Proces moord op Joodse man (89) Lyon begonnen

In de Franse stad Lyon is het proces begonnen tegen de vermoedelijke dader die een Joodse man van 89 jaar van een balkon heeft gegooid. Hij kwam daarbij in 2022 om het leven. De Joodse gemeenschap in Frankrijk spreekt van een antisemitische moord, terwijl de verdediging stelt dat de verdachte een psychose had en geestesziek is. De rechter moet uitkomst bieden.

Het gebeurde allemaal in mei 2022 toen verdachte Rachid Kheniche (55) door zijn buurman René Hadjadj (89) thuis werd bezocht. Tijdens dat bezoek gooide hij de Joodse bejaarde van de zeventiende verdieping naar beneden, waar die de dood vond. De twee waren bevriend en de man wist dat zijn buurman een Joodse achtergrond had. Het slachtoffer woonde op de tweede etage.

Antisemitisch?

Vrijwel meteen kon Kheniche worden gearresteerd. Na een lang voorarrest begon maandag het proces in de rechtbank van het district Rhône. De rechter bevestigt de verzwarende omstandigheid van ‘moord gepleegd vanwege de religie van het slachtoffer’, maar de verdachte ontkent iedere vorm van een antisemitisch motief. Volgens de nabestaanden en Joods Frankrijk is dat laatste wel degelijk het geval.

Wurgen

“De moord zelf wordt erkend; het is het antisemitische karakter van het misdrijf dat wordt betwist,” zegt Kheniche’s advocaat Océane Pilloix tegen Le Parisien. De verdachte geeft dus toe dat hij zijn buurman, die hij geregeld zag, van het balkon heeft gegooid. Zelf heeft hij meerdere relaties achter de rug, zo blijkt. Volgens bronnen binnen het onderzoek beweert Kheniche dat hij Hadjadj tijdens een ruzie eerst probeerde te wurgen.

Psychose

Kheniche, een voormalige werkloze drugsgebruiker, legde aan de recherche uit dat hij die dag een paranoïde psychose had gehad. “Twee psychiatrische onderzoeken concludeerden dat zijn beoordelingsvermogen was aangetast, maar dat er geen sprake is van een volledig verlies van beoordelingsvermogen; hij blijft strafrechtelijk verantwoordelijk,” aldus advocaat Pilloix.

Sociale media

Tien dagen na de moord breidde het Parket van Lyon het onderzoek uit om te bepalen of de gebeurtenissen een antisemitisch karakter hadden. Dat gebeurde ‘naar aanleiding van informatie die via sociale media is verzameld’. De openbaar aanklager vindt nu dat het religieuze motief ;mogelijk een rol heeft gespeeld bij de daad’ en dat de verzwarende omstandigheid daarom voor de rechter moet worden besproken.

CRIF

Verschillende Joodse organisaties hebben zich als partij in de rechtszaak aangesloten. “Er zijn op zijn minst verontrustende elementen die deze heer zal moeten toelichten, als hij daartoe in staat is,” zegt advocaat Alain Jakubowicz, die namens de Franse Liga tegen Racisme en Antisemitisme (LICRA) en de Conseil Représentatif des Instution Juives de Franc (CRIF) optreedt.

Omdat hij Joods was

Daarnaast hebben het Nationaal Bureau voor Waakzaamheid tegen Antisemitisme (BNVCA) en het Joods Observatorium van Frankrijk (OJF) zich bij de zaak aangesloten. Hun advocaat, Franck Serfati, zegt tegen Le Parisien: “Het antisemitische karakter van de daad is volledig bewezen, zowel materieel als moreel. Het was een buurman die hij goed kende. Hij wist dat hij Joods was, en hij viel hem aan omdat hij Joods was.”

Halimi

De zaak, die nog de hele week in Lyon wordt behandeld, heeft grote overeenkomsten met die van de moord op Sarah Halimi. Zij werd in 2017 door haar aan cannabisverslaafde islamitische buurman vermoord. Hij riep ‘Allahoe Akbar!’ en sloeg haar terwijl hij verzen uit de Koran reciteerde, waarna hij haar van het balkon van hun sociale huurwoning gooide. Halimi overleefde het niet.

‘Niet-antisemitisch’

Uiteindelijk draaide het voor de rechter ook om de vraag of de moordenaar van Halimi een anti-Joods motief had. Volgens de Franse rechter kon dat niet worden bewezen. Psychoses door het vele roken van softdrugs waren volgens haar de reden waarom Halimi door hem werd vermoord. Het gerecht beval opname van twintig jaar in een psychiatrische instelling, maar sprak geen celstraf of andere strafvorm uit.

Cassatie

De uitspraak leidde tot protesten en een hervorming van de wetten op strafrechtelijke aansprakelijkheid en drugs. De nabestaanden van Halimi en Joodse organisaties procedeerden door tot aan het Hof van Cassatie, dat hem opnieuw vrij sprak omdat hij ontoerekeningsvatbaar zou zijn. Wel bleef als een paal boven water staan dat het ging om een antisemitische moord.