Boek over ‘wat zionisme echt is’ gelanceerd

Onder warme belangstelling is in Amsterdam het boek Kroniek van het Zionisme gepresenteerd, waarin verschillende auteurs tekst en uitleg geven over wat zionisme nou echt betekent. In de kern is het het streven naar een eigen land voor Joden waar ze veilig kunnen zijn, maar door de recente gebeurtenissen in het Midden-Oosten is de term ‘zionisme’ gekaapt door activisten en antisemieten. De middag verliep waardig en instemmend.

“Ik was een Fries jongetje maar dan met zwart haar,” zegt de negentigjarige Max Arpels Lezer over zijn onderduiktijd op het Friese platteland. Hij kreeg uit handen van uitgever Harry Mock van Amphora Books het eerste exemplaar van Kroniek van het Zionisme, een boek waarin 23 vooral Joodse en enkele niet-Joodse Nederlanders uitleggen wat zionisme voor hen betekent. Dat zijn journalisten, opiniemakers en maatschappelijk-religieuze leiders.

Arpels Lezer heeft zich onvermoeibaar ingezet voor erkenning en schadevergoeding van Holocaustslachtoffers. Pas in 1948 kwam hij er achter dat hij Joods was. In het boek gaat het om het besef van Joodse identiteit en het besef dat er voor Joden een veilige plek op aarde is, net zoals Arpels Lezer die vond in Friesland. Journalist Leonard Ornstein legt dat treffend uit over zijn ouders in het boek. Israël was hun hoop.

“We hadden volkomen vanzelfsprekend een diepe band met het Joodse land. Dat was vanzelfsprekend omdat de oprichting van de Joodse staat in 1948 zoveel voor mijn ouders betekende na de Sjoa,” zegt hij. Dat een veilige plek op aarde voor Joden geen overbodige luxe is, beseft iedereen die Joods is, schreef NIW-hoofdredacteur Esther Voet in het boek.

Alkmaar

Voet modereerde ook de uitreiking in Beth Hamidrasj in de Rapenbrugstraat in Amsterdam. Nog steeds is er veel antisemitisme dat eerder toe dan afneemt. Inmiddels is institutioneel antisemitisme legitiem, het maakt in ieder geval een opmars, stelde Harry Mock vast. Hij memoreerde de druk van Amsterdam op de gemeente Alkmaar om AZ zonder uitpubliek tegen Hapoel Beër Sheva te laten spelen.

Die wedstrijd is op 15 oktober van dit jaar. De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema (Pro) is bang voor ongeregeldheden als de Israëlische supporters in haar stad overnachten. Alkmaar krijgt dan de rekening van de politie-inzet, zo dreigde de hoofdstedelijke bestuurder. En het kleinere Alkmaar kan die niet dragen. Eerder leidde de wedstrijd Ajax- Maccabi Tel Aviv tot rellen in Amsterdam.

Jetten

Ook organisator Sivan Behr constateerde toenemend antisemitisme. Toen de moordpartij van 7 oktober 2023 ter sprake kwam en duidelijk werd dat een aantal mensen layter in dat gebied zijn geweest, werd het even muisstil. “Vind je het gek,” zei organisator Behr terwijl ze met een geschokt gezicht inging op de wreedheden die door Hamas-terroristen zijn begaan.

Over gebrek aan steun van premier Rob Jetten (D66) was Behr eveneens niet te spreken. “Ik denk dat als er twaalfhonderd homo´s waren omgebracht, hij meer empathie zou hebben getoond,” doelend op het feit dat Jetten al maanden extra opkomt voor homorechten vanuit zijn geaardheid. In september ontmoette Jetten een aantal Joodse studenten om met hen te praten.

Geen verdediging

En nee, het gaat in het boek Kroniek van het Zionisme niet om het verdedigen van de regering-Netanyahu, daar had niemand in de zaal wat mee, zo leek het. Ook in een voorganger van dit boek, Israël een blanco cheque was dat niet zo. Dat boek, in 1983, onder redactie van Selma Leydesdorff, kwam er om de verwarring die ontstond over het Israëlisch beleid na de moordpartijen in het Libanese Sabra en Shatilla, en de Israëlische betrokkenheid daarbij.

Schuilplaats

In het licht van de moordpartij van 7 oktober 2023 is er nu de Kroniek van het Zionisme om te vertellen wat zionisme dan wel is. Mediapersoonlijkheid en presentator Rob Oudkerk legt dat uit in het boek. Zionisme betekende nauwelijks iets, maar staat sinds 7 oktober synoniem voor kolonialisme, racisme en fascisme. Het is de schuilplaats van antisemitisme, schrijft hij.

Maar kolonialisme, racisme en fascisme, dat is het zionisme allemaal niet, zei de in de zaal aanwezige Jessica Roitman, professor Joodse studies aan de theologiefaculteit van de Vrije Universiteit. Het heeft wel te maken met Joods bewustzijn, zo illustreerde ze aan de hand van twee groepen die Joodse studenten hebben opgericht op de VU om zich te verenigen.

We zijn er nog

Roitman is zich ervan bewust dat het Joodse volk een geschiedenis van vernietiging kent. “We zingen en dansen door de tranen heen, maar we zijn er nog,” zei ze. Voet hoopte dat veel mensen zich gaan verdiepen in wat zionisme is en wat het niet is. “Ik hoop dat vooral die wappies die Free Palestine staan te brullen, het lezen.” En die lieten ook van zich horen op 7 oktober: Pro-Palestina demonstranten bekladden ramen van de Stopera. De politie doet onderzoek naar de zaak.