Waarom een Namenmonument…

Als het aan architect Daniel Libeskind (71) ligt, staat over een jaar een langgerekt bouwwerk van meer dan 102.000 bakstenen aan de Weesperstraat in Amsterdam. Het is een labyrint zonder dak en elke steen draagt de naam van een in de Sjoa vermoorde Nederlandse Jood, Sinti of Roma.

Libeskind: “Welke emoties het monument oproept, zal per bezoeker verschillen. Het biedt geen uniforme ervaring. Iedereen zal er op zijn eigen manier naar kijken. Vanuit sommige hoeken is het een heel bescheiden monument, vanuit andere wat groter. De bakstenen muren doen aan typisch Amsterdamse huizen denken, maken het vertrouwd. Het is een complex monument dat zal verrassen en mensen op nieuwe ideeën zal brengen.”

Het Nederlands Auschwitz Comité, de initiatiefnemer van het project, wil het liefst zo gauw mogelijk met de bouw beginnen, maar moet alle stappen van de procedure volgen. En er zijn bezwaarschriften ingediend. De eerder gekozen locatie in het Wertheimpark moest worden opgegeven onder druk van buurtbewoners.

Hij vindt het niet erg dat het monument niet in het Wertheimpark komt. De Weesperstraat is drukker, maar daardoor is het monument ook zeer zichtbaar en makkelijk toegankelijk. Maar er is – behalve steun – ook veel kritiek op zowel de locatie als het monument zelf. Buurtbewoners vinden het monument wel goed, maar de plaats verkeerd. Maar ook in de Joodse wereld leven bezwaren. Niet iedereen vindt het prettig dat namen van familieleden op een openbare plaats te lezen zijn. Libeskind vindt dat niet terecht. “Het zou een verkeerd signaal zijn als dat niet gebeurt uit angst voor antisemitisme of nationalisme. Overal zien we rechtse krachten sterker worden. Racisme en antisemitisme groeien wereldwijd. Dat is een bedreiging voor de democratie.”

Het Namenmonument is voor hem ‘meer dan een project’. Hij zegt dat het voor hem onmogelijk is om niet betrokken te zijn. “We moeten de getuigen zijn van de ooggetuigen van de oorlog. Dat is wat dit monument is: de sleutel om mens te kunnen zijn.”