‘Joodse festivals in Zuid zouden moeten kunnen’ – interview Bart Vink

Oud-Jonet-columnist Bart Vink (55) maakte dit jaar de overstap van de rijksambtenarij – hij werkte bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat – naar de fulltime politiek. In het voorjaar werd hij gevraagd om stadsdeelvoorzitter te worden van Amsterdam-Zuid. Na kort nadenken zei hij ‘ja’ en ging hij het avontuur aan. In stadsdeel Zuid zijn relatief veel Joodse en Israëlische Amsterdammers woonachtig en werkzaam. Vink wil ook hun stadsdeelvoorzitter zijn. In overleg met de Jonet-redactie besloot hij om zijn vaste column neer te leggen, want een openbaar bestuurder moet zijn handen vrij hebben. Hoe gaat het nu met hem?

Je bent nu ruim een half jaar stadsdeelvoorzitter en hebt je Jonet-column ervoor opgegeven. Mis je het schrijven niet?

“Eerlijk gezegd vond ik het schrijven van een column voor Jonet.nl erg plezierig. Het gaf mij een plek om duidelijk te maken hoe ik tegen dingen aankijk en in de wereld sta. Ik kon erin kwijt wat mij overkomt, ook op Joodse thema’s, en met de jaren was ik ermee vergroeid. Het gaat echter niet samen met een bestuurlijke functie waarin ik er voor iedereen wil zijn. Ik kan dus niet alleen voor een Joodse doelgroep een column schrijven. Dat vind ik te beperkt voor een stadsdeelvoorzitter die er ook voor iedereen moet zijn. Wel mis ik de column nog steeds.”

Hoe kwam je op de radar voor deze functie?

“Kijk, ik ben al erg lang actief voor D66, zowel landelijk als lokaal. In 2014 kwam ik in de Amsterdamse gemeenteraad en in 2019 ben ik in de Provinciale Staten van Noord-Holland gekomen. In 2021 keerde ik terug in de raad. Met name in die periode merkte ik dat ik veel onderwerpen en het politieke spel goed beheerste. Daar kreeg ik waardering voor. Begin dit jaar werd er binnen D66 in Amsterdam nagedacht over wie de posten zou kunnen vervullen. Ik heb mijn vinger opgestoken en de selectiecommissie heeft mij voorgedragen. Ik wilde graag een keer een politiek bestuurlijke functie uitoefenen, ook omdat ik zelf lang als ambtenaar en volksvertegenwoordiger aan het werk ben geweest. Nu zit ik dus zelf aan het stuur en daar ben ik erg blij mee.”

Wat kun je als stadsdeelvoorzitter voor de Joodse gemeenschap betekenen?

“Laat ik allereerst zeggen dat een stadsdeelvoorzitter er voor iedereen in het stadsdeel is. Ik moet toegankelijk en benaderbaar zijn voor alle mensen in Zuid. Als vanzelfsprekend geldt dat ook voor de Joodse gemeenschap.”

Had je vanwege je Joodse achtergrond een streepje voor in Zuid?

“Dat zou kunnen. Maar het was dan ten hoogste een pré, want in eerste instantie denk ik dat ze er naar gekeken hebben of ze mij voldoende bestuurlijk capabel achtten en of ik deze functie zou kunnen vervullen. Maar wat betreft het thema Joods leven voel ik redelijk goed aan wat Joodse bewoners en ondernemers zouden willen. Vanwege mijn achtergrond ben ik meer vertrouwd met het Jodendom en de gemeenschap, dus dat helpt in mijn functie. Het is niet toevallig dat ze mij in Zuid hebben ‘neergezet’. In andere stadsdelen met een andere etnische samenstelling zijn er D66-stadsdeelbestuurders met andere achtergronden gekomen.”

Een van de eerste dossiers die je op je bord kreeg, was het erotisch centrum, dat mogelijk bij de RAI moet komen. Bewoners en ondernemers zitten hier niet op te wachten. Hoe sta jij hier in?

“Als stadsdeelvoorzitter ben ik eraan gehouden om het bestuurlijke programma van de centrale stad uit te voeren. Burgemeester Halsema wil graag een erotisch centrum buiten de Wallen creëren om zo de overlast van sekstoerisme in de binnenstad tegen te gaan. Het gebied rond de RAI komt daar volgens haar onder meer voor in aanmerking. Je moet dan wel kijken naar leefbaarheid, overlast, veiligheid van sekswerkers en het effect op de lokale economie. Als je dat niet positief kan beantwoorden, moet je het naar mijn mening niet doen. Komende weken wordt er trouwens besloten over een shortlist van plekken die in aanmerking komen.”

Hoe ga je voorkomen dat de RAI niet op de shortlist komt?

“Nou, we weten nog niet eens waar rond de RAI het erotisch centrum zou kunnen komen. In deze fase mag ik daar niet op vooruitlopen. Maar geloof mij: de vier bovengenoemde aspecten moet je echt goed bekijken. Als je die vier niet kan waarmaken, dan moet je het gewoon niet doen. De stad als geheel moet er wat aan hebben als het erotisch centrum er komt. Het probleem van de Wallen moet kleiner worden en niet groter. Je moet dus niet nog meer klanten trekken dan nu die voor seks naar Amsterdam komen. Het zal uit onderzoek moeten blijken, maar als je zo’n centrum maakt naast de Ring in Zuid, dan neemt het probleem mogelijk toe. Dat kan niet de bedoeling zijn.”

Op het Museumplein kreeg je gedoe omdat de vergunning voor de tijdelijke ijsbaan pas een maand voor de opening werd gepubliceerd, waardoor mensen geen bezwaar meer konden maken. Hoe kijk je hier op terug?

“Het vorige bestuur heeft in januari 2022 besloten dat de huurovereenkomst met de exploitant verlengd zou worden zodat er in de volgende winter weer een ijsbaantje zou kunnen komen. Er liggen ook faciliteiten voor een schaatsplek onder de grond, want Amsterdam wilde daar een altijd al een ijsplek. Het was dus geen verrassing dat de baan er weer kwam. Tegelijkertijd moet er op tijd een vergunning worden aangevraagd zoals bij alle andere projecten. Een volgende keer moet dit dus echt anders gaan. Wij zullen dit verbeteren, want dit speelt niet alleen bij deze ijsbaan. Er zijn teveel situaties in Amsterdam waarbij vergunningen te laat worden aangevraagd en bekendgemaakt.”

Buitenveldert valt ook onder je gebied. Daar wil de NIHS een nieuw Joods Cultureel Centrum (JCC) bouwen. Buren werden overvallen. Wat kon je doen?

“Bij ieder nieuw plan zijn er omwonenden die met iets nieuws te maken krijgen en daar niet direct op zitten te wachten. In ieder geval moet je zorgvuldig met bewoners omgaan en hen betrekken, zodat ze niet verrast worden. Dat is hier een groot punt van aandacht. Er is momenteel op deze plek een groot leegstaand kerkgebouw. Als daar iets nieuws komt met een Joodse functie, dan sta ik daar positief tegenover. Tegen de projectontwikkelaar heb ik gezegd dat hij de bewoners snel moet informeren en niet te lang moet wachten. Hij heeft het serieus opgepakt en een professionele club ingehuurd voor de participatie met de omwonenden. Dat traject moet nog wel beginnen.”

De NIHS moet nog besluiten of het nieuwe JCC er echt komt. Hoe kijk je daar tegenaan?

“Zoals gezegd denk ik dat deze locatie zich heel goed leent als nieuw JCC. Dit is misschien wel de enige geschikte plek. Ik zou de NIHS adviseren om deze kans met beide handen te grijpen, want er zijn in het meest Joodse gedeelte van Buitenveldert niet zoveel plekken die hiervoor in aanmerking komen. Bij groen licht voor dit JCC, krijgt de NIHS ook alle medewerking van ons stadsdeel. Wij denken graag met ze mee om er een open gebouw van te maken dat een prettige uitstraling krijgt. Het moet dus niet een soort ‘bunker’ worden. Verder moet het passen bij het erfgoed van architect Van Eesteren, maar dat lijkt mij evident.”

Wanneer is dit dossier opgelost, denk je?

“Ik hoop in 2023, maar de bal ligt nu eerst bij de NIHS.”

In de verkiezingscampagne van 2022 voor de gemeenteraad ging het ook over Joodse voorzieningen in Buitenveldert. Wat kan je als stadsdeelvoorzitter daar aan doen?

“Laatst was ik op een overlegbijeenkomst over de toekomst van Buitenveldert met onder andere stedenbouwkundigen, architecten, bewoners en ondernemers. De meesten hadden geen Joodse achtergrond. Geen van de deelnemers stond erbij stil dat de wijk ook een Joodse identiteit heeft. Op geen enkel moment werd het benoemd, de hele avond niet. Omdat ik toehoorder was en stedenbouw het onderwerp was, zat ik op mijn handen en kon er niets van zeggen. Wel denk ik dan bij mezelf: we zitten nog teveel in de onderduik en daar moeten we echt iets aan doen. Kennelijk is Joods leven onvoldoende zichtbaar bij niet-Joden.”

Hoe kan jij deze situatie te veranderen?

“Het zou goed zijn om positieve, leuke evenementen in de buurt te organiseren waarbij bruggen worden geslagen tussen de Joodse gemeenschap en andere groepen. Kijk naar het project ‘Leer je buren kennen van Chantal Suissa. Het zou dus goed zijn als er evenementen georganiseerd gaan worden. Ik weet dat sommigen daarover nadenken en ik ondersteun dat graag als het zover komt.”

Waar denk je dan aan?

“Een Joods festival zou een optie zijn, maar ook andere dingen zijn denkbaar. Kijk bijvoorbeeld naar de chanoekaconcerten in het Koninklijk Concertgebouw. Daar zouden we misschien iets mee kunnen doen. En er zijn nog veel andere dingen mogelijk, zoals een Joodse markt of een openbaar optreden met een Joods tintje.”

Je bent nu ruim een half jaar stadsdeelvoorzitter, maar je woont niet in Zuid. Ga je daar nog wonen?

“Nee. Los daarvan is Zuid toch mijn stadsdeel. Ik voel me ermee verbonden omdat mijn moeder er is geboren en mijn tante en oom er woonden. Mijn broer woont er ook en zelf heb ik er tien jaar gewoond. Mijn dochters zaten er ook op school, voetbalden bij SC Buitenveldert en zaten in Zuid op de muziekschool. Zuid is dus míjn stadsdeel, ook al woon ik elders in Amsterdam.”

Wat is je goede voornemen voor 2023?

“Als overheid moeten wij niet op een hoge berg staan. De mensen moeten ons kunnen aanspreken. Ik ben er voor hen en sta voor hen open. Iedereen is welkom om langs te komen op mijn maandelijkse spreekuur.”

Lees ook:
Voorstel voor nieuw Joods Cultureel Centrum in Van Boshuizenstraat
Het Joods Cultureel Centrum (JCC) in de Amsterdamse woonwijk Buitenveldert is niet meer van deze tijd en moet worden vernieuwd voor de toekomst. Dat is de boodschap van het bestuur van de Joodse Gemeente Amsterdam (kortweg: NIHS) aan de Raad van Toezicht van het kerkgenootschap. Er ligt nu een voorlopige schets met plan en in de komende tijd mogen de sjoelbesturen zich erover buigen. Het is een ambitieus plan waarin religie, cultuur, wonen, werken en vrije tijd worden gecombineerd.