Een nieuw jaar, een nieuw begin – column Shoshanna de Goede

In de dagen rondom de Hoge Feestdagen zijn we ons extra bewust van onze plek in de tijd. We treden naar binnen en kijken terug op wat het afgelopen jaar ons heeft gebracht en hoe we deze ervaringen mee willen nemen naar het komende jaar. In mijn geval had zich een heel jaar voltrokken waarin mijn man niet meer bij ons gezin aan tafel zat, ´s ochtends de jongste naar school bracht en ´s avonds met mij een wijntje dronk en we samen plannen maakten voor het weekend, de aankomende vakantie of een verder liggende toekomst. Het leven denderde voort – want dat is wat het leven doet; of je er nu actief aan deelneemt of niet. 

Kort voor de Hoge Feestdagen onthulden we de steen op zijn graf. Groen met indigo blauwe letters. Uitgezocht door mijn oudste kinderen, want de steen die ik in eerste instantie zelf had uitgekozen vonden ze ´oerlelijk´, daar konden ze ´onmogelijk bij rouwen´ en – als klap op de vuurpijl: zij moesten er nog veel langer naar kijken dan ik. Hier kon ik natuurlijk onmogelijk iets tegenin brengen, dus reed ik met hen terug naar Soesterberg om een steen uit te zoeken waar we allemaal achter stonden.   

Het afgelopen jaar stond volledig in het teken van de gevolgen van zijn overlijden. Er moest heel veel geregeld worden, ik moest de kinderen monitoren in hun rouw, het verdriet stompte in mijn gezicht wanneer ik een vader met zijn kind zag fietsen (zich volstrekt onbewust van het feit dat niet alle vaders dat meer met hun kind kunnen doen) en als nabestaanden waren we heel erg ´met hem bezig´. Steeds opnieuw de foto´s en filmpjes bekijken uit een tijd waarin een gezamenlijke toekomst nog vanzelfsprekend leek. Het was fijn om te zien dat er zoveel moois is om op terug te kijken, maar tegelijkertijd was het ook zwaar. Steeds weer de realisatie dat hij er niet meer is, steeds weer de gesprekken over hoe het nu met ons gaat. Rouwen kost verschrikkelijk veel energie. 

Het is tijd voor ons, de nabestaanden, om onze plekken weer in te nemen als de mensen die we waren en de mensen die we nog moeten worden, zonder hem (al zit hij voor altijd verankerd in ons hart). Dit was ook de opdracht die mijn man ons meegaf in zijn laatste dagen: leef!!! Als de dood zo dichtbij komt (afgelopen jaar twee maal bij ons), wordt je je bewust van de kwetsbaarheid en de schoonheid van het leven. Ik zie het als een handreiking: jij bent er nog, wie weet voor hoe lang, verspil je tijd niet, maak er wat moois van! 

We weten niet of we weer zijn ingeschreven in het Boek van het Leven. Of we volgend jaar opnieuw mogen terug- en vooruitkijken. Dat is misschien maar goed ook. Ik wens u een jaar toe waarin het zoet het bitter (dat in ieders leven op enige wijze aanwezig is) zal overstijgen, waarin u oog heeft voor wie en wat belangrijk voor u is, u zich niet verliest in onzin, uitsluiting en negativiteit en waarin u zich mag verwonderen over al het moois dat het leven te bieden heeft als u zich daarvoor openstelt, in verbondenheid met een ieder die u lief is.

Lees ook:
Mijn Joodse vangnet – column Shoshanna de Goede
‘In deze roerige tijden waarin op universeel vlak de verbinding vaak ver te zoeken is, vond ik in mijn persoonlijke leven meer verbondenheid dan ik had kunnen bedenken. De aanleiding was niet mals: mijn man – de vader van onze drie kinderen, rots van de familie en een zeer fitte veertiger – werd ziek en de artsen gaven ons weinig reden tot hoop: hij zou het niet gaan redden …’

Deze column is mede mogelijk gemaakt door Stichting Maror.