Mahmud Abbas blaast negentig kaarsjes uit

Voor landen die een onafhankelijke Palestijnse staat erkennen is president Mahmud Abbas van de Palestijnse Autoriteit (PA) het op een na oudste staatshoofd. Op zaterdag werd hij negentig jaar. Alleen Paul Biya (92) van Kameroen is ouder. De PLO-politicus, alias Abu Mazen, zit nu twintig jaar als president in het zadel. In die jaren heeft hij vrij weinig bereikt. Hij weigert de fakkel over te geven aan een nieuwe generatie.

Abbas vierde zijn verjaardag zaterdag in huislijke kring. Bronnen stellen dat hij in zwakke gezondheid is en nog nauwelijks in het openbaar wordt gezien. Wel was hij eerder in Parijs en Rome te vinden. Veel reden tot feest was er inhoudelijk gezien toch niet: de zo gewilde onafhankelijke Palestijnse staat wordt wel door meer landen erkend, maar is fysiek niet in staat om te bestaan of op eigen benen te staan. De controle over Gaza is Abbas al jaren kwijt en dat gebied ligt in puin.

Opvolging

In de Palestijnse gebieden en daarbuiten wordt al een poosje gespeculeerd over de opvolging van de hoogbejaarde Abbas. Deze vraag kwam zaterdag weer even opzetten, gezien de leeftijd van de politicus. Sinds zijn aantreden in 2005 – hij volgde de toen overleden Yasser Arafat op – is er nooit een vicepresident geweest. Die post wilde Abbas niet hebben en het ziet er niet naar uit dat die er officieel nog komt.

Aangewezen

Wel benoemde Abbas eerder dit jaar een vervanger: Hussein Al-Sheikh. Indien de president iets overkomt, dan moet deze man het stokje overnemen. Al-Sheikh (64) staat echter niet als gematigd bekend. Hij omarmde Hamas meerdere malen en steunt terreur. Ook riep hij alle Palestijnse facties, waaronder Fatah, Hamas en de Islamitische Jihad, op om ‘deze vijand [Israël, red.] op alle fronten en in alle arena’s te bestrijden’.

Hardliner is het verschiet of niet, voorlopig moeten de Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever in de gebieden met zelfbestuur het doen met Abbas. Hij stond in 1993 aan de wieg van de Oslo-akkoorden en zou, zo was de verwachting in 2005 en daarna, ooit tot een allesomvattende vredesregeling met Israël komen. Dat is nooit gebeurd. In plaats daarvan blonk Abbas vaak uit in het zeggen van ‘nee’ tegen vredesplannen.

Verlies

Na een kleine twee jaar als president verloor Abbas de controle over de Gazastrook aan Hamas. De terreurorganisatie had meegedaan aan democratische verkiezingen en was daar de sterkste. Een mini-burgeroorlog tussen Hamas en Abbas’ Fatah resulteerde in 2007 in een splitsing van het gezag in de Palestijnse gebieden. Sindsdien is Abbas alleen nog op gebieden in de West Bank de baas.

Democraat?

Tegelijkertijd schoof de president nieuwe verkiezingen telkens voor zich uit. De internationale gemeenschap was dat beloofd, maar uiteindelijk kwamen er gewoonweg nooit verkiezingen en bleef Abbas zitten. Peilingen wezen vaak grote winst uit voor Hamas. Intussen verslechterde het bestuur van de PA, dat volgens onafhankelijke waarnemers steeds corrupter werd.

Peilingen

De corruptie en vriendjespolitiek van Abbas hebben hem niet populair gemaakt onder het Palestijnse publiek. Volgens een onderzoek het Palestinian Center for Policy and Survey Research is veertien procent van de Palestijnen tevreden met hem. Zeker 86 procent is ontevreden en nog eens 89 procent wil dat hij aftreedt. Van de ondervraagden wil 39 procent Marwan Barghouti als nieuwe leider, maar hij zit vast in een Israëlische cel.

Visum

Het bloedbad van 7 oktober 2023 en de oorlog die daarop volgde hebben Abbas’ streven naar een onafhankelijke Palestijnse een duw gegeven. Dit jaar gingen westerse landen tot erkenning van zo’n staat over, wat gezien kan worden als een kleine overwinning voor Abbas. Hierop besloot de Amerikaanse regering hem geen toegang te geven tot de VN in New York, om de algemene vergadering in september toe te spreken.

Trump

Abbas was er wel bij toen in het Egyptische Sharm-el-Sheikh de deal voor vrede in het Midden-Oosten van de Amerikaanse president Donald Trump werd getekend. Hij hoopt de controle over Gaza terug te krijgen, maar zoals het er nu naar uitziet gaat die naar de internationale gemeenschap. Het is niet helder hoe lang het interimbestuur in Gaza zal zitten en het is de vraag of Abbas dat in leeftijd zal overleven.