Voorouders en verleden tijden – column Raya Lichansky

Een zoektocht naar je eigen verleden blijft interessant. Raya Lichansky en haar partner zijn daar mee aan de gang. De zoektocht naar onze verborgen verledens houdt ons bezig en van de straat, zeggen we tegen elkaar. En dat is heel prettig, want het houdt het akelige heden op afstand.

De tweelingbroer van mijn levenspartner M. had, gewoon omdat dat nu kan, in het sinds kort toegankelijke Nationaal Archief de familienaam opgezocht, én gevonden. Maar waarom stond die ene naam daar? Was er iets met die man, had hij nou wel of niet gedeugd? Het antwoord op die vraag is, na enig speurwerk, ja, gelukkig wel.

Het werd het begin van de zoektocht naar de geschiedenis van haar familie. Dankzij een haast onuitputtelijke hoeveelheid digitale bronnen werden herkomsten gevonden en namen gekoppeld, en de stamboom kreeg, voorzien van steeds meer zijtakken, stevige wortels die teruggaan tot in de achttiende eeuw.

Sint-Petersburg

M. dook al doende ook in míjn familiegeschiedenis, en wel die van moederskant. Mijn voorouders bleken al in de zeventiende eeuw avontuurlijke scheepskapiteins uit Groningen die  op de wilde vaart de wereldzeeën bevoeren. Mijn grootvader paste perfect in die lijn: hij was in 1917 met zijn driemasterschoener in Sint-Petersburg toen daar de tsarenpaleizen werden geplunderd, en de hele bemanning ging mee op rooftocht.

Genealogie

Dat was dus geen sterk verhaal dat op verjaardagen werd verteld, maar gewoon echt gebeurd! De ring die hij voor mijn oma had laten maken van een stukje van zijn buit, draag ik nu. De genealogie die een mij niet bekend ver familielid in de jaren tachtig heeft gemaakt bevat een enorm aantal namen. Vreemd genoeg ontbreken mijn moeder en ik daarin, terwijl haar ouders en mijn oom met zijn kinderen en kleinkinderen er wel in staan. Heel vreemd, zo secuur en volledig en dan toch zo’n omissie.

Het leven van mijn vader heb ik, doordat de Belgische staat van alle immigranten tot in het absurde werkelijk alles registreerde, vanaf het moment dat hij in 1922 vanuit Riga, Letland, in België arriveerde, vrij goed in beeld.

Mijlpaal

De 263 documenten waarin zijn Belgische leven is vastgelegd – ik heb ze allemaal als fotokopie – moeten dringend weer eens nauwkeurig worden bestudeerd. Van niets weten naar iets weten was tien jaar geleden al een mijlpaal, maar is uiteindelijk toch niet genoeg. Want wat was bijvoorbeeld de achternaam van mijn Russische oma naar wie ik ben vernoemd?

Gevlucht

De immigratieambtenaren moeten het erg moeilijk hebben gehad met het correct noteren van haar achternaam – Morduch zal die op zijn Russisch hebben uitgesproken, denk ik. In de documenten vind ik maar liefst vijftien verschillende versies, en de enig juiste heb ik nog altijd niet gevonden. Genoeg te doen dus, want ik wil heel graag meer weten over het leven van mijn vader voor hij in 1917 met zijn drie broers uit tsaristisch Rusland naar Letland vluchtte.

De zoektocht naar onze verborgen verledens houdt ons bezig en van de straat, zeggen we tegen elkaar. En dat is heel prettig, want het houdt het akelige heden op afstand.

Wie zoekt, zal vinden, maar als je niets weet, kun je ook niets vragen. Voorlopig zijn we dus nog wel bezig!