Netanyahu: ommekeer in Iran zou nu kunnen komen

“Dit zou het moment kunnen zijn waarop de Iraniërs hun lot in eigen handen nemen.” Dat zei de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zondag in een reactie op de aanhoudende onrust in Iran. In dat land demonstreert een deel van de bevolking tegen het theocratische regime. Het is echter nog de vraag of er sprake is van een revolutie: eerdere opstanden werden na verloop van tijd neergeslagen.

In Iran is het al ruim een week onrustig. De vlam sloeg in de pan nadat marktkooplui in Teheran in staking gingen tegen de alsmaar hoger wordende inflatie. Er ontstond onrust die zich snel uitbreidde over de rest van het land. Delen van de bevolking demonstreren nu tegen het regime van de geestelijken, dat hen reeds 47 jaar onderdrukt. In meer dan veertig plaatsen zou het onrustig tot zeer onrustig zijn.

Nasleep

Hoewel de demonstraties nog niet zo grootschalig zijn als anti-regeringsprotesten in voorgaande jaren, vinden ze wel plaats in de nasleep van Israëlische en Amerikaanse aanvallen in juni. Deze twaalfdaagse oorlog heeft het Iraanse leger ernstig verzwakt. Anderzijds hebben hernieuwde sancties de toch al gehavende economie van het land zwaar getroffen, wat onder andere hogere prijzen voor de Iraanse consument heeft veroorzaakt.

Begrip

Vooraf aan de wekelijkse kabinetsvergadering zei de Israëlische premier Netanyahu sympathie te hebben voor de demonstrerende Iraniërs. “De regering van Israël, de Staat Israël en mijn eigen beleid staan ​​achter de strijd van het Iraanse volk, achter hun streven naar vrijheid, onafhankelijkheid en rechtvaardigheid. Het is erg goed mogelijk dat we ons op een moment bevinden waarop het Iraanse volk zijn lot in eigen handen neemt.”

Geen reactie

Eerder in de week had Netanyahu kritiek gekregen op het feit dat hij geen reactie gaf over de onrust in Iran. Volgens critici in de Israëlische media zou hij zich gedeisd houden om zo de ayatollah’s geen reden te geven Israël weer aan te vallen. Op zondag kwam hij alsnog met een verklaring. Netanyahu zei erbij dat hij vorige week ook met de Amerikaanse president Donald Trump over Iran heeft gesproken, in Washington DC.

Trump

“We herhaalden ons gezamenlijke standpunt van nul uraniumverrijking enerzijds, en de noodzaak om de vierhonderd kilogram verrijkt materiaal uit Iran te verwijderen en de locaties aan strikt en daadwerkelijk toezicht te onderwerpen,” aldus Netanyahu over zijn topontmoeting met Trump. Het Amerikaanse staatshoofd heeft al gezegd achter het Iraanse volk te staan en het regime te raken als het demonstranten doodt.

Speculaties

Israël maakt zich naar verluidt zorgen over de wederopbouw van Iran na de twaalfdaagse oorlog in juni. Er wordt gespeculeerd dat Israël een nieuwe aanval op Iran zou kunnen lanceren om te voorkomen dat Teheran zijn beschadigde ballistische raket- en nucleaire programma’s herstelt. Tegelijkertijd zijn er zorgen over een ‘misrekening’ waardoor een van beide landen uit voorzorg een nieuwe oorlog zou kunnen ontketenen.

Doden

Mensenrechtenorganisaties melden dat er sinds vorige week zondag zestien tot zeventien Iraniërs zijn omgekomen tijdens de protesten. Ook zouden 582 mensen gearresteerd zijn. Volgens lokale media braken er zaterdagavond sporadische protesten uit in de Iraanse hoofdstad. Verder werd melding gemaakt van escalaties in het westen van het land tussen demonstranten en de oproerpolitie.

Problemen

Iran kampt sinds begin maart 2025 met een inflatie van meer dan 36 procent en de rial [de nationale munt, red.] heeft ongeveer de helft van zijn waarde ten opzichte van de dollar verloren, wat voor velen grote problemen veroorzaakt. Het regime heeft het hele jaar door moeite gehad om de water- en elektriciteitsvoorziening in het hele land te garanderen, en internationale financiële instellingen voorspellen een recessie in 2026.

Rol media

Daarnaast is er nog de berichtgeving over Iran. Op sociale media gaan geruchten rond dat de traditionele media bewust geen aandacht zouden besteden aan het land, terwijl die ze veel aandacht besteden aan Gaza. Deze media wordt verweten met twee maten te meten. Het is echter onduidelijk waarom Iran relatief weinig in het algemene nieuws is geweest.

Eerdere opstanden

Het is niet voor het eerst dat grote delen van de Iraanse bevolking in opstand kwamen tegen het ayatollah-regime. De studentenprotesten van 1999, de Groene beweging van 2009, de economische protesten van 2018 en 2019, en de Mahsa Amini-proteststen van 2022; ze werden allemaal neergeslagen. De vraag is of er nu wel sprake zou zijn van een omwenteling die leidt tot het einde van het regime.

Nu anders?

Volgens tegenstanders van het regime waait er nu een andere wind door Iran. Door de aanvallen van Israël en de VS zou het leger aanzienlijk zijn verzwakt, hetzelfde geldt voor het veiligheidsapparaat en de diensten van het regime. Daarom zou het dit keer anders zijn en hangt er een revolutie in de lucht. In het verleden duurde het vaak weken voordat opstanden werden neergeslagen.