Schreibtisch genocidair – gastcolumn Sylvain Ephimenco

De bizarre beelden van de uit de hand gelopen Utrechtse raadsvergadering van donderdag deden Sylvain Ephimeinco in de pen klimmen. De onverdraagzaamheid die zich in de Domstad manifesteerde, kwam via een andere weg en in een andere vorm naar de Trouw-columnist toe. In de brievenrubriek werd hij een soort ‘tafelmoordenaar’ genoemd.

Er is niets mis met een ferme overtuiging. En ook niet met een evenwichtig geloof in je eigen gelijk. De problemen beginnen pas wanneer je weigert ruimte te scheppen voor een andere mening dan de jouwe en, nog erger, mede door je stellige overtuiging onverdraagzaam gedrag gaat vertonen.

Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door fysiek of verbaal geweld te gebruiken. Ik heb eerder op deze plek mijn twijfels geuit over het cliché dat ‘activisme mag schuren’. Omdat na schuren ook raspen, schaven en ontvellen kunnen opduiken.

Dit was ook mijn indruk bij het zien, vrijdagochtend, van de ontluisterende tv-beelden die tijdens een Utrechtse raadsvergadering waren geschoten. Er moest donderdag over een ‘burgermotie’ worden gestemd die om een boycot van Israëlische producten en organisaties ging.

Verstoring

De vergaderzaal was volgepropt met luidruchtige pro-Palestijnse activisten. Toen de motie werd weggestemd begonnen de activisten te schreeuwen, de vergadering, en dus het democratische proces, te verstoren, en werden ze volgens burgemeester Sharon Dijksma ‘behoorlijk agressief, ook naar mij als persoon’.

Het lukte de burgemeester de activisten naar buiten te dirigeren maar daar werd het nog grimmiger. Je zag hoe de brullende onruststokers steeds bedreigender werden. Dijksma: ‘Toen werd er voor de deur toch ook fysiek strijd gevoerd om mij te belemmeren naar binnen te gaan. Daar vielen ook klappen en daar stond ik eigenlijk tussen.’

Dijksma niet vijandig

Gelukkig werd de burgemeester niet geraakt, maar het scheelde niet veel. En dan te denken dat deze burgemeester juist niet vijandig staat ten aanzien van pro-Palestijnse activisten, zoals bleek bij de ontruiming van het Utrechtse universiteitsgebouw in mei (ze had in eerste instantie kritiek op de politie).

Ook nu zegt Dijksma dat ze ‘de emotie en de woede maar niet de agressie’ begrijpt. Het probleem is dat begrip voor dit soort emotie en woede soms de weg vrij kan maken voor agressie. Van schuren naar raspen en krassen.

‘Tafelmoordenaar’

Ik schreef hierboven dat onverdraagzaamheid ook verbale (of schriftelijke) vormen kan aannemen om iemand die je overtuiging niet deelt te discrediteren. Woensdag werd ik in de brievenrubriek een soort ‘tafelmoordenaar’ genoemd die genocidaire trekjes vertoont. Als dit door een activist in een brief wordt beweerd die ‘politiek adviseur’ is van een ngo, kun je het misschien relativeren.

Vrijheid van meningsuiting is een groot goed, alleen niet wanneer het van haat is doordrenkt. Goed, er stond dat ‘iedereen die instemmend knikt bij zijn stukjes zich die vraag zou moeten stellen’ en die vraag was: ‘Is Ephimenco een Schreibtisch genocidair?’

Het gebruik hier van het Duitse woord Schreibtisch is niet onschuldig: het refereert impliciet aan donkere tijden. Een Schreibtisch genocidair is dus een bureaumoordenaar die voorbereidend planningswerk verricht voor misdaden die anderen uitvoeren.

In Duitsland is de meest beruchte Schreibtischmörder Adolf Eichmann, een van de hoofdverantwoordelijken van de genocide op Joden. Ook niet toevallig? Nogmaals: vrijheid van expressie is heel belangrijk. Maar het is toch raadzamer om haat niet te faciliteren en af te drukken.

Sylvain Ephimenco is publicist en opiniemaker. In de vorige eeuw kwam de Fransman naar Nederland, waar hij nooit meer is weggegaan. Dit opiniestuk verscheen eerder in dagblad Trouw.