Een onvergetelijke dag – column Raya Lichansky

Dokkum is vanuit Leeuwarden, de woonplaats van Raya Lichansky, niet ver weg. Op Koningsdag ging ze daarom voor Jonet.nl naar de festiviteiten met de koninklijke familie. Zou er een Joods tintje zijn of zou het vooral een Friese dag worden? Hoe dan ook: ze heeft genoten van een onvergetelijke dag.

Nadat de koning vorig jaar bekendmaakte dat hij Dokkum zou aandoen op Koningsdag, werd ik door een collega gevraagd om mee te gaan. Ik zei natuurlijk ‘ja’ en vergat vervolgens een tijdlang wat er in het verschiet lag. Tot er plots een bevestiging van accreditatie in de mail zat, op juichende toon: ‘Gefeliciteerd, u bent van harte welkom om met Persarrangement 2 aanwezig te bij de viering van Keningsdei 2026 in Dokkum’, en ik me kon gaan voorbereiden.

Vrij zicht

Na registratie en ontvangst in het perscentrum, waar op dat vroege uur ook ontbijt beschikbaar bleek, wandelden zo’n tachtig journalisten van radio, televisie, online en schrijvende pers naar de plek waar de bus met de royals zou arriveren, en waar ze door de burgemeester zouden worden welkom geheten. Wij hadden vanaf een speciaal voor de pers opgericht platform vrij zicht, en vulden de wachttijd met sociale contacten.

Herkend

Een de mensen in de groep herkende me uit de tijd dat ik voor de TROS Nieuwsshow het wekelijkse kookpraatje hield. Dat was een grote verrassing, na ruim dertig jaar! Hij was nu ‘kop-loper’, degene die ervoor zorgde dat de groep niet uit elkaar viel, en hij beloofde dat hij een extra oogje in het zeil zal houden zodat ik het gezelschap veel jongere verslaggevers kon blijven bijbenen. 

Vanaf het moment dat de koning en zijn familie uit de bus op de oranje loper stapten, vergat ik dat ik door een blessure niet zo lekker kan lopen. Toen begon voor mij een toch wel onvergetelijke ervaring. Wij thuis zijn wel voor het koningshuis en vinden dat Máxima en Willem-Alexander respect moeten verdienen, met al hun verplichtingen en een leven in de schijnwerpers, en onder een maar al te vaak genadeloos vergrootglas.

Flag dressing

Ik ‘kende’ ze echter alleen van televisie, en daar vond ik ze altijd aardig overkomen. Nu kon ik met eigen ogen, en niet via de lens van een cameraman, uitvinden of mijn indruk klopt. “Je moet even op hun kleding letten,” werd me toegefluisterd door een collega. “Die zijn in de kleuren van de vlag van Dokkum.” Inderdaad: gele organza voor de jurk van Maxima, blauw voor het kostuum van de koning, Amalia in een rood broekpak, jongste zus Ariane in het wit en ook Alexia heeft rood in haar outfit.

Keppelstraat

De gezellige drukte van het eerste ontvangst, bleek ook aanwezig bij de volgende stop: een demonstratie van energie op het innovatieplein. Mijn oog viel op het straatnaambordje: Keppelstraat! Dat klinkt Joods, maar een snel onderzoekje leerde dat van de bescheiden Joodse gemeenschap van Dokkum noch van hun woon- en gedenkplaatsen, niets meer over is.

Maar die naam, Keppelstraat, bleeft wel even bij me hangen hangen. Tot dat het alomtegenwoordige oranje mijn aandacht weer opeiste. Ik heb eigenlijk altijd al een hekel gehad aan die kleur. Het is ook niet zo gek dat het enige oranje waarmee ik me ooit heb getooid de key chord is waaraan op deze dag mijn perskaart was bevestigd.

Schaatsbaan

De volgende etappe tijdens de koninklijke wandeling door Dokkum was het thema ‘11-Stêdetocht’. Daarvoor had de gemeente een echte ijsbaan aangelegd op het Kleindiep middenin de stad, ter herinnering aan het jaar 1986, toen de koning onder de schuilnaam W.A. Van Buren de Elfstedentocht schaatste.

Bij arriveren waren er al schaatsers op ijs, onder wie Lenie van der Hoorn, de nu 78-jarige eerste officiële vrouwelijke winnaar van de befaamde tocht, en de Olympische shorttrackbroertjes Jens en Melle van ‘t Wout. De koning trok schaatsen en zijn ‘Van Buren-jackje’ aan en begon te schaatsen, al snel gevolgd door Máxima die met haar frèle jurk aan en grote hoed op mooie rondjes reed.

De koningin genoot er zichtbaar enorm van, en het talrijke publiek genoot volop mee. Prinses Ariane moest nog wat oefenen, maar ze deed het toch maar, gezellig samen met haar ouders. Ik zie heel gewone mensen in een wat aparte setting, en het gekke is dat je dat laatste eigenlijk zo gemakkelijk vergeet.

Tige tank

Terwijl het gezelschap over de Vleesmarkt wandelde, worden wij dwars door de inmiddels tot mensenmassa’s uitgegroeide aantallen bezoekers naar De Helling geleid, waar de finish van de koninklijke promenade eindigde op het hoofdpodium. Hier was het echt heel druk, maar nog altijd was het gemoedelijk en gezellig. Er werd gezongen en bedankt. Willem-Alexander deed dat in zijn (niet al te) beste Fries: Tige tank, en Fryslân boppe!

Wonder

Terugkijkend bedenk ik me dat het toch heel bijzonder is dat een gemeente met 25.000 inwoners zo’n groot evenement zo vlekkeloos kon laten verlopen, ook al ligt het stramien van de activiteiten wel min of meer vast. Er waren veel allervriendelijkste beveiligers op de been, er werd veel geglimlacht en er werd nergens geduwd of geschreeuwd. De dag bleef de hele tijd totaal relaxed. Zo kan het dus ook.

Arendsblik

Dat de koninklijke bezoekers vergezeld werden door heel veel mannen in pakken die met arendsblik de menigte langs de route scanden, hoort erbij. Maar ik zal niet gauw vergeten hoe een van hen me opnam toen ik mijn telefoon uit mijn zak haalde – het zóu ook iets anders hebben kunnen zijn, immers? Van mijn zak naar mijn hand, en van daar naar mijn gezicht gingen zijn ogen.

Het gekste moment was toen een beveiliger kwam controleren of ik wel een polsbandje van de juiste kleur had… Kennelijk past een klein, grijsharig vrouwtje zonder camera of notitieblok niet in zijn beeld van een journalist.