Dé online community van Joods Nederland. 12 Tammuz 5778 · 25 juni 2018
 

Swipe voor meer nieuwsberichten
Nobelprijs voor de Vrede – column Theo van Praag

Nederland is lid van de VN sinds de oprichting in oktober 1945. Tijdelijk is Nederland (in 2018) zelfs lid van de Veiligheidsraad. Een mooi tijdstip om geschiedenis te schrijven. We leven in een wereld met bijna acht miljard mensen van wie er ruim vijf miljard christen of moslim of hindoe of boeddhist zijn.

In deze wereld groeien miljarden kinderen op. Zij zitten op school, gebruiken lesmateriaal, lezen boeken, kranten en tijdschriften; en er is natuurlijk internet om zich steeds verder te ontwikkelen. In deze 21ste eeuw, of we het leuk vinden of niet, worden alle samenlevingen multi-etnisch of multicultureel. Als het niet actief plaats vindt door de eigen overheid, dan gebeurt het wel door internet, wereldwijd. Politiek gezien kan men daar niet meer om heen. Het onderwijs zal álle leerlingen waar ze ook vandaan komen en tot welke groepen ze ook behoren, opvoeden en integreren; wel of niet met behoud van eigen identiteit. Officieel heet dat integreren, officieus: assimileren. Dit geldt voor álle landen, waar ook ter wereld. De schoolboeken en andere teksten waarmee jongens en meisjes opgroeien zijn belangrijk voor hun visie op dé maatschappij, op hun medemensen in het algemeen en op alle minderheden van welke religieuze of etnische afkomst in welke landen zij ook wonen; dichtbij en veraf. In alle landen zijn minderheden, migranten, andersdenkenden, geestelijke stromingen enzovoorts. Tot nu toe worden alle stereotypen over iedereen die afwijkt van de heersende meerderheid in talloze landen gebruikt om mensen als minderwaardig, verachtelijk of nog erger af te schilderen. Daardoor worden kinderen geïndoctrineerd voor het leven.

PAREL
Ook in Nederland besefte men dit. In de vorige eeuw was er een interessante casus: de opkomst van een kleine stichting genaamd PAREL. Eind jaren tachtig kwam een aantal verontruste wetenschappers, deskundigen op het gebied van onderwijs en migranten bij elkaar. De verontrusting betrof voornamelijk het ontbreken van een antiracistisch perspectief in de onderwijswereld, toegespitst op de inhoud, de voorbeelden en vooral niet te vergeten de illustraties die in de leermiddelen gebruikt werden. Het acroniem PAREL was een vondst: Project Anti-Racistische Evaluatie van Leermiddelen. Zelfs in het Engels bleek PEARL/ Project Evaluation of Anti-Racist Learning Materials aardig te voldoen.

De werkwijze van PAREL: leermiddelen analyseren en evalueren, waarbij vooral werd gekeken naar de inhoud van die leermiddelen, zowel de teksten als de illustraties: “in hoeverre worden stereotypen, vooroordelen, etnocentrisme racisme en antisemitisme bevestigd of juist bestreden.” De analyses werden verricht aan de hand van tevoren vastgestelde criteria. Wetenschappelijke criteria werden verzameld zoals bijvoorbeeld van The Council on Interracial Books for Children (New York) die ‘Ten Quick Ways to Analyse Children’s Books for Racism and Sexism’ uitgaf. Uitgevers van schoolboeken stonden aanvankelijk niet te juichen. Wat men uitgaf was toch heel verantwoord, vond men zelf. En het seksisme en de stereotypen in de illustraties of de gekozen foto’s, ach, wie kon dat wat schelen.

Toch werd PAREL door actieve inzet en publicaties en vernietigend commentaar op onverantwoorde uitgaven redelijk snel een landelijk adviescentrum voor interculturele leermiddelen en men zette een helpdesk op voor auteurs en uitgevers en ook de overheid. Er kwam een Parelwijzer op de website waarmee auteurs van leermiddelen, docenten én zelfs leerlingen als gebruikers aan de slag konden. Een helder voorbeeld als illustratie. Door de Nederlandse overheid werd een uitgave gestimuleerd van een ‘informatief ‘ schoolboek over ‘Tweehonderd jaar Australië’. Hollanders zijn volgens de auteurs ‘de eerste ontdekkers van Australië. Het was een onbevolkt gebied (!). Maar niet getreurd, er woonden toch wel mensen: ‘Abo’s’ (een scheldwoord in Australië.)’ ‘De oorspronkelijke bewoners van het land zijn aboriginals. Over deze mensen kunnen we kort zijn: in het moderne Australië hebben ze geen enkele invloed. De echte Australiër van dit moment is de blanke Aussie die afstamt van de eerste kolonisten’ (pagina tien, Meulenhoff-Edinfo).

DIMPLE
Aangemoedigd door kritische publicaties over dergelijke miskleunen en positieve reacties op de website, ging PAREL, ondersteund door het ministerie, in Europa haar boodschap uitdragen. Eerst werd eind jaren negentig in een Europees project samen met partners uit België, Duitsland en Zweden onderzocht hoe daar helpdesks konden worden opgezet. In het begin van de 21ste eeuw werd door Nederland een omvangrijk Europees project DIMPLE opgezet, Dissemination and IMPLEmentation of helpdesks for intercultural learning materials met partners uit acht landen: België, Bulgarije, Griekenland, Italië, Polen, Roemenië, Spanje en Zweden.

Nobelprijs
Men begreep dat het belangrijk is dat kinderen van jongs af leren hoe zij steeds opnieuw vooroordelen, stereotypen, racisme, seksisme en antisemitisme kunnen herkennen én proberen te vermijden. Jonge mensen die met betere boeken en andere materialen opgroeien, zullen andere burgers worden en daarmee een betere en rechtvaardiger wereld maken. Wie het nieuws op Jonet regelmatig volgt, ziet meteen voorbeelden van vooroordelen, stereotypen, racisme, seksisme en antisemitisme die de nieuwe generatie leerlingen straks zullen herkennen en verwerpen.

Als de Nederlandse ministers, bijvoorbeeld minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok of premier Mark Rutte, of wellicht koning Willem Alexander, deze denkwijze wereldwijd via de Verenigde Naties en de UNESCO promoten en stimuleren, kan de wereld er binnen tien oftwintig jaar anders uit zien. Denk niet dat dit alleen maar sprookjes zijn. Misschien halen wij zo nog eens de Nobelprijs voor de Vrede!



 

Voer uw zoekopdracht in en druk op enter

X