Koning opent vernieuwd Museum Het Spinozahuis

In Rijnsburg heeft koning Willem-Alexander onder feestelijke belangstelling het vernieuwde Museum Het Spinozahuis geopend. In het pand uit de zeventiende eeuw huurde Baruch de Spinoza in 1661 een kamer. Mensen kunnen hier ontdekken en leren over het gedachtegoed van een van de Joodse iconen uit de Nederlandse geschiedenis. De koning was nieuwsgierig en nam voor iedereen de tijd.

Na aankomst in Rijnsburg en een toespraak van voorzitter Han van Ruler van Vereniging het Spinozahuis onthulde de koning een herdenkingszuil. Die staat in de voortuin van het museum, waarop een plaquette met een teken van de filosoof te zien is. Binnen tekende Willem-Alexander het gastenboek en kreeg hij een rondleiding waarin hij in verschillende kamers werd bijgepraat over wat daar te zien is.

Verbouwing

In 2023 besloot de vereniging om het museum aan te passen, onder meer met een nieuwe entree zodat bezoekers beter ontvangen kunnen worden. Gekoppeld hieraan is de binnentuin met een borstbeeld van Spinoza, die in verbinding is gebracht met het museum. Na een bezoek aan het pand kan de bezoeker buiten in alle rust en stilte nagenieten, aldus de vereniging.

Voordelen

Door de nieuwbouw is de ruimte voor de vaste expositie vergroot. Ook sluit de routing door het museum aan bij de verhaallijnen over het leven en gedachtegoed van Spinoza. In het museum worden attributen en de ideeën van de filosoof gekoppeld aan actuele vraagstukken. De vernieuwing zorgt ook voor het versterken en uitbreiden van de educatieve functie van het museum. Belangstellenden kunnen hier meer informatie vinden.

Onderduikers

Op zolder is een vertrek ingericht in de stijl van de jaren veertig van de vorige eeuw. Naast dat Spinoza er een kamer in de zeventiende eeuw huurde, was het Spinozahuis in de bange jaren ’40-’45 een onderduikadres voor Joden die anders zouden worden vermoord. Onder meer Selma de Vries wist te overleven door hier onder te duiken. Rijnsburg had als dorp bovenmatig veel onderduikers, onder wie journaliste Hanneke Groenteman.

Boeken mee

Eenmaal klaar ging de koning naar buiten om te spreken met vrijwilligers, medewerkers en bestuurders van het museum. Net als binnen nam hij ook daar de tijd. Een van de aanwezigen was Yoram Stein, filosoof en bestuurslid van de vereniging die promoveerde op Spinoza. Bij vertrek kreeg Willem-Alexander een paar boeken mee over Spinoza. Ook groette hij nog kinderen uit de buurt die met hem op de foto wilden.

Exegeet

Baruch de Spinoza werd in 1632 in Amsterdam geboren in de Joods-Portugees gezin. Hij was filosoof, politiek denker en exegeet uit de Gouden Eeuw. Hij wordt beschouwd als een van de grondleggers van het rationalisme en een van de inspiratoren van de Verlichting. Om in zijn levensonderhoud te voorzien sleep hij brillenglazen en lenzen voor microscopen, wat ook in het museum in Rijnsburg te zien is.

Verbanning

Spinoza’s kritische houding tegenover de Joodse tradities en religieuze wetten leidde tot verbanning uit de Portugees-Israëlietische Gemeente (PIG). In Rijnsburg zette hij zijn werk voort. In het huis dat nu Museum Het Spinozahuis is legde hij de basis voor de Ethica, zijn magnum opus. In de Ethica beantwoordt Spinoza de vraag waarmee hij naar Rijnsburg kwam: ‘Wat is de weg naar vrijheid en geluk?’.

Acceptatie

De weg naar vrijheid en geluk bestaat er volgens Spinoza in dat we onze plaats in de natuur begrijpen en accepteren. Dat we vrede hebben met de rationele orde van de natuur, maar ook dat we onze eigen natuur begrijpen en omarmen. Dat we streven naar een leven geleid door rede en inzicht. Zijn antwoord was in zijn tijd controversieel – het boek werd in 1677 verboden – en vandaag de dag juist uiterst actueel.