Waarom Israël en Iran weer vochten. Hoe nu verder?

In het Midden-Oosten is de strijd in twee dagen tijd weer behoorlijk opgelaaid nadat Iran op zondag begon met raketaanvallen op Israël, wat zich op zijn beurt verdedigde. Het staakt-het-vuren, dat sinds april van kracht was, is daarmee gebroken. Hoewel beide landen onder druk van de Verenigde Staten de wapens op maandag weer lieten zwijgen, is de kans op meer oorlog nog niet geweken. Hoe kwam deze situatie en hoe nu verder?

De aanleiding voor de escalatie lijkt te zijn dat Israël aanvallen op Hezbollah uitvoerde in en rond de Libanese hoofdstad Beiroet. Iran beschouwde dat als een schending van eerdere afspraken en reageerde met raketaanvallen op Israël. Het Israëlische leger (IDF) sloeg vervolgens terug met aanvallen op militaire doelen in Iran. Er volgden wederzijdse aanvallen en dreigementen.

Weinig schade

In totaal kwamen 29 ballistische raketten uit Iran neer op Israël. Niemand raakte gewond en waar nodig werden raketten onderschept. Er was weinig schade. Jeruzalem besloot terug te vechten door de luchtmacht aanvallen te laten uitvoeren op Iraanse doelen, waaronder raketlanceerinstallaties en andere militaire infrastructuur. Er werden ook explosies gemeld in onder meer Teheran en andere Iraanse steden.

Wapens zwijgen

Terwijl het fragiele staakt-het-vuren werd geschonden, voerden Amerika en andere landen achter de schermen overleg met Israël en Iran om te stoppen met vechten. Daarop kwam antwoord: de wapens zwijgen. Maar dat betekent niet dat de strijd weer kan oplaaien. Iran waarschuwde dat nieuwe Israëlische aanvallen op Hezbollah opnieuw tot vergeldingen leiden. Israël stelde op zijn beurt dat de strijd ‘voor nu’ stopt, maar ‘niet voorbij’ is.

Hezbollah

Het opgelaaide geweld heeft alles te maken met de band tussen het ayatollah-regime in Teheran en terreurbeweging Hezbollah in Libanon. De een kan niet zonder de ander. Mede daarom stuurde Iran in de afgelopen weken aan op een allesomvattende deal in de oorlog met de VS en Israël. Het stoppen van de oorlog moest ook gekoppeld worden aan het staken van de strijd van Israël tegen vazal Hezbollah.

Trump en Netanyahu

De Amerikaanse president Donald Trump stelde dat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu weinig heeft te willen, wat bij die laatste in het verkeerde keelgat schoot. Netanyahu werd bovendien publiekelijk door zijn grootste bondgenoot weggezet. Volgens watchers is dat ook de reden waarom Israël terugsloeg nadat Iran de raketten op hen had afgevuurd.

Regionale oorlog?

Hoe dan ook kan het oplaaien van de strijd tot meer geweld leiden. Als Hezbollah en de Houthi’s in Jemen doorvechten, kan er op meerdere fronten weer meer strijd ontstaan. Andere landen in de regio zouden dan moeten instappen om mee te vechten, wat uiteindelijk kan leiden tot een regionale oorlog die grote gevolgen kan hebben voor de rest van de wereld, en de economie in het bijzonder.

Bluf

Het risico op een grotere, regionale oorlog is nog steeds aanwezig. Toch lijken de gebeurtenissen van zondag en maandag vooralsnog meer op een ronde van wederzijdse vergeldingsaanvallen dan op het begin van een volledige oorlog tussen Israël en Iran. Beide landen hebben beloofd elkaar niet meer aan te vallen, maar zullen dat wel doen als het kan. Bluf, trekken en duwen speelt hierin een grote rol.

Libanon

Voor Libanon betekent de opleving van de strijd tussen Israël en Iran nog vrij weinig. Hezbollah is aangevallen in het zuiden van Libanon, een bolwerk van de terreurbeweging, maar is daarmee nog lang niet verslagen. Iran heeft laten zien dat het ook nog achter Hezbollah staat. Het is aan Israël en de Libanese regering om de terroristen uit te schakelen. Zolang dat niet is gelukt, kan er in Libanon geen vrede ontstaan.