Britse Anne Frank-stichting in opspraak door omarmen antisemitische sprekers

De Anne Frank Trust UK heeft zichzelf in de nesten gewerkt door pro-Hamas en antisemitische sprekers uit te nodigen en te omarmen. De zaak kwam aan het rollen door een activiste die omstreden uitlatingen over Joden en Israël heeft gedaan. Ze veroordeelde ‘zionistisch uitschot’, vergeleek Joden met de nazi’s en rechtvaardigde raketaanvallen van Hamas. De activiste mocht voor de liefdadigheidsinstelling een workshop organiseren. Toen de organisatie op haar verleden werd gewezen, moest die zich verontschuldigen. Na onderzoek van de Jewish Chronicle blijkt echter dat er meer controversiële gasten zijn geweest en dat de organisatie de weg kwijt is. Van het oorspronkelijke doel – antisemitisme bestrijden – is weinig meer over.

Verhalen vertellen
Nasima Begum, een ‘performance poet, producer en creative practitioner’, mocht voor de Anne Frank Trust UK een workshop ‘verhalen vertellen’ organiseren. De organisatie wist toen echter niet dat de activiste eerder andere verhalen vertelde. Zo twitterde ze in 2011: ‘Wat triest is, is dat de Joodse bevolking zelf te maken kreeg met genocide in Hitler’s Duitsland, maar ze hebben hetzelfde al jaren in Palestina doorgevoerd’. Een jaar later schreef ze: ‘Het is weer de Holocaust, maar deze keer zijn het onschuldige Palestijnen en ironisch genoeg zijn de daders, jullie zionistisch uitschot’ en: ‘Je blijft altijd een illegale staat. Dood aan jullie, zionistisch uitschot’.

Innig bevriend
Nadat bekend werd dat Begum voor de Anne Frank Trust UK mocht optreden, trokken leden van de Joodse gemeenschap aan de bel, waarna de leiding zich verontschuldigde. Uit onderzoek van de Jewish Chronicle bleek dat Begum al enige tijd erg innig was met Amna Abdullatif, de adjunct-directeur voor jongerenemancipatie van de stichting. Vorig jaar schreef de controversiële dichter aan de Trust-medewerker: ‘Omg Amna, je ziet er het schattigst uit. Ze voegde eraan toe: ‘Ik was van plan om jullie allemaal een bericht te sturen, maar het is zo, ga, ga, zoals je je kunt voorstellen. Ik hoop dat het goed met je gaat Amna xx’.

Diep in Labour
Abdullatif werkt niet alleen voor de Trust, maar is ook Labour-raadslid. Daarnaast vertegenwoordigt ze binnen de partij Ardwick, Central Manchester, een afdeling die voormalig partijleider Jeremy Corbyn in zijn tijd krachtig heeft gesteund. In juli 2019 schreef ze op Twitter: ‘Verandering komt eraan, en het komt zeer binnenkort @jeremycorbyn’. Verder ging Abdullatif eerder met Corbyn op de foto. De ex-partijleider kreeg kritiek omdat hij antisemitisme binnen Labour geen strobreed in de weg legde en bezocht zelf eerder een herdenking voor Palestijnse terroristen in Tunesië die Israëlische sporters op de Olympische Spelen van München in 1972 hebben vermoord.

Cultuur
De affaire Nasima Begum is slechts het topje van de ijsberg, want de Jewish Chronicle kan bevestigen dat de Anne Frank Trust de afgelopen jaren andere omstreden sprekers heeft gepromoot. Allen hebben een geschiedenis van opruiende uitlatingen over Israël en Joden. Het opvoeren van deze activisten heeft vragen opgeroepen over de cultuur en het bestuur van de Trust. Verder blijkt uit onderzoek dat er bijna geen Joden werken bij de stichting en dat de club antisemitisme en discriminatie van Joden niet bovenaan haar prioriteitenlijst heeft staan.

Andere omstreden sprekers
De Anne Frank Trust UK organiseerde in de afgelopen jaren activiteiten met andere controversiële sprekers. In 2021, tijdens de Britse Week tegen het Pesten, was er een online discussie over ‘de kracht van vriendelijkheid’ met kinderboekenschrijfster Onjali Raúf. Zij deelde eerder een video van Joden die dansen op Jeruzalemdag terwijl er rellen op de Tempelberg gaande waren, en maakte een vergelijking tussen dit en de wreedheden die Joden in nazi-Duitsland moesten doorstaan. ‘Ik vraag me af hoe snel sommige mensen hun eigen vreselijke geschiedenis kunnen vergeten’, schreef Raúf op Twitter.

‘Lang leve vrij Palestina’
Op de workshop van Begum verscheen dichteres Suhaiymah Manzoor-Khan om een gedicht voor te lezen. Eerder deelde ze op social media een afbeelding van de Palestijnse terrorist Leila Khaled – die in 1969 een vliegtuig kaapte – met ‘lang leve het vrije Palestina’. Ze voegde daaraan toe: ‘Palestina is van belang voor ons allemaal … omdat we getuige zijn van genocide’. Een andere gastspreker was Amjid Khazir, die in 2021 als Adviseur Diversiteit en Gelijkheid mocht optreden tijdens een Trust-evenement. In 2017 deed hij een ‘noodoproep; voor donaties voor het CAGE, een organisatie waarvan de directeur Hezbollah publiekelijk heeft aangemoedigd om Israël te raken en waarvoor Manzoor-Khan ook heeft opgetreden. Khazir kan zijn noodoproep niet meer herinneren, zo meldt de Jewish Chronicle.

Anti-zwart racisme
Verder promootte de Trust de Amerikaanse romanschrijfster Alice Walker als een vrouwelijk icoon, ondanks het feit dat zij herhaaldelijk het werk van de antisemitische complotdenker David Icke heeft onderschreven. Volgens de Britse evenknie van Jonet.nl blijkt de strategie van de Trust niet langer het tegengaan en voorkomen van antisemitisme te zijn. Andere vormen van racisme krijgen prioriteit, vergezeld van trendy modewoorden als ‘lived experience’, zo blijkt uit documenten van de Trust. In 2020 plaatste een wervingsbureau een oproep waarin stond dat de Trust is op zoek een nieuwe strategie is begonnen ‘die is gericht op jongeren met een doorleefde ervaring met vooroordelen. De Trust is er bijzonder op gebrand om anti-zwart racisme als prioriteit aan te pakken’.

De weg kwijt
Volgens critici is de Britse Anne Frank-stichting de weg kwijt. Een woordvoerder van de organisatie Campagin Against Antisemitism (CAA) zegt: “De samenwerking van de Anne Frank Trust met Nasima Begum zou kunnen worden afgedaan als een eenvoudige fout in due diligence en als een eenmalig incident. Maar dat is het niet. Keer op keer heeft de Trust mensen met gruwelijke opvattingen over Joden een platform hebben gegeven of gestimuleerd. Voor een organisatie die beweert te handelen in naam van een Joods meisje dat door de nazi’s is vermoord omdat ze Joods was, is dit schandalig.”

‘Wat zou Anne Frank ervan denken?’
“Dit is een wake-up call voor de Anne Frank Trust. Niet alleen om haar interne processen te herzien, maar ook om haar doel om de Holocaust te veralgemeniseren; wat er keer op keer toe heeft geleid dat de stemmen van mensen die vooroordelen hebben tegen Joden, versterkt worden,” aldus de woordvoerder van CAA. “Het is moeilijk voor te stellen wat Anne Frank zou hebben gevonden van een Trust die haar naam heeft toegeëigend en beweert in haar nagedachtenis te handelen.”

Identiteitspolitiek
Uit onderzoek blijkt dat de organisatie wordt gerund en bemand door mensen uit onder meer de Black Lives Matter-beweging en de LHBTIQ+-beweging, die nadruk leggen op identiteitspolitiek en een agenda voor sociale gelijkheid en rechtvaardigheid. Op de site staat dat de Anne Frank Trust UK gaat voor ‘gelijkheid, leren, positiviteit, integriteit en verantwoordelijkheid voor het milieu’, terwijl de organisatie in 1991 juist werd opgericht om antisemitisme te bestrijden. Mede-oprichtster Gillian Walnes zei bij haar pensionering in 2016 dat, toen de Trust werd opgericht, de instelling zichzelf stevig definieerde op het gebied van Holocaust- en antiracisme-educatie’. Daar lijkt nu nog weinig van over.

‘Zorgen erkennen’
Directeur Tim Robertson – een Quaker die met zijn man pendelt tussen de Londense wijk Bloomsbury en hun tweede huis in het Lake District – laat aan de Jewish Chronicle weten de zorgen te erkennen. “Het is duidelijk, zoals we in ons recente onderzoek hebben geconstateerd, dat we een echt probleem hebben gehad met due diligence- en doorlichtingsprocessen,” zegt hij. “Ik begrijp waarom mensen, tegen een achtergrond van groeiend antisemitisme, garanties zoeken over onze waarden en ethos. Onze mislukkingen hebben ons kwetsbaar gemaakt voor het verlies van vertrouwen. Het aanpakken hiervan heeft mijn hoogste prioriteit.”

Veel subsidie
De Trust waardeert de ‘leefervaring’ van Joden en besteedt veel zorg aan het onderwijzen over ‘Anne’s Joodse identiteit in zijn unieke historische context’, aldus Robertson. “We ontdekken dat dat studenten door Anne’s verhaal leren hoe antisemitisme werkt, zich ertoe verbinden het aan te vechten en hun kennis vervolgens uit te breiden tot andere vormen van vooroordelen.” De Anne Frank Trust UK heeft in de afgelopen jaren veel fondsen binnengehaald, zowel uit de publieke als private sector. Tot 2020 kreeg de stichting 3,1 miljoen pond aan donaties. In 2020 ontving de club bijna 3,5 ton aan subsidie van de Britse overheid.

Lees ook:
Rapport: ‘Strijdende facties in Labour gebruikten antisemitisme als wapen’
Tijdens de machtsstrijd binnen Labour onder het leiderschap van Jeremy Corbyn werd antisemitisme vaak gebruikt als wapens. De tegenstanders van Corbyn zetten het geregeld in als argument om hem weg te krijgen, zo concludeert een rapport naar de gang van zaken binnen de Britse sociaaldemocratische partij onder diens leiderschap. Corbyns medestanders ontkenden het antisemitisme daarentegen glashard.