Bijzondere Duitse ontmoeting – column Noa Duizend

Wie kan zeggen in een kringgesprek met de koning, koningin en de Duitse bondspresident te hebben gezeten? Noa Duizend is sinds kort een van de weinigen. In haar column beschrijft ze hoe bijzonder dat was, welke druk ze voelde en hoe ze dat na afloop heeft gezien.

In IJmuiden loop ik eind mei het politiebureau uit, net klaar met een workshop voor agenten over vooroordelen en stereotyperingen, als de telefoon gaat. “Hoi, ik bel namens het ministerie van VWS. Op 9 juni wordt een gesprek georganiseerd met hoogwaardigheidsbekleders en Joodse Nederlanders. Heb je interesse?”

Zodra ik hoor om wie het gaat en wat het doel is, voel ik aan alles: hier wil ik bij zijn. De ontmoeting vindt plaats in het kader van het Duitse staatsbezoek van bondspresident Frank Walter Steinmeier en zijn vrouw. Op 9 juni brengen zij, samen met koning Willem-Alexander, koningin Máxima en minister Mirjam Sterk een bezoek aan het Holocaustmuseum, gevolgd door een gesprek met Joodse Nederlanders over Joods leven nu en later.

Het enige wat ik weet, is dat het gesprek 45 minuten duurt. Gelukkig spreek ik op de sjabbat ervoor met rabbijn Joram Rookmaker, die ook is uitgenodigd. Hij vertelt me dat ik waarschijnlijk maximaal twee minuten spreektijd krijg, omringd door ruim dertig toehoorders en schrijvende pers. Mijn boodschap moet kort, krachtig en enigszins vernieuwend zijn. Langzaam voel ik de spanning toenemen.

Rode draad

Ter voorbereiding loop ik in mijn hoofd de laatste jaren na, op zoek naar de rode draad: begeleider bij Leer je Buren Kennen, medeoprichter van Deel de Duif, gespreksbegeleider bij Hassan & Moos, spreker over polarisatie en dialoog; en nu werk ik met een imam aan het project Reis naar Nooit Meer.

De focus wordt duidelijk: verschillende perspectieven die mogen bestaan, waaraan ruimte moet worden gegeven zodat er meer begrip in de samenleving ontstaat.

‘Guten Tag’

‘Staatsbezoek Duitse bondspresident vandaag van start’, lees ik in het nieuws als ik met spanning wakker word. De zon schijnt terwijl ik naar het museum fiets. Eenmaal binnen zie ik bekende gezichten en neemt de spanning langzaam af. Iemand zegt: ”Als de bondspresident en het koningspaar binnenkomen, wordt u allen geacht te gaan staan.” Dat doe we. Als we allemaal gaan zitten, zit ik naast Steinmeier. Ik schud zijn hand en zeg: “Guten Tag”.

CJO-voorzitter Chanan Hertzberger opent het gesprek, waarna Chaya Oost van JMW en Daniëlla Coronel van de Maccabi Women Circle het woord krijgen. Terwijl zij spreken, voel ik mezelf emotioneel worden om de frustratie en de zwaarte van werk dat al jaren nodig. Met een paar slokken water houd ik het onder controle.

“Zijn er nog anderen die de afgelopen jaren een initiatief zijn gestart?”, vraagt minister Sterk, die het gesprek modereert. De koning kijkt mijn richting op. Ik steek mijn hand op en vertel over wat ik doe, met een grapje tussendoor, maar mijn boodschap is scherp en serieus: “We hebben allemaal de verantwoordelijkheid om te kijken naar onze overeenkomsten binnen onze verschillen. Maar er zijn mensen in bepaalde posities, zoals in de media, politiek en bij de overheid, die deze verantwoordelijkheid nog zwaarder dragen.”

Steinmeier luistert aandachtig en vraagt of ik kritiek krijg uit de Joodse gemeenschap. Een spannende vraag. “Ja, maar ook van anderen buiten de gemeenschap”, antwoord ik. “Eerlijk gezegd is het als jonge Joodse vrouw in Amsterdam en Nederland erg moeilijk geweest om te blijven zoeken naar wat ons verbindt, terwijl de mainstream juist alles doet behalve dat.”

Máxima

Na afloop schudt de president mijn hand en bied ik mijn hulp aan, waarvoor hij me bedankt. Daarna raak ik in gesprek met Máxima, die erg enthousiast is. Als ik later het museum uitloop, realiseer ik me waarom ik de druk rond dit gesprek voelde. Niet omdat ik niet wist wat ik moest zeggen, maar vanwege mijn grootouders, die de Sjoa hebben overleefd. Zij vonden de kracht om opnieuw een leven op te bouwen, waarna ik een paar generaties later ben geboren als hun kleindochter.

Vandaag, op 9 juni 2026, ben ik in gesprek gegaan met de bondspresident van Duitsland over het Joodse leven van nu. Ik denk dat mijn grootouders trots op mij zouden zijn en ik ben dankbaar dat ik hun kracht en geschiedenis kan eren door mijn verhaal te delen.