Waarom Duitsland nog steeds achter Israël staat – achtergrond

In Brussel werd dinsdag in EU-verband gesproken over mogelijk besluit om Israël in de ban te doen. Het associatieverdrag met dat land, of delen ervan, zouden kunnen worden opgeschort. Ook zou Israël worden EU-financieringsprogramma. Duitse regering verzet zich hiertegen en staat in Europa niet alleen. Hoe komt het dat Duitsland – voorlopig – achter Israël blijft staan? En wat gaat het machtigste EU-land doen?

‘Terwijl in Brussel en de Europese hoofdsteden de bezorgdheid over de humanitaire situatie van de burgerbevolking in de Gazastrook en de kritiek op Israël bleef toenemen, klonk er tijdens de vergadering van het Comité van Permanente Vertegenwoordigers van de EU-lidstaten, op dinsdagavond, felle tegenstand tegen de sancties tegen Israël die de Europese Commissie een dag ervoor had aanbevolen.

Volgens informatie van de Juedische Allgemeine steunden slechts zeven van de 27 vertegenwoordigers expliciet het voorstel om Israël onmiddellijk uit te sluiten van de EIC Accelerator. Deze financieringspool maakt deel uit van het miljarden euro kostende EU-onderzoeksprogramma Horizon Europe [dat onder andere Israëlische start-ups helpt, red.].

Onder de voorstanders bevonden zich Frankrijk, Spanje en Nederland. Deze drie regeringen vonden dat het voorstel van de Commissie voor sancties niet ver genoeg ging gezien de situatie in de Gazastrook. Ook kleinere EU-landen zoals Ierland, Luxemburg en Malta betuigden hun steun. Drie andere landen – België, Portugal en Zweden – kondigden aan de aanbeveling positief te zullen overwegen, maar waren op dit moment niet van plan erover te stemmen.

Vijf EU-lidstaten verzetten zich echter openlijk tegen het voorstel van de Commissie: Bulgarije, Griekenland, Oostenrijk, Tsjechië en Hongarije. Zij achten de uitsluiting van innovatieve Israëlische bedrijven uit het EU-onderzoeksprogramma ineffectief. Tijdens de bijeenkomst betoogden zij dat dit zelfs de eigen belangen van de Europese Unie met betrekking tot sleuteltechnologieën zou schaden.

Positie Berlijn

Ook vanuit Duitsland kwam voorzichtig verzet, hoewel de Duitse regering tegelijkertijd haar kritiek op het Israëlische optreden in Gaza herhaalde. De overeenkomst die op 10 juli met de EU werd gesloten om de humanitaire hulp aan de Palestijnen in de enclave te verhogen, wordt door de regering in Jeruzalem onvoldoende uitgevoerd. En de nu genomen maatregelen zijn slechts een eerste stap, benadrukte de Duitse vertegenwoordiger tijdens de bijeenkomst.

Israël is ook de enige partij ter plaatse die de bevoorrading van de bevolking in Gaza kan garanderen. Duitsland wil graag deelnemen aan hulpleveringen, maar is zich bewust van de beperkte impact van luchtdroppings.

Geen standpunt

De Duitse regering heeft aanvankelijk alleen de ontwerpresolutie van de Commissie erkend, maar heeft er nog geen standpunt over ingenomen. Het voorstel moet eerst uitgebreid worden besproken voordat er gestemd kan worden. Het stemgedrag van Duitsland blijft daarom onduidelijk. Bondskanselier Friedrich Merz (CDU) heeft duidelijk gemaakt dat alle opties voorbehouden zijn.

Sancties

De Duitse regering heeft echter in Brussel al duidelijk gemaakt dat het Duitse gedrag grotendeels zal afhangen van het toekomstige gedrag van Israël. Ze verklaarde ook geen bezwaar te hebben tegen sancties van de EU tegen Israëlische kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Volgens informatie aan deze krant eist Berlijn dat een dergelijke stap nu wordt gezet. Om personen en organisaties op de EU-sanctielijst te plaatsen, kan echter geen enkele EU-lidstaat “nee” stemmen; hoogstens onthouding is mogelijk.

Meerderheid

Het voorstel van de Europese Commissie vereist daarentegen een gekwalificeerde meerderheid om in werking te treden. Ten minste vijftien van de 27 lidstaten moeten het goedkeuren, en deze meerderheid moet ten minste 65 procent van de EU-bevolking vertegenwoordigen. Dit geeft Duitsland en Italië een sleutelrol, aangezien deze twee landen bijna een derde van de EU-bevolking vertegenwoordigen. Samen met landen als Hongarije en Tsjechië zouden Berlijn en Rome het EU-besluit kunnen dwarsbomen, zelfs als meer dan vijftien landen het zouden goedkeuren.

Duitsland en Italië

Ook in Rome lijkt er nog steeds behoefte te zijn aan nader onderzoek. De Italiaanse regering van Giorgia Meloni heeft nog geen goedkeuring gegeven. Kroatië, Roemenië, Cyprus en de Baltische staten aarzelen eveneens. Het voorstel zal nu in de vakantiemaand augustus op werkniveau in Brussel verder worden besproken. Als er geen overeenstemming wordt bereikt, zal het Comité van Permanente Vertegenwoordigers er tijdens zijn volgende reguliere vergadering, begin september over stemmen.

De EU-instellingen zijn echter van plan zowel een dialoog met als als druk op de Israëlische regering voort te zetten. Ze roepen echter op tot verdere druk om dit te doen. In een persconferentie op dinsdag benadrukte de Commissie dat de voorgestelde sancties “proportioneel” waren. Ze behield zich uitdrukkelijk het recht voor om verdere maatregelen tegen Israël te nemen’.

Dit artikel verscheen eerder in de Juedische Allgemeine, de Duitse evenknie van Jonet.nl