Kamerdebat eindigt in blokken voor en tegen Israël

Het Tweede Kamerdebat over de ontstane ‘tweede regeringscrisis’ is woensdag uitgelopen op een hard gevecht over hoe Nederland met Israël moet omgaan. Het was de bedoeling om de gang van zaken sinds vrijdag te bespreken. Het NSC-smaldeel vertrok toen uit het demissionaire kabinet-Schoof omdat ze het oneens waren met BBB en VVD over Israël. Niet de politieke situatie in Den Haag, maar Gaza bleek woensdag belangrijker voor veel partijen.

Het Kamerdebat, dat aan het einde van het zomerreces werd gehouden, duurde meer dan zeven uur en leverde geen echte duidelijkheid op over de ontstane situatie sinds vrijdag. Nadat PVV-leider Geert Wilders het kabinet-Schoof op 3 juni opblies, gingen BBB, NSC en VVD samen verder in lopende zaken. Vrijdag barstte de bom tussen NSC en de andere twee coalitiepartijen over het Israëlbeleid. NSC vertrok.

Geen probleem

Volgens VVD-lijsttrekker Dilan Yeşilgöz was er eigenlijk weinig aan de hand en hadden de ruziënde partijen er vrijdag wel uit kunnen komen. Ook minister-president Dick Schoof stelde dit, tevens bevestigend dat minister Veldkamp plots de vergaderruimte verliet terwijl de gesprekken nog gaande waren. Op tafel lag een voorstel van de NSC’er om Israël harder aan te pakken, maar de VVD en BBB wilden niet zo ver gaan.

Doorstart

Toch willen de partijen nu geen lijmpoging of nieuwe formatie. NSC blijft boos en wil niet meer in het kabinet. In plaats daarvan zullen VVD en BBB samen verder gaan met een rompkabinet, waarbij beiden de overgebleven posten van de vertrokken NSC’ers zullen opvullen. Het Israëlbeleid blijft vooralsnog ongewijzigd, omdat beide regeringspartijen dat zo willen. Wel liet de VVD merken open te staan voor samenwerken met de oppositie, maar uiteindelijk week Yeşilgöz niet in haar pro-Israël-lijn.

Foto’s

In vrijwel het gehele Kamerdebat stond de houding tegenover Israël centraal. Linkse en rechtse partijen vlogen elkaar in de haren over Gaza. Zo liet DENK-voorman Stephan van Baarle foto’s van gedode Gazaanse kinderen aan PVV-leider Wilders zien, die hem verweet geen foto’s van gedode Israëlische kinderen op 7 oktober 2023 bij zich te hebben. En BBB-voorvrouw Caroline van der Plas wilde pas later over Gaza spreken.

Kinderen Gaza

Dan was er nog een lange discussie over de opvang van zieke Gazaanse kinderen. Veel Europese landen doen dit al, maar Nederland blijft achter, zo was het verwijt van de linkse partijen. GroenLinks-PvdA-lijsttrekker Frans Timmermans verweet de VVD geen oog te hebben voor deze kinderen. De rechts-liberalen houden echter vast aan opvang in de regio met geldhulp van Nederland.

Nareizigers

Volgens Yeşilgöz kunnen zieke Gazaanse kinderen beter in buurlanden van Israël worden opgevangen, omdat zij sneller daar zijn en er met Nederlands geld meer en beter geholpen zouden kunnen worden. Van links kreeg ze het verwijt de kinderen niet te willen opvangen, omdat er dan nareizigers komen, wat precedenten kan scheppen. De VVD en andere rechtse partijen bogen niet.

Twee blokken

In de vele uren die opgingen aan Israël en Gaza werd duidelijk dat er inzake Israël twee blokken zijn ontstaan: een rechts blok dat het huidige Israëlbeleid wil voortzetten en een links-progressief blok dat Israël hard wil aanpakken. Opvallend is het als ultra-rechts bekend staande Forum voor Democratie (FvD). Leider Thierry Baudet kondigde vorige week aan Israël niet langer te steunen en maakte in dit Kamerdebat zijn belofte waar.

Links vs. rechts

In het pro-Palestijnse links-progressieve blok zitten GroenLinks-PvdA, D66, de SP, DENK, de PvdD en Volt, aangevuld met NSC, CDA en FvD. Zij willen de lijn van oud-minister Veldkamp doorzetten en zo niet nog harder maken. Het pro-Israëlische rechtse blok vind dat Nederland op dezelfde koers moet blijven. Hiertoe behoren PVV, JA21, BBB, VVD, de SGP en ChristenUnie.

Hamas-motie

Een motie van BBB-Kamerlid Henk Vermeer, die Nederland oproept zich er bij de Arabische Liga hard voor te maken dat Hamas de wapens neerlegt, werd alleen door de rechtse partijen gesteund. De linkse-progressieve partijen, FvD, CDA en ChristenUnie steunden de motie niet. Van die laatste twee is het volgens kenners opvallend dat ze niet meestemden, want zij golden tot nu toe als anti-Hamas.

Analyse

Duidelijk is dat partijen de messen aan het slijpen zijn en van het Nederlandse Israëlbeleid een groot thema willen maken voor de vervroegde verkiezingen van 29 oktober. In dat geval zullen de handschoenen af gaan, zo is de verwachting. Dat veel Nederlanders zich meer zorgen maken over de hoge inflatie, de wooncrisis, migratie of de veiligheid van vrouwen op straat lijkt de partijen minder te deren.