Havdole aan zee in Glämsta – column Roland Vos

Roland Vos zocht in Zweden zijn familieleden op voor een feestweekend dat zich afspeelde in een Joods zomerkamp. Hij viel van de ene verbazing in de andere. Georganiseerd Joods leven is daar anders dan in Nederland, zo werd hem duidelijk. De Zweden zijn ontspannen en gemoedelijk met elkaar. Saamhorigheid alom.

Eerder deze zomer was ik in het Zweedse plaatsje Glämsta te gast voor de verjaardag van mijn nicht. Daar bevindt zich het vakantiekamp van de Joodse gemeente Stockholm – circa 25.000 Joden. Deze parel ligt op zo’n 1,5 uur rijden van de Zweedse hoofdstad, waar mijn neef al een paar jaar woont. Ik zocht hem en zijn gezin op en het werd een heerlijk weekendje weg.

We verzamelden bij een hotel in de Stockholmse buitenwijk Bromma, waar de bus klaarstond om ons naar de feestlocatie te brengen. Glämsta is een gebied ergens aan de Oostzeekust op Väddö, één van de grotere eilanden van Zweden. Het werd ongeveer honderd jaar geleden als cadeautje van een Joodse ondernemer aan de Joodse gemeente Stockholm gegeven. Sindsdien komen ze hier iedere zomer voor jongerenkampen en andere activiteiten.

Primitief?

Vol overgave werd ons een stukje geschiedenis uit de doeken gedaan. Wat vooral bleef hangen, is dat ze er inmiddels toiletten met water hebben. Daarvoor hadden ze ‘droge toiletten’ – denk daar maar eens even over na. Help! Wat stond ons te wachten?

Naargelang de rit vorderde, werd het steeds stiller op de alsmaar smaller wordende weg. Ook de bebouwing nam af en maakte plaats voor steeds meer groen en ongerepte natuur. In de bus werd het ook steeds stiller. Kwam dat door de omgeving of doordat de helft van ons in slaap doezelde, net als ik?

We kwamen aan in Glämsta, een plek met van die typische Zweedse rode houten huisjes. Allemaal laagbouw met veel ruimte eromheen. Nadat we in de hal onze schoenen hadden uitgedaan, typisch Zweeds gebruik, moesten we op zoek naar onze kamers.Oeps, van binnen bleek het wat minder idyllisch dan van buiten. Muren zonder verf, horren met gaten, gordijnen die er niet zijn of niet sluiten. Een gezamenlijke badkamer en slechts één toilet. Gelukkig lagen er wel twee kosjere Zweedse chocolaatjes op onze kussens.

Geen garantie

Iedereen probeerde zich aan te passen en over het gebrek aan comfort heen zetten. Je moet ook de positieve kanten ervan inzien. Zo hadden we een heerlijk terras en was het uitstekend weer – geen garantie in Zweden. We gingen snel door naar het sjabbes diner. Bijna dertig man aan twee grote tafels in de dinerruimte van het hoofdgebouw. kiddoesj, moutsi, kippensoep, kip met aardappel en salade. Best prima allemaal. De Zweedse Joden wijken hierin niet veel af van de Nederlandse.

Sauna

Op zaterdag hadden we een druk programma met een paar bijzondere dingen, zoals een boottochtje langs de kust. Erg bijzonder was de met hout gestookte sauna, waar een vrijwilliger om de twintig minuten met vers stookhout langskwam. Tijdens het diner verzamelden alle gasten rond een tafel met champagneglazen. Twee jonge meisjes probeerden de kosjere bubbels met gevaar voor eigen leven open te krijgen. Na het inschenken, voegden wij een scheutje crème de cassis toe, ook al moest die eigenlijk eerst. De beloning: een glas Kir Royal voor alle gasten.

Horizon

De avond zat vol speeches en optredens. Aan het einde ervan liep de groep via een bospad, verlicht door kaarsen, richting een open plek aan zee. Daar brandde een groot kampvuur. Op deze bijzondere plaats van samenkomst werd Havdalah gemaakt. Een paar gitaren, een korte toespraak, zingen en elkaar omarmen. In een grote kring wiegden we heen en weer op de muziek.

Rond middernacht zag ik achter mij in de verte licht aan de horizon opkomen. Verbaasd  vroeg ik aan de gastheer of de zon nog zo laat ondergaat, maar nee de zon kwam alweer op.

Ontspannen

Het was prachtig, charmant, ongedwongen en bijzonder om mee te maken. Wat mij opviel, is de wijze waarop het er in Zweden organisatorisch aan toe gaat. In vergelijking met Joods Nederland is georganiseerd Joods leven hier ontspannen en gemoedelijk. Vooral de saamhorigheid was erg fijn.

De vrijwilligers waren betrokken en deden wat ze beloofden zonder zich daar op voor te staan. De regels van sjabbat en kasjroet werden met coulance en gemak door iedereen zelf ingevuld. Niemand stoorde zich eraan dat ik niet naar sjoel ging maar wel naar de sauna, of dat ik (en anderen ook) in plaats van rondlopen met een gebedenboek en keppel rondliep met mijn camera en telefoon. Dit Joodse weekend in Zweden zal ik nooit vergeten.