‘Enige sjoel boven Noordzeekanaal’ is nu officieel een LJG

Nederland heeft er officieel een Liberaal Joodse Gemeente (LJG) bij. In Alkmaar is een nieuwe gemeente onder de koepel van het Nederlands Verbond voor Progressief Jodendom opgericht. Dat meldt het kersverse bestuur van de LJG Alkmaar in een persbericht. De gemeente maakt gebruik van de sjoel in het centrum van de Kaasstad. Het initiatief ging uit van de Stichting Alkmaarse Synagoge (SAS), die een enquete hield onder haar achterban. Het is de bedoeling dat de nieuwe gemeente een regiofunctie krijgt en dat ook niet-Joden en andere religieuzen er binnen kunnen lopen.

Open sjoel
‘Het is bijzonder verheugend en hoopvol dat er thans, na tachtig jaar, weer een Joodse gemeente in Alkmaar is gevestigd die in de historische synagoge in Alkmaar weer diensten en feest- en gedenkdagen houdt en daarnaast onderwijs en culturele activiteiten organiseert’, schrijven de bestuurders van de nieuwe LJG. Het synagoge-gebouw en aangrenzende schooltje in de Hofstraat werden na de Sjoa verkocht en sinds 1952 als kerk gebruikt.

Na een jarenlange juridische strijd onder leiding van Loes Citroen kon het in 2009 worden teruggekocht. Met hulp van de gemeente, instellingen en heel veel inzet van particulieren kon in 2011 de Alkmaarse synagoge weer een echt huis van samenkomst worden. Er werd ook een gemeente gevestigd, maar deze is inmiddels ter ziele gegaan. De nieuwe LJG Alkmaar wil een open, laagdrempelige en moderne Joodse gemeente zijn. Het wil Joden uit de regio een warm thuis bieden. Joodse religie en traditie, betrokkenheid bij elkaar en onze dagelijkse omgeving, moeten centraal staan, aldus het bestuur. ‘Ook niet-Joodse partners en andere belangstellenden zijn van harte welkom’.

Enquête
In 2020 sprak het bestuur van SAS uit de wens te hebben om een LJG in Alkmaar op te richten. Later werd dat voornemen bevestigd door een achterban. Er was onder hen een enquete gehouden. Uit de rondvraag bleek ook dat de meeste gemeenteleden en bezoekers erg hechten aan een synagoge boven het Noordzeekanaal en dat ze bereid zijn om te doneren voor het behoud ervan. Er kwamen gesprekken tussen SAS en het Nederlands Verbond voor Progressief Jodendom, de koepel van LJG’s. Dit resulteerde uiteindelijk in de creatie van de LJG Alkmaar en het ondertekenen van de oprichtingsacte, op 2 december 2021.

Voor 1940 waren er zes sjoels boven het Noordzeekanaal. De synagoge in Alkmaar is de enige die opnieuw in gebruik genomen is. Respondenten noemden ‘het behoud vanuit historische oogpunt’, de ‘continuïteit van Joods leven boven het
Noordzeekanaal’ en de functie als herinneringscentrum als voornaamste redenen waarom de synagoge bestaansrecht heeft. Sinds een jaar of twee is het aantal activiteiten in de sjoel al behoorlijk toegenomen, zo blijkt uit de agenda-pagina van Jonet.nl. Dat het Joodse leven in Alkmaar en omgeving maar mag bloeien!

Zwaar verleden
Tot 1942 zijn in de Alkmaarse synagoge aan de Hofstraat synagogediensten gehouden onder leiding van de roemruchte rabbijn De Wolff. Op 28 februari 1942 werd de synagogedienst door de Duitse bezetter verstoord. De sjoel werd ontruimd, gesloten en verzegeld. Enkele dagen later vertrokken onder dwang van de bezetters in stilte 178 Joodse Alkmaarders per trein naar Amsterdam. In totaal vertrokken er 239 mensen naar Amsterdam. Vrijwel alle Alkmaarse Joden zijn in de vernietigingskampen vermoord. Er zouden slechts enkelen terugkeren. Tijdens de oorlog werd de synagoge leeggeroofd en verruïneerd. Dit jaar wordt er een gedenkteken in Alkmaar onthuld ter herinnering aan de slachtoffers.

Lees ook:
Nieuw ontwerp Joods monument stationsplein Alkmaar unaniem goedgekeurd
Een klankbordgroep in Alkmaar heeft het ontwerp voor een Joods namenmonument op het stationsplein van de stad unaniem goedgekeurd. Aankomend voorjaar moet het gedenkteken klaar zijn en onthuld worden. Het wordt een kunstwerk met 180 zwarte zuiltjes van graniet met eromheen een bronzen band. Op die band zullen de 180 namen van de in de Sjoa vermoorde Alkmaarse Joden staan.