Raad van Kerken heeft spijt van Israël-brief aan minister Blok

De Raad van Kerken betuigt spijt van de brief over Israël die het aan minister Stef Blok (VVD) van Buitenlandse Zaken heeft gestuurd. In de brief stond een oproep tot maatregelen tegen het land indien er een annexatie van de Jordaanvallei komt. Hiertegen kwamen de Christenen voor Israël in het verweer. Later bleek dat niet alle lidkerken van de Raad van Kerken vooraf in de brief gekend waren en zich overvallen voelden. Na een vergadering lijkt alles rechtgezet en lijkt een scheuring afgewend. Bij de Joodse deelnemers in het Overlegorgaan van Joden, christenen en moslims (OJCM) heerste wrevel, maar die club is nu opgelucht.

Na de vergadering, woensdag, met alle lidkerken legde het bestuur van de Raad van Kerken het hoofd in de schoot. ‘Het spijt ons als Raad dat de brief die onder de aandacht van de minister is gebracht heeft geleid tot onrust en verwarring’, schrijft het bestuur nu op de site van de Raad. ‘Het is onze overtuiging dat een brief met onze eigen woorden zorgvuldiger tot uitdrukking had kunnen brengen waarvoor wij aandacht wilden vragen. De intentie van het moderamen was, en is nog steeds, om vanuit de Raad van Kerken op te roepen tot een rechtvaardige vrede voor alle volkeren in het Midden-Oosten. Als Raad kunnen en willen wij echter niet spreken over bepaalde sancties of de aanzet tot strafmaatregelen. Dit is de eigen verantwoordelijkheid van de politiek’.

Boze brieven
Hiermee geeft de Raad antwoord op boze brieven van de Christenen voor Israël (CvI), een actiegroep die zich vanuit het christelijke geloof inzet en het opneemt voor Israël. Volgens CvI was het niet aan de Raad van Kerken om aan politiek te doen. De Raad stelde echter dat het in de brief aan Blok zijn zorgen over een mogelijke annexatie van de Jordaanvallei, een deel van de betwiste Westelijke Jordaanoever, wilde uiten. Dat de Wereldraad van Kerken eerder in een soortgelijke brief opriep tot een boycot van Israël als de annexatie er komt, laat de Nederlandse Raad achterwege.

Veel deelnemers aan de vergadering waren kritisch over de brief en het onderwerp daarvan. ‘Is het niet onderschat hoe gevoelig deze kwestie in de kerken ligt? Had dat niet voorzien kunnen worden welke effecten een steunverklaring zou hebben? Is er wel voldoende rekening gehouden met de Joodse gemeenschap?’ het waren allemaal vragen die gesteld werden. En ook: heeft het bestuur van de Raad van Kerken in het moderamen voldoende rekenschap gegeven van de implicaties van de brief van de Wereldraad van Kerken en de Raad van Kerken van het Midden-Oosten?

Niet gekend
Het algemene gevoel in de plenaire raad was dat de lidkerken en geassocieerde leden vooraf geraadpleegd hadden moeten worden, ook waar het gaat om publicatie op de website van de Raad, aldus de bestuurders van de Raad. Tijdens de vergadering werd duidelijk dat de meningen bij de kerken over het conflict tussen Israël en de Palestijnen mijlenver uiteen liggen, en dat het daardoor ontzettend moeilijk is om één standpunt te bepalen.

‘De één is sterk politiek geëngageerd terwijl de ander juist meent afstand te moeten houden van de politiek. De één maakt een duidelijk onderscheid tussen religie en politiek terwijl het bij de ander meer met elkaar verweven is. Daarom moeten we vaststellen dat de Raad van Kerken niet in staat is om over deze zo gevoelige kwestie vanuit een consensus te spreken en dat moet overlaten aan de afzonderlijke kerken, hoezeer ook één in het verlangen naar vrede’, schrijven secretaris Christien Crouwel en voorzitter Geert van Dartel.

Conflict over Israël-brief
Op 19 mei attendeerden de Wereldraad van Kerken en de Raad van Kerken van het Midden-Oosten de bestuurders van de Nederlandse Raad van Kerken over een brief die ze aan de Europese Unie hadden gestuurd. Daarin hadden ze de 27 EU-ministers van Buitenlandse Zaken opgeroepen maatregelen tegen Israël te nemen indien dat land de Jordaanvallei zal annexeren. Zo zou het associatieverdrag tussen de EU en Israël opgeschort moeten worden. De Raad van Kerken schreef vervolgens een vrijwel identieke brief aan minister Blok van Buitenlandse Zaken. Dit schoot bij CvI in het verkeerde keelgat. Zij zetten middels brieven een campagne tegen de Raad van Kerken op en schudden andere kerken wakker.

Vorige week werd de Raad van Kerken overspoeld met mails van bezorgde christenen over de brief, maar ook met haatmails en dreigementen. CvI zegt daarvoor niet verantwoordelijk te zijn en stelt dat de Raad naar de politie moet gaan om daartegen aangifte te doen. Tegelijkertijd kwam een aantal protestantse lidkerken tegen het bestuur van de Raad in het verweer. Het gaat om Vertegenwoordigers van de VPE (Verenigde Pinkster- en Evangeliegemeenten) en de Bond van Vrije Evangelische Gemeenten. Zij eisten een aanpassing. Na de vergadering van woensdag gingen vijftien lidkerken en geassocieerde kerken akkoord met een tekst van Van Dartel en Crouwel. De bovengenoemde twee kerken en het Leger des Heils gingen niet akkoord. De tekst is te lezen op de site van de Raad van Kerken.

Joden en christenen
Binnen Joods Nederland werd het conflict over Israël binnen christelijk Nederland op de voet gevolgd. Zo werkt de Raad van Kerken (waarin onder meer de Protestantse Kerk Nederland – PKN – en de Katholieke kerk zitting hebben) met de Joodse kerkgenootschappen samen in het OJCM. Mocht de Raad van Kerken het geweer niet van schouder hebben gewisseld, dan was er een grote kans dat de Joden niet langer met de Raad wilden samenwerken. Die optie lijkt nu van de baan. Verder gaf de Raad na de vergadering van woensdag het volgende aan waar het de Joden betreft:

‘De Raad van Kerken weet zich, als voorheen, diep en blijvend verbonden met het Joodse volk als volk van het Verbond en erkent zijn unieke positie in de heilsgeschiedenis. Ook daarom blijft de Raad hechten aan goede relaties tussen Nederland en de staat Israël, waar het Joodse volk zich veilig mag weten. Dezelfde veiligheid en zekerheid gunt de Raad ook de Palestijnse christenen en hun volksgenoten in hun Palestijnse gebieden.

De Raad zal zich dan ook, in nauwe samenwerking met het OJCM (Overleg Joden, Christenen en Moslims), blijven uitspreken tegen alle vormen van (religieus) geweld, van welke zijde dan ook, en wil zich gezamenlijk inzetten voor nieuwe vredesvoorstellen voor Israël en Palestina. Daarbij zoeken wij ook van harte het gesprek met het OJEC (Overlegorgaan van Joden en Christenen in Nederland), het CIDI (Centrum Informatie en Documentatie Israel), Christenen voor Israël en andere betrokkenen’.

OJCM opgelucht
Het Overlegorgaan van Joden, christenen en moslims is blij met het statement van de Raad van Kerken. “We zijn opgelucht dat onze partner in het overleg – de Raad van Kerken – duidelijk de weg terug naar het middenveld is ingeslagen, waar wij samen optrekken’, schrijft het overlegorgaan in een verklaring. ‘De indruk is daarmee weggenomen dat de Raad van Kerken voor de route van sancties en boycot zou hebben gekozen. Samen hebben wij vastgesteld dat vrede in het Midden-Oosten een ingewikkelde knoop vormt waar religie en politiek onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Daarnaast heeft OJCM besloten dat de weg naar en de hoop op vrede niet mag worden opgegeven’.