Toe-eigenen – column Jonath Weinberger

Het debat over culturele toe-eigening is doordrenkt van dubbele standaarden, aldus Jonath Weinberger. De term ‘toe-eigening’ wordt opvallend selectief toegepast. Van hummus tot Holocaust-symboliek: hoe consequent zijn de zelfverklaarde bewakers van culturele gevoeligheid eigenlijk? Ze heeft tips voor anti-zionisten die zich Joodse zaken toe-eigenen.

De Belgische en Nederlandse kranten staan nog steeds bol van columns en artikels die Israël in een slecht daglicht willen brengen. De meest frappante beschuldiging die Trouw onlangs kopte was de ‘culinaire toe-eigening’ van hummus. Wat me opvalt is dat we op alle vlakken worden aangevallen: cultureel, religieus, historisch, academisch en ja, nu zelfs culinair.

Alles wat Israël aanraakt, kan en mag niet. We pikken land, eten, muziek en wat nog meer. De term cultural appropriation, oftewel culturele toe-eigening, wordt geëchood zonder enige reflectie.

Joodse uitwisseling

Ik snap hoegenaamd het probleem niet van het uitwisselen van recepten, muziek en taal. Waarom is die verontwaardiging over toe-eigening zo eenzijdig? Moet ik me kwaad maken omdat Nederlanders graag matza eten bij hun paaslunch of dat de huidige krentenbol waarschijnlijk uit de Sefardische keuken afstamt? Vind ik het erg dat Amerika en Nederland zoveel Jiddische leenwoorden tellen?

En wat met de vele joodse religieuze gebruiken, wetten, en teksten die het christendom en de islam adopteerden? Ik vind het juist mooi om te zien dat we andere godsdiensten, volkeren en culturen inspireerden. Joden zijn eeuwenlang gedwongen wereldburgers geweest. We namen onze kennis mee en deelden die met andere volkeren, en doen dat nog steeds.

Genadeloos

Alleen hebben sommigen daar steeds meer bezwaar tegen. Alles wat Israëlisch is, moet geboycot worden. Joden worden gescreend op hun zionisme-graad en oy vavoy als je Israël een warm hart toedraagt. Dan word je genadeloos gecanceld.

Ironisch genoeg maken de grootste anti-Israël schreeuwers zichzelf schuldig aan vormen van culturele toe-eigening. Zo gebruiken ze woorden als ‘Gazacaust’ en ‘genocide’ terwijl hun pro- Palestijns narratief feitelijk niet in de buurt komt van de Sjoa. Ze gebruiken onze herdenkingsmonumenten om de ‘Nakba’ te herdenken.

Ze kopiëren elementen van Holocaustherdenkingen, zoals het voorlezen van namen, het symbool van de achtergelaten schoenen en Stolpersteine, voor hun eigen agenda. Zelfs de zin never again is now en ‘nooit meer’ hebben ze afgepakt. De landkaart van Israël dragen ze nu als kettinkje rond hun halzen, maar ze noemen het Palestina. Ook framen ze graag Joodse bekendheden zoals Albert Einstein en Anne Frank om in hun narratief te passen.

Minder beladen

Als anti-zionisten zich dan toch graag Joodse dingen willen toe-eigenen, raad ik ze aan om minder beladen onderwerpen te adopteren. Geniet van een lekkere kom kippensoep met kneidelach. Zet een nummer op van Leonard Cohen of de Beastie Boys. Kijk gezellig naar Seinfeld of Fauda, of lees een boek van Philip Roth of Leon de Winter.

En voor wie nog verder wil teruggaan naar de wortels is er het Oude Testament, een blijvende bron van literatuur en spirituele inspiratie. Voor elk wat Joods.