind juli gehouden onder zevenhonderd volwassen Joodse Israëli’s. Volgens Uri Regev, directeur van Chiddoesj, laat deze uitslag zien dat de regering geen rekening houdt met de in de Israëlische samenleving heersende opvattingen over religieuze vrijheid en het delen van maatschappelijke lasten. Integendeel, aldus Regev, de kloof wordt steeds groter.

Maar liefst 81 procent van de Joden is ontevreden met de manier waarop de regering omgaat met zaken die de relatie tussen religie en staat betreffen, een kleine toename sinds vorig jaar. De enige uitzondering wordt gevormd door de verschillende ultra-orthodoxe sekten: daar verdubbelde de tevredenheid van 19 procent vorig jaar tot 39 procent nu. Van de Shas-stemmers is zelfs 51 procent dik tevreden, kennelijk het gevolg van de regeringsdeelname van hun partij.

Openbaar vervoer op Sjabbat
Ondanks het feit dat 73 procent van de Joodse bevolking openbaar vervoer wil op Sjabbat, gaf premier Netanyahu vorige maand toe aan de druk van de ultra-orthodoxe partijen om al gepland werk aan de spoorwegen op Sjabbat te annuleren. Hierdoor ontstond enorm oponthoud op werkdagen, tot grote woede van de Israëlische bevolking.

Door de jaren heen zijn pogingen om tot een compromis te komen gesaboteerd door de ultra-orthodoxe partijen. Afgelopen juli nog was er een wetsvoorstel van vier Knessetleden om beperkt openbaar vervoer toe te staan op Sjabbat, net als culturele evenementen en het open houden van restaurants, café’s en sommige winkels. Uit het meest recente opinie-onderzoek blijkt echter weinig enthousiasme voor zo’n compromis. Van de ultra-orthodoxen is 94 procent tegen, net als 70 procent van de religieuze zionisten. En zelfs 35 procent van de seculiere en enigszins traditionele Joden was tegen het compromis.

Net nadat het opinie-onderzoek was afgerond, draaide de regering Netanyahu een wet uit 2013 terug die bedoeld was om overheidssubsidie te beëindigen aan ultra-orthodoxe scholen, die weigeren om de belangrijkste seculiere lesstof te onderwijzen. Dit was bedongen door de ultra-orthodoxe partijen als voorwaarde voor deelname aan de regeringscoalitie.

Uit het onderzoek blijkt echter dat de meeste Joden de wet steunden. 72 procent van de Joodse bevolking steunt het verminderen van overheidssubsidies aan ultra-orthodoxe scholen die geen wiskunde, Engels, natuurwetenschappen en maatschappijleer onderwijzen. Dertig procent wil zelfs dat het niet onderwijzen van deze vakken een misdrijf wordt. Afgezien van hun mening over sancties is een overweldigende 82 procent voorstander van het vereisen van onderwijs in deze vakken op ultra-orthodoxe scholen die overheidssubsidie ontvangen.

Interessant is dat zelfs 14 procent van de ultra-orthodoxe Joden en 29 procent van de Shas-stemmers deze eis steunt. Toen duidelijk werd dat de wet die sancties stelde op het niet onderwijzen van de genoemde vakken teruggedraaid zou worden, tekenden honderden ultra-orthodoxe ouders een petitie die minister van Onderwijs Naftali Bennett vroeg om alternatieve ultra-orthodoxe scholen te vestigen waar kinderen wel de belangrijkste seculiere vakken kunnen leren.

Nog een teken van de invloed van de ultra-orthodoxe partijen was de verdubbeling van de regeringsbijdrage voor jesjivot in 2015. 79 procent van de Joden is voorstander van het opheffen of drastisch verminderen van staatssubsidies aan deze religieuze onderwijsinstellingen.

Pluralisme bij de Kotel
Hoewel de Israëlische regering in januari een compromis goedkeurde dat het pluralistische deel van de Kotel officieel zou maken, is dit besluit tot op heden niet uitgevoerd, dankzij druk van de ultra-orthodoxe partijen. Tweederde van de Joodse bevolking is echter voorstander van het plan en 55 procent zei de nieuwe plek te zullen gebruiken.

Een andere steen des aanstoots voor de meeste Israëlische Joden is het terugdraaien in november 2015 van een wetsverandering die een einde zou maken aan de vrijstelling van militaire dienst voor ultra-orthodoxe jesjiva-studenten. Ook dit was een eis van de ultra-orthodoxe partijen om deel te nemen aan de regeringscoalitie. Een overweldigende meerderheid van Israëli’s (83 procent) wil dat de jesjiva-studenten worden verplicht tot militaire of civiele dienst.

Ook de afwezigheid van ultra-orthodoxen in het arbeidsproces wordt weinig gewaardeerd. Dit jaar laat voor het eerst een niet-werkende meerderheid van ultra-orthodoxe mannen zien. 79 procent van de Joodse bevolking vindt dat zij in principe gewoon moeten werken, waarbij overigens wel uitzonderingen worden gemaakt voor belangrijke Talmoed-studenten.