Letschert gegrild over Jodenhaat op campussen

Wantrouwen en veel kritische vragen vielen onderwijsminister Rianne Letschert (D66) dinsdag ten deel in de Tweede Kamer, waar werd gesproken over het rapport van de Taskforce Antisemitismebestrijding. Rechtse en christelijke partijen legden haar het vuur aan de schenen vanwege haar verleden. Toen Letschert bestuurder was aan de Universiteit Maastricht is aldaar voor Joden een onveilige situatie ontstaan. Als minister moet zij nu het beleid tegen antisemitisme in het onderwijs vormgeven.

De Taskforce presenteerde in februari een rapport, waarin aanbevelingen werden gedaan om de veiligheid vaan Joden in het hoger onderwijs en op scholen te verbeteren. Zo wordt onder andere aanbevolen dat hogescholen en universiteiten meer doen om Joodse studenten en medewerkers veiligheid te bieden. Er moet meer voor hen worden opgekomen, aldus de Taskforce.

Kritiek

Letschert was van 2016 tot 2021 rector magnificus van de Universiteit Maastricht, waarna ze tot begin dit jaar daar de voorzitter van het college van bestuur was. Ook had ze zitting in de Taskforce. Op Letschert is kritiek, omdat onder haar gezag protesten tegen Israël uit de hand liepen en Joodse studenten en personeelsleden een onveilig klimaat op de universiteit ervoeren.

Schijn tegen

Het debat met minister Letschert spitste toe op haar rol en die van het kabinet waar het gaat om de omgang van onderwijsinstellingen met Joodse en Israëlische studenten, wetenschappers en medewerkers, evenals protesten tegen Israël en samenwerking met instellingen in dat land. Volgens rechtse en kleine christelijke partijen heeft zij de schijn tegen vanwege haar verleden. Verder overtuigde Letschert hen niet in het debat.

Lijn vasthouden

De minister hield vast aan de lijn dat onderwijsinstellingen zelfstandig moeten handelen en dat het kabinet hen niet kan dwingen om bepaalde keuzes te maken. Het stoppen met samenwerken met bijvoorbeeld Israëlische organisaties, is aan de besturen van universiteiten zelf, aldus Letschert, die onder vuur kwam te liggen omdat zij niet leek open te staan voor suggesties van rechtse en kleine christelijke partijen in de Kamer.

Stijle leercurve

De partijen vinden dat Letschert te slap heeft opgetreden tegen Jodenhaat in haar periode als bestuurder in Maastricht. Ze weigerde in te gaan op haar eigen rol, omdat ze niet als universiteitsbestuurder maar als bewindsvrouw in de Tweede Kamer stond. Wel heeft zij naar eigen zeggen geleerd van deze periode en ging ze gesprekken met Joden aan. Ze sprak van ‘een stijle leercurve’.

Nanninga

Voor de kritische Kamerleden was dat onvoldoende en bleef Letschert de schijn tegen hebben. Zo las Kamerlid Annabel Nanninga (JA21) een intern memo voor uit Maastricht waaruit bleek dat de minister indertijd had getwijfeld of ze wel aangifte moest doen over de vernielingen door anti-Israël-activisten op haar universiteit, omdat studenten dan een strafblad zouden kunnen krijgen voor ‘een jeugdzonde’.

Extra geld

Letschert reageerde niet op de bijdrage van Nanninga, maar zei dat universiteiten altijd aangifte moeten doen als er een vermoeden is van strafbare feiten. Ook komt ze met extra geld om de veiligheid van Joodse studenten en medewerkers in het hoger onderwijs te verbeteren. Hetzelfde geldt voor het versterken van kennis over Joden en het Jodendom onder niet-Joodse studenten en personeelsleden.

Universiteit Teheran

Tijdens het debat was er verbazing over het antwoord van Letschert over een mogelijke casus die werd opgeworpen: wat doet het kabinet als universiteiten wel samenwerking zoeken met universiteiten in Teheran terwijl de samenwerking met die in Israël in de ban zijn gedaan? Volgens de minister is het aan de besturen in het hoger onderwijs om daar zelf een keuze in te maken.

Toetsingskaders

Volgens Letschert hebben universiteiten en hogescholen inmiddels ‘toetsingskaders’ ontwikkeld, waarmee ze samenwerkingen met collega-instellingen in andere landen toetsen. “ls ik signalen krijg dat die discriminerend worden toegepast, en altijd alleen maar op één specifiek land [lees: Israël, red.] ga ik zeker het gesprek aan met de instellingen.” 

Blijven volgen

Kamerlid Mona Keijzer: “Nou, dat is fantastisch, want dan kan er niets anders uit komen dan dat het discriminerend optreden is. Het bestaat namelijk niet dat je Joodse studenten weigert, dat je Israëlische wetenschappers weigert en dat je samenwerking met universiteiten uit Israël weigert, maar vervolgens wel dikke zaken blijft doen met die uit Teheran.” Keijzer zal Letschert hierop kritisch blijven volgen.

Moties

Het regende pro-Joodse moties van de VVD, BBB, JA21, ChristenUnie, PVV, SGP, Groep Markuszower en het Kamerlid Keijzer. Van het stellen van de IHRA-definitie als kader binnen het hoger onderwijs tot het dwingen van bestuurders in het hoger onderwijs tot maatregelen tegen antisemitisme, en van onderzoek naar het Sjoa-onderwijs op scholen tot het intrekken van subsidie bij het cancellen van Joden of Israëli’s in culturele organisaties. Over de moties wordt nog gestemd.

Gehavend?

Of Letschert beschadigd uit het Kamerdebat is gekomen, valt moeilijk te zeggen. Feit is wel dat zij onder vuur lag en dat ze zich overeind hield door vast te houden aan haar lijn. Met haar optreden heeft ze de rechtse en kleine christelijke partijen deels overtuigd. Ondanks toezeggingen, zullen ze haar kritisch blijven volgen en ook zullen ze er bovenop blijven zitten.