België stapt in genocidezaak tegen Israël

Het hing lang in de lucht en nu is het zeker: België doet mee in de genocidezaak tegen Israël die eerder door Zuid-Afrika is aangespannen. De stap ligt gevoelig in de Belgische regering, een coalitie van rechtse partijen en een enkele linkse partij. België heeft eind 2025 een verklaring van tussenkomst ingediend bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in Den Haag. Het land wordt dus interveniënt een geen aanklager in de zaak.

Zuid-Afrika en een aantal andere landen maakten ruim twee jaar geleden de gang naar Den Haag. Dat deden ze een aantal weken na het bloedbad van 7 oktober 2023, waarbij Hamas-terroristen meer dan 1.200 Israëli’s en buitenlanders afslachten. De daden in de oorlog die daardoor ontstond, vallen volgens Zuid-Afrika onder genocide en Israël moet daarvoor worden vervolgd. Vooralsnog loopt het onderzoek nog.

Blokkade

In België gingen meteen stemmen op om aan te sluiten bij de genocidezaak, maar in de toenmalige brede regering van liberalen, christendemocraten, sociaaldemocraten en groenen raakte men het niet met elkaar eens. De liberalen wilden niet en blokkeerden. Verschillende landen zoals Brazilië, Ierland, Bolivia, Colombia, Libië, Spanje en Mexico hebben zich inmiddels aangesloten bij de genocide-aanklacht.

Verdragen

Eerder gaf minister Maxime Prévot (Les Engagés) van Buitenlandse Zaken al aan dat België aan zij verplichtingen in het internationale recht moet voldoen. Het land heeft verdragen ondertekend en de Franstalige christendemocraat hamert erop dat deze nageleefd moeten worden. Zijn Vlaamse zusterpartij CD&V en de Vlaamse sociaaldemocraten van Vooruit zijn het daar mee eens. Beide partijen zitten in de regering.

Druk

In België werd het debat al langer gevoerd. Ook was er druk van civiele organisaties en juridische experts om actie te ondernemen tegen ‘vermeende ernstige schendingen van internationaal humanitair recht’. Daarnaast hebben de Belgen impliciet een onafhankelijke Palestijnse staat erkend: pas als het vredesproces is afgerond, zal de erkenning officieel worden, aldus de regering-De Wever.

Interveniënt

Wat zijn de gevolgen? België neemt deel aan de zaak op juridisch niveau en is daarmee interveniënt. Het klaagt Israël niet zelf aan als een primaire partij. De Belgen willen vooral bijdragen aan de juridische interpretatie van de Genocideconventie en de toepassing daarvan in de context van de oorlog in Gaza, zo luidt het. Kortom: Het land wil verduidelijken wat ‘genocide’ betekent in het conflict tussen Israël en de Palestijnen.

‘Vriend van het Hof’

België helpt dus het Hof het recht te interpreteren, niet om Israël ‘schuldig te verklaren’. Dat komt erop neer dat de Belgen schriftelijke en mondelinge argumenten indienen, maar geen eigen feiten mogen aanbrengen en geen veroordeling mogen eisen. Ook mogen ze niet om sancties tegen of schadevergoeding van Israël vragen. België zal dus alleen als ‘vriend van het Hof’ optreden en niet meedoen aan de aanklacht.

ANC en PLO

Zuid-Afrika is de hoofdaanklager in de zaak tegen Israël. Dat land is partij in het geding en verzamelt feiten en beschuldigingen. Ook vraagt het om voorlopige maatregelen, die het Hof als deels heeft opgelegd. Ook willen de Zuid-Afrikanen dat het Hof vaststelt of Israël de Genocideconventie schendt. De ANC-regering in Pretoria heeft nauwe banden met de PLO en Fatah van de Palestijnse president Mahmud Abbas.